Αναδειξης του οικοσυστηματος μεταξυ Φαναριου και Αρωγης

Η νομαρχία Ροδόπης έχει αναθέσει στο Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων και Υγροτόπων να συντάξει μελέτη για την ανάδειξη του οικοσυστήματος στην περιοχή μεταξύ Φαναρίου και Αρωγής. Ο δήμαρχος Αιγείρου Βαγγέλης Λίτσος μίλησε στον ΠτΘ για το τι προσδοκούν από τη μελέτη, αλλά και για τους περιορισμούς που θέτει μέχρι τώρα στην όποιας μορφής ανάπτυξη η συνθήκη Ραμσάρ. Διατύπωσε την πρόταση ν’ αποδεσμευτεί η περιοχή πίσω από την Ξηρολίμνη από τη Β΄ Ζώνη και να λειτουργήσει μόνο ως τουριστικό πάρκο, με συγκεκριμένες περιβαλλοντικές προϋποθέσεις.

Ο κ. Λίτσος ανοίγει το ζήτημα του πώς μπορεί να είναι ανταποδοτική η πολιτεία απέναντι στους κατοίκους των προστατευόμενων περιοχών που έχουν περιορισμένες δραστηριότητες και θίγονται από τις απαγορεύσεις.

Συγκεκριμένες κατευθύνσεις

«Αυτή η μελέτη αφορά στην αξιοποίηση των φυσικών και πολιτισμικών πόρων, το πώς θα μπορέσει να λειτουργήσει αναπτυξιακά η προστατευόμενη περιοχή τόσο για την ίδια όσο και για την ευρύτερη περιοχή, την εκτός προστασίας.

Η μελέτη του ΕΚΒΥ καλείται να χωρίσει την περιοχή σε σφαίρες δραστηριοτήτων, δηλαδή να δώσει στο δήμο αναπτυξιακές κατευθύνσεις, όχι όμως θεωρητικές αλλά συγκεκριμένες. Να συγκεκριμενοποιήσει προς ποια κατεύθυνση θα γίνει η ανάπτυξη, ποια γη θα δεσμευτεί. Προτείναμε όλο το κομμάτι μεταξύ Φαναρίου και Αρωγής, πίσω από την Ξηρολίμνη, που ανήκει σήμερα στη Β΄ Ζώνη ν’ αποδεσμευτεί μόνο ως τουριστικό πάρκο, για να εγκαθίστανται μόνο τουριστικές μονάδες οι οποίες θα λειτουργούν κάτω από συγκεκριμένες πολύ αυστηρές περιβαλλοντικές προϋποθέσεις, από τα υλικά κατασκευής, από τον τρόπο διαχείρισης της ενέργειας, του νερού, τον τρόπο επικοινωνίας με το οδικό δίκτυο. Επιτρέπονται τα πάντα αρκεί να θέσουμε κανόνες. Η δική μας η πρόταση αφορά και στο τι είδους φυτά και τι δέντρα θα πρέπει να καλλιεργούνται. Η χλωρίδα της περιοχής μας κατευθύνει σ’ αυτό.

Εάν το ΕΚΒΥ μάς δώσει ένα συγκεκριμένο μπούσουλα και κατευθύνσεις, θα πρέπει αυτές να πάρουν ακολούθως θεσμική μορφή, ώστε στα επόμενα 20 χρόνια ν’ αλλάξει η φυσιογνωμία της περιοχής και να επανέρχεται σ’ αυτό που ήταν από την αρχή».

Η μελέτη, σύμφωνα με τον κ. Λίτσο, βρίσκεται στο πρώτο στάδιο, αυτό της διερεύνησης της υφιστάμενης κατάστασης και η ανάθεση έχει γίνει από τη νομαρχία.

Ραμσάρ = Δίκτυο NATURA

Η συνθήκη Ραμσάρ έρχεται να προστατεύσει μια περιοχή, χωρίς όμως να της επιτρέπει ν’ αναπτυχθεί κάτω από μια περιβαλλοντική διάσταση, να γίνει γνωστή και να προσελκύσει τουρίστες μια και δεν μάθαμε να λειτουργούμε στην Ελλάδα κάτω από συγκεκριμένες παραμέτρους ανάπτυξης. Ο κ. Λίτσος μιλάει για το ιστορικό της συνθήκης, έχοντας παρακολουθήσει στενά το θέμα.

«Από τον Ιανουάριο του 2004 ξεκίνησε μια διαδικασία οριοθέτησης των περιοχών NATURA. Καλά θα ήταν να συζητάμε για Δίκτυο Περιοχών NATURA, γιατί οι περιοχές Ραμσάρ είναι πολύ λιγότερες, αλλά στην ουσία σε νομοθετικό επίπεδο η ΚΥΑ που ετοιμάζεται αφορά στην οριοθέτηση των περιοχών του Δικτύου NATURA. Στη δική μας περιοχή το Δίκτυο NATURA και η συνθήκη Ραμσάρ παρουσιάζουν μικρές διαφορές, αλλά ουσιαστικά ταυτίζονται. Δημοτικά και νομαρχιακά συμβούλια γνωμοδότησαν σχετικά με ένα σχέδιο ΚΥΑ που είχε στείλει το ΥΠΕΧΩΔΕ παραμονές των εκλογών και τότε είχε φανεί και κάπως ύποπτο, μια και δεν υπήρχε καν πολιτική ηγεσία στο υπουργείο για να συζητήσει κάποιος το ένα ή το άλλο που αφορούσε την ΚΥΑ».

Ο κ. Λίτσος σχολιάζει τα διευρυμένα, κατά κοινή ομολογία, όρια της Γ΄ Ζώνης και τις αντιφάσεις της ΚΥΑ σε σχέση με τι και πώς προστατεύεται.

«Τα νομαρχιακά συμβούλια Καβάλας, Ξάνθης και Ροδόπης είχαν γνωμοδοτήσει, λαμβάνοντας υπόψιν τις προτάσεις των δήμων, και ζητούσαν σοβαρές τροποποιήσεις σχετικά και με τα όρια. Για παράδειγμα, η Γ΄ Ζώνη είναι πάρα πολύ μεγάλη κι αυτό το είχε επισημάνει από το 1996 ακόμη κι ο μελετητής που είχε καταθέσει την αρχική μελέτη της οριοθέτησης ότι τόσο διευρυμένα όρια της Γ΄ Ζώνης δεν υπάρχουν πουθενά στον κόσμο, με την έννοια ότι απέχει από τον πυρήνα, που είναι η Α΄ Ζώνη, στην οποία πρέπει να εστιάζεται και η όλη προσοχή, αλλά η Α΄ Ζώνη αποτελεί μόλις το 5% της συνολικής προστατευόμενης περιοχής!

Ήταν λάθος που η Γ΄ Ζώνη περιλήφθηκε στην προστατευόμενη περιοχή, αφού δε μπορούσε να ασκηθεί καμιά προστασία απέναντι σ’ αυτήν γιατί με άλλο άρθρο της η ίδια ΚΥΑ έλεγε ότι ‘οι υφιστάμενες δραστηριότητες μπορούν να συνεχιστούν στον ίδιο βαθμό κι ένταση’. Αυτό σημαίνει ότι η βαμβακοκαλλιέργεια μπορεί να συνεχιστεί. Η έκταση της Γ΄ Ζώνης είναι 245.000 στρέμματα καλλιεργήσιμης έκτασης με εντατικές καλλιέργειες στους νομούς Ξάνθης και Ροδόπης. Η ίδια η ΚΥΑ έφασκε κι αντέφασκε. Δε γίνεται μια περιοχή που έχει οριοθετηθεί ως εντατικής καλλιέργειας να καλλιεργεί βαμβάκι, το οποίο είναι στη μαύρη λίστα από περιβαλλοντικής άποψης γιατί καταναλώνει νερό, χρειάζεται φάρμακα και λιπάσματα και προκαλεί διάβρωση του εδάφους».

Χρήσεις γης και διαχείριση

Ο δήμαρχος Αιγείρου εκτιμά ότι τα στρέμματα που θα αποχαρακτηριστούν για τους δύο νομούς είναι τα 245.000 της καλλιεργήσιμης έκτασης. «Δεν ξέρω αν θα γίνουν διορθώσεις στις χρήσεις γης. Για παράδειγμα, είναι παράλογο στη Β΄ Ζώνη να απαγορεύεται παντελώς η δόμηση, ακόμη και με τους αυστηρότερους περιβαλλοντικούς όρους, ή έστω για το χτίσιμο μιας αποθήκης 50 τ.μ. Το ότι απαγορεύεται η ασφαλτόστρωση των αγροτικών οδών είναι εντελώς έξω από την πραγματική ανάγκη της περιοχής για προστασία. Μπορείτε να φανταστείτε ένα χωματόδρομο από τον οποίο περνούν γεωργικά μηχανήματα ή επιβατηγά αυτοκίνητα και σηκώνεται σκόνη, η οποία επικάθεται πάνω στα φυτά κι ενοχλεί τα φυτά; Στη Γαλλία, στις αυστηρά προστατευόμενες περιοχές, το πρώτο πράγμα που φροντίζουν είναι να υπάρχει ασφαλτόστρωση όπου υπάρχει πρόσβαση ανθρώπων. Οι προτάσεις που υπεβλήθησαν, άλλωστε, από τα νομαρχιακά συμβούλια δεν είχαν σαν στόχο τους να «ξηλώσουν» το πλέγμα προστασίας της περιοχής, αλλά η προστασία να είναι ουσιαστική και οι άνθρωποι που δραστηριοποιούνται σ’ αυτόν τον χώρο να το κάνουν με τον καλύτερο τρόπο.

Το WWF, σ’ ένα πολύ καλό εγχειρίδιο διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών, λεει ότι η πολιτεία πρέπει να πάψει ν’ ασχολείται με το τι επιτρέπεται και τι απαγορεύεται σε μια προστατευόμενη περιοχή. Θα πρέπει ν’ ασχοληθεί με το «πώς», αλλά δυστυχώς στην Ελλάδα ασχολούμαστε με το «τι». Το WWF λεει ότι σχεδόν τα πάντα επιτρέπονται σε μια προστατευόμενη περιοχή μόνο που θα πρέπει να υπάρχουν ειδικοί όροι και κανόνες, οι οποίοι θα διακρίνουν τη δράση που γίνεται στην Κομοτηνή από μια δράση που αναπτύσσεται δίπλα στη λίμνη». Ο κ. Λίτσος επισημαίνει ότι το ζήτημα της προστασίας δεν είναι θέμα σχεδίου αλλά εφαρμογής, η οποία όμως θα γίνει από τις τοπικές κοινωνίες, που θα πρέπει όμως να κατανοήσουν το «γιατί».

Ανταποδοτική η «προστασία»

Προσθέτει ότι η προστασία έχει αποδέκτη όλο το κοινωνικό σύνολο, επομένως θα πρέπει το σύνολο να υφίσταται το κόστος της προστασίας και δίνει ένα παράδειγμα. «Αν λειτουργούσε σήμερα ένας βιολογικός καθαρισμός στο Φανάρι, που είναι ένας μικρός οικισμός, για να τον υποδεχτεί αυτή η μονάδα θα είχε ένα κόστος έως και 300.000 δρ. το χρόνο για κάθε οικογένεια, γιατί το κόστος εξαρτάται από τον αριθμό των χρηστών. Τα ποσά είναι απαγορευτικά για να αντεπεξέλθουν οι κάτοικοι του Φαναρίου. Οι ωφελούμενοι, όμως, από την προστασία της λίμνης και της θάλασσας είναι όλοι οι κάτοικοι του Ν. Ροδόπης. Η φιλοσοφία που έθεσε ακόμη και το Πρωτόκολλο του Κιότο για την προστασία του περιβάλλοντος είναι ότι αυτός που απολαμβάνει το περιβάλλον θα πρέπει και να πληρώνει και για την προστασία του και τη διατήρησή του. Όπως έχουν ρυθμιστεί από το 1996 μέχρι τώρα τα ζητήματα της προστασίας του περιβάλλοντος στην Ελλάδα τίθενται κάποιες απαγορεύσεις που απαξιώνουν την περιουσία κάποιων συμπολιτών μας, ενώ τα οφέλη τα απολαμβάνει το σύνολο.

Εφόσον η πολιτεία δεν έχει φτάσει στο σημείο να φορολογεί το σύνολο του πληθυσμού για το περιβάλλον και να αποδίδει όσα πρέπει σ’ αυτούς που θίγονται από την προστασία θα πρέπει να λειτουργήσει ανταποδοτικά μέσα από την αξιοποίηση αυτών των περιοχών για να αισθάνεται ο κάτοικος ότι κερδίζει από τις απαγορεύσεις είτε γιατί η περιοχή είναι τουριστικός πόλος είτε γιατί τα αγροτικά προϊόντα είναι πιστοποιημένα στην αγορά. Προς αυτή την κατεύθυνση κινείται η μελέτη του ΕΚΒΥ» καταλήγει ο κ. Λίτσος, διασαφηνίζοντας το ρόλο που καλείται να παίξει η μελέτη.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.