Αλκης Δερβιτσιωτης, αναπλ. καθηγητης Νομικης Σχολης Δ.Π.Θ. «Η αξιολογηση στη βαση της ποσοστωσης ειναι ευθεως αντισυνταγματικη»

Μπορεί να βρισκόμαστε στην «καρδιά» του καλοκαιριού, εντούτοις η επικαιρότητα «τρέχει» και ένα από τα «καυτά» της θέματα είναι και η αξιολόγηση των δημοσίων υπαλλήλων για την οποία πολύς λόγος γίνεται. Ο κ. Άλκης Δερβιτσιώτης, συνταγματολόγος αλλά και εμβριθής γνώστης των ζητημάτων που άπτονται της επικαιρότητας, βρέθηκε στο στούντιο του «Ράδιο Παρατηρητής», όπου και συνομίλησε με την Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, ξεκινώντας τη συζήτηση την οποία μπορείτε ν’ ακούσετε και στο προφίλ του ράδιο Παρατηρητής στο www.mixcloud.gr, από το θεατρικό έργο του Ιψεν, τον «Εχθρό του λαού» που ανέβασε στη σκηνή του το Ερευνητικό Θέατρο Θράκης και τον δικό του αγαπημένο ιψενικό ήρωα τον Πέερ Γκυντ από το ομώνυμο έργο, που έφερε τη ζωή του μέχρι το τέλος, διαφυλάσσοντας ως κόρη οφθαλμού την αξιοπρέπεια και το όνειρό του για ένα καλύτερο κόσμο… Για να περάσουμε στα διακυβεύματα της σημερινής εποχής και στον άνθρωπο που απέχει από τα διαχρονικά έργα της παγκόσμιας γραμματείας, τα κλασικά γράμματα, μοιάζοντας με απύρηνο «κρεμμύδι», έναν ανθρώπινο τύπο που φορά δηλαδή πολλά, σαν τα πολλά πουκάμισα του κρεμμυδιού, αλλά δεν έχει «κουκούτσι», καρδιά, πυρήνα. Συνεχίζοντας με την ανάλυση της κοινωνικής πραγματικότητας των καιρών μας και τον εντυπωσιασμό του από τα τελευταία συμβαίνοντα στην «αποικία», όπου πρωτεύοντα ρόλο κατά τη διάρκεια των διαδικασιών για την ένταξη των Σκοπίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και το συνακόλουθο ιδίως πρόβλημα της ονομασίας τους που άμεσα μας αφορά, φαίνεται να μάς εκπροσωπεί ως κρατική οντότητα και ΥΠΕΞ η γερμανίδα καγκελάριος κ.Μέρκελ!

Περνώντας στο πρόταγμα της ανάπτυξης, το οποίο δυνάμει μπορεί να αντικαταστήσει τους χαιρετισμούς καλημέρα και καλησπέρα, όπως ανέφερε με χιούμορ, ο κ. Δερβιτσιώτης και την ανακολουθία μεταξύ του διοχετευόμενου λόγου περί ανάπτυξης και της πραγματικότητας, ο κ. Δερβιτσιώτης, προσπαθώντας να εξηγήσει τον εφησυχασμό μας παρά τα δεινά που υφιστάμεθα, μίλησε για τη γλωσσική αλλοτρίωση που υφίσταται στις ημέρες μας και προκαλεί σύγχυση όχι μόνο στις έννοιες αλλά και στις συμπεριφορές. Αναφέρθηκε επίσης στην αναγκαιότητα οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας να καθίσουν γύρω από ένα τραπέζι και να συζητήσουν, προκειμένου να αποφευχθεί η περαιτέρω εξάρτηση της Ελλάδας από την «κεντροευρωπαϊκή δύναμη».

Τέλος, εστίασε στο τρέχον θέμα των ημερών, αυτό της αξιολόγησης, για την οποία τόνισε ότι με τον τρόπο που γίνεται, ήτοι στη βάση της ποσόστωσης, είναι ευθέως αντισυνταγματική, αλλά και στην άλλη πλευρά του νομίσματος, στην «αυταξιολόγηση» που, όπως είπε, μας διακρίνει ως κοινωνία και οδηγεί στον κοινωνικό «κανιβαλισμό».
Άλκης Δερβιτσιώτης όμως και οι απόψεις του για τη γλωσσική αλλοτρίωση, την αξιολόγηση και την αυταξιολόγηση…

«Η αλλοτρίωση της ελληνικής γλώσσας οδηγεί σε σύγχυση εννοιών και συμπεριφορών»

ΠτΘ: Κ. Δερβιτσιώτη, η διάσταση μεταξύ πραγματικότητας και πολιτικού λόγου μοιάζει αγεφύρωτη, τι θεωρείτε ότι φταίει και ο κόσμος δεν αντιδρά στον βαθμό που θα όφειλε, αφού πλήττεται διαρκώς από ανεργία, φτώχεια, υπερφορολόγηση;
Α.Δ.: Δεν μπορώ να σας απαντήσω με βεβαιότητα γιατί είναι ένα θέμα που θα κριθεί εκ του αποτελέσματος. Έχουν μπλέξει πολλά πράγματα και, κυρίως, έχει παρουσιαστεί σε μεγάλη έκταση εκείνο το οποίο στις δεκαετίες ’70-’80 ο Μανώλης Γλέζος είχε πει σε ένα εκτενές βιβλίο, «Το φαινόμενο της αλλοτρίωσης στη γλώσσα». Τότε μας είχε προειδοποιήσει ότι υπάρχουν ζητήματα, τα οποία προκύπτουν από τη μετατόπιση των εννοιών. Για παράδειγμα, τι εννοούσαμε στη δεκαετία του 1980 ως εθνικισμό και τι σήμερα; Υπάρχει μια τρομακτική μετατόπιση περιεχομένου και ουδείς έχει αναλάβει την ευθύνη. Π.χ., λέμε τη λέξη ομόφυλος και εννοούμε τον ομοφυλόφιλο. Διότι η λέξη ομόφυλος χρησιμοποιείτο για να υποδηλώσει ή τους ανθρώπους που ανήκαν στην ίδια φυλή ή τους ανθρώπους που ανήκουν στο ίδιο φύλο. Λέγοντας ομόφυλο τον ομοφυλόφιλο χάνεις τη λέξη και ταυτόχρονα προκαλείς και σύγχυση. Αυτό το φαινόμενο λοιπόν της γλωσσικής αλλοτρίωσης που επιτείνεται με όλους αυτούς τους αγγλισμούς και όλες αυτές τις ανοησίες από την τηλεόραση, σε πείσμα του ελληνικού συντάγματος που ζητά προϊόντα λόγου και τέχνης, για να ακούγεται η ελληνική γλώσσα από τους μικρότερους. Όταν λοιπόν υπάρχει σύγχυση στις έννοιες προκαλείται και σύγχυση στη συμπεριφορά. Αυτή ίσως είναι μια πειστική απάντηση για ποιον λόγο οι νεοέλληνες είναι επί του καναπέ τους και όχι κάπου αλλού διαμαρτυρόμενοι για αυτά που τους συμβαίνουν. Είναι σε σύγχυση εννοιών και σε γλωσσική σύγχυση, έχουν αρχίσει και μιλάνε διαφορετικές διαλέκτους και ιδιώματα, έχει γεμίσει η ελληνική γλώσσα με αγγλισμούς π.χ. οι λέξεις «κόκκινες γραμμές» που χρησιμοποιούν τα κυβερνητικά στελέχη –αν και εσχάτως έχει σταματήσει η χρήση τους κι αυτό με ανησυχεί ιδιαιτέρως… Ίσως βέβαια οι κεντροευρωπαϊκές δυνάμεις να έχουν καλή γομολάστιχα!!! Κατά τα λοιπά τη λέξη καλημέρα και όλους τους χαιρετισμούς μεταξύ μας θα έπρεπε να τους αντικαταστήσουμε με μία λέξη: ανάπτυξη. Είναι σαφές ότι στο όνομα της ανάπτυξης έγινε αυτό που έγινε με το εργοστάσιο της ζάχαρης σε Ορεστιάδα και Σέρρες.

«Μέχρι ο ΣΥΡΙΖΑ να κατανοήσει ότι υπάρχουν και εξωτερικά θέματα, τα οποία δεν προκαλεί ο εσωτερικός εθνικισμός αλλά ο εξωτερικός εθνικισμός των γειτόνων θα βρίσκεται σε αυτά τα ποσοστά»

ΠτΘ: Θεωρείτε ότι υπάρχει λύση για αυτή την κατάσταση;
Α.Δ.: Σε μία γενική παρατήρηση, καλού κακού, ας έχουμε κατά νου ότι ενδεχομένως να έχουμε εκλογική αναμέτρηση στο πρώτο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου, επειδή όλοι βλέπουμε, συμπεριλαμβανομένων και των οικονομολόγων της κυβέρνησης ότι αυτό το πρόγραμμα δεν οδηγεί πουθενά. Ακόμη και αν εκδώσουμε όλοι πιστωτικές κάρτες για να πληρώσουμε τον φόρο μας, θα πληρώσουμε τον ένα χρόνο. Τον επόμενο χρόνο τι θα κάνουμε; Τον μεθεπόμενο; Θα αρχίσουμε να πουλάμε τα ακίνητα, που είναι προϊόν εργασίας τριών και τεσσάρων γενεών; Από την άλλη πλευρά, δεν υπάρχει εναλλακτική πρόταση. Μέχρι ο ΣΥΡΙΖΑ να κατανοήσει ότι πέραν των εσωτερικών προβλημάτων υπάρχουν και εξωτερικά θέματα, τα οποία δεν προκαλεί ο εσωτερικός εθνικισμός αλλά ο εξωτερικός εθνικισμός των γειτόνων θα βρίσκεται σε αυτά τα ποσοστά, μέχρι να κατανοήσει ότι αυτό είναι ένα πακέτο προβλημάτων και ότι δεν επιλέγεις προβλήματα για να απευθυνθείς στον κόσμο. Εμού περιλαμβανομένου και προεξάρχοντος, είμαστε μια κοινωνία μετρίων. Αν δεν υπάρξει, αυτή τη στιγμή, το τραπέζι γύρω από το οποίο θα καθίσουν οι πολιτικές μας δυνάμεις να συζητήσουν δεν πρόκειται να γίνει τίποτα. Θα βαθαίνει η εξάρτησή μας από την κεντροευρωπαϊκή δύναμη ή θα μεταβληθούμε εντελώς σε πεδίο ανταγωνισμών.

«Έχουμε γεμίσει αυταξιολογημένους τύπους, οι οποίοι αρνούνται να τους αξιολογήσουμε και αξιώνουν να τους πληρώνουμε»

ΠτΘ: Ας περάσουμε στο ζήτημα της αξιολόγησης. Θεωρείτε ότι μπορεί αυτή να γίνει με ποσοστά εκ των προτέρων;
Α.Δ.: Αυτό είναι ευθέως αντισυνταγματικό. Διότι, εάν έχω να αξιολογήσω δέκα υφιστάμενους δεν μπορώ να τους αξιολογήσω στη βάση ποσόστωσης. Τι είναι θεωρητικά η αξιολόγηση; Το πώς εκδηλώνονται οι ικανότητες, οι δεξιότητες και τα προσόντα τους τη στιγμή της δουλειάς. Πριν να ξεκινήσω την αξιολόγηση λοιπόν θα πρέπει να γνωρίζω ότι είναι δυνατόν να έχω δέκα άριστους ή δέκα ανάξιους. Γι’ αυτό κάνω και την αξιολόγηση, δεν μπορώ να προκατασκευάσω κατηγορίες ικανοτήτων. Είμαι κατηγορηματικός σχετικά με την αντισυνταγματικότητα της αξιολόγησης, γιατί υπάρχει η αρχή της ισότητας και από αυτήν απορρέει η αρχή της αξιοκρατίας, η οποία είναι εντοπισμένη από την επιστήμη του Συνταγματικού και του Δημοσίου Δικαίου και έχει επαληθευθεί νομολογιακά από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Με βάση την αρχή της αξιοκρατίας οφείλει το ελληνικό δημόσιο να προσλαμβάνει κάθε φορά τον καλύτερο και οφείλει αυτή η πρόσληψη να γίνεται σε συνθήκες αντικειμενικές και ισότητας, δηλαδή κάποιος να μην διαφοροποιείται από τον άλλον στο επίπεδο των θεμάτων που εξετάζεται. Γι’ αυτό και έχουμε κοινά θέματα και διενεργούμε εξετάσεις και αυτές συνοδεύονται από ζητήματα προστασίας της διαδικασίας. Από αυτή λοιπόν την αρχή της αξιοκρατίας απορρέει ότι από τους εμφανισθέντες στον διαγωνισμό προσελήφθησαν οι κατά τεκμήριο καλύτεροι. Αμάχητο τεκμήριο διότι η επίδοσή τους είναι αυτή που αποτυπώνεται σε ένα κομμάτι χαρτί. Από κει και πέρα ποιος είναι αυτός που θα προεξοφλήσει ότι, από τους δέκα που υπάρχουν, οι πέντε ή οι δύο είναι μειωμένης απόδοσης ή μειωμένων προσόντων;

Εδώ υπάρχουν δύο ζητήματα, η αξιολόγηση αυτή καθαυτή, σε ό,τι αφορά τις ικανότητες, και η αξιολόγηση ως προς την απόδοση. Με άλλες λέξεις: έχω έναν άριστο σε γνώσεις, ο οποίος όμως δεν παρουσιάζεται ποτέ στη δουλειά. Αυτό δεν είναι θέμα αξιολόγησης των ικανοτήτων του αλλά απόδοσης στην εργασία. Στα πανεπιστήμια δεν περιμέναμε την αξιολόγηση που μας κάνουν οι εξωτερικοί αξιολογητές, δηλαδή οι συνάδελφοι από πανεπιστήμια της αλλοδαπής ή οι φοιτητές μας με τον τρόπο που γίνεται, ανώνυμα, προκειμένου να προστατεύεται ο φοιτητής. Εμείς οι ίδιοι ως εργαζόμενοι αξιολογούμαστε πάμπολλες φορές στη ζωή μας από εκλεκτορικά σώματα, τα οποία μέχρι πρόσφατα, κατά το ένα τρίτο, ήταν εκτός της σχολής στην οποία διδάσκουμε. Έχω περάσει από έξι αξιολογήσεις στη ζωή μου, όπως όλοι μας, και δεν έπαθα τίποτα. Άρα μία αξιολόγηση που έχει προεξοφλήσει το αποτέλεσμα, 10% άριστοι, 10% άχρηστοι και το ενδιάμεσο απλώς το ανεχόμαστε, είναι ευθέως αντισυνταγματική. Η αξιολόγηση ως διαδικασία είναι κάτι το οποίο πρέπει να γίνεται, στο μέτρο που είναι αξιολόγηση και όχι σφαγείο ή ποσόστωση.

Έχουμε ένα «ζητηματάκι» όμως ως κοινωνία πρωτίστως και μετά μέσω των διαφόρων συνδικαλιστικών οργανώσεων που ξεπέφτουν και καταντούν συντεχνίες, στο θέμα της αυταξιολόγησης. Έχουμε γεμίσει αυταξιολογημένους τύπους, οι οποίοι αρνούνται να τους αξιολογήσουμε και αξιώνουν να τους πληρώνουμε. Δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην κινείται αυτάρεσκα επειδή έβαλε δύο λέξεις στη σειρά. Αυτό όμως δεν τον καθιστά ούτε πανεπόπτη, ούτε παντογνώστη, ούτε του δίνει το δικαίωμα να αυταξιολογηθεί και να κοιτάζει αφ’ υψηλού όλους τους άλλους. Και η διανοητική εργασία είναι εργασία. Είναι πιο απαιτητική από τις άλλες αλλά δεν παύει να είναι εργασία. Θα πρέπει να συνοδεύεται λοιπόν από την αξιολόγηση και από την αντίληψη ότι παράγω εκείνο για το οποίο αμείβομαι. Μόνο αν ξεπεράσουμε αυτές τις αγκυλώσεις θα μας διασφαλίσουμε ότι δεν θα γίνει κανιβαλισμός, ότι δεν θα έρθω εγώ να αξιολογήσω εσάς που επειδή σας αντιπαθώ θα σας δημιουργήσω πρόβλημα. Από τέτοιες συμπεριφορές μάς προφυλάσσει θεωρητικά το Σύνταγμα και η σύμφωνη με αυτό νομοθεσία. Αν έχουμε θέμα –όπως έχουμε εδώ– νομοθεσίας που δεν είναι σύμφωνη με το Σύνταγμα είναι επίσης ένα θέμα που θα διαπιστωθεί σε ένα δικαστήριο.

«Πόσοι από εμάς δίνουν σημασία στον κοινοβουλευτικό έλεγχο και δεν τον έχουν αντικαταστήσει με τον έλεγχο που τους κάνουν οι τηλεοπτικοί σταθμοί;»

ΠτΘ: Υπάρχουν, έχουν γίνει προτάσεις ώστε η αξιολόγηση να γίνει με τον καλύτερο τρόπο και να είναι και δίκαιη, από συνδικάτα, ειδικούς, επιστημονικές επιτροπές ή δεν μπορούμε αυτό στη χώρα μας να το πετύχουμε;
Α.Δ.: Το θέμα δεν είναι ότι δεν έχουμε τις σωστές προτάσεις ή τη γνώση. Τα έχουμε όλα αυτά. Απλώς έχουμε να προφυλάξουμε τον κομματικό μας στρατό, αυτόν που θα κολλήσει τις αφίσες, θα μας φωνάξει «ζήτω» κ.ο.κ. Από αυτό πράγματι πρέπει να απαλλαγούμε διότι, εν πολλοίς, η κατάσταση στην οποία είμαστε είναι βάσει ποίων προσώπων ανεδείχθη το Α πρόσωπο και όχι το Β στη θέση του βουλευτή και ακολούθως στη θέση του υπουργού; Αυτά τα προσόντα λοιπόν, τα ελλείποντα ή τα πλεονάζοντα, είναι ακριβώς αυτά που επιτρέπουν στο συγκεκριμένο πρόσωπο να αποδώσει με καλό ή με άσχημο τρόπο. Όταν λοιπόν έχουμε προβλήματα που τρέχουν με διαστημική ταχύτητα, όχι μόνο ως χώρα, αλλά ως πλανήτης πια, είναι πάρα πολύ πιθανό να έχεις έναν διανοητικά εξασθενημένο ή μέτριο υπουργό, βουλευτή κ.λπ. Αυτό δημιουργεί ζητήματα στην απόδοση της μηχανής. Αν δηλαδή ο υπουργός έχει ένα εξαιρετικό διδακτορικό στα οικονομικά αλλά δεν έχει αντιληφθεί τι σημαίνει η αρχή της ισότητας θα λάβει κάποια ρύθμιση που θα δημιουργεί νομικά προβλήματα.

ΠτΘ: Υπάρχει βέβαια και το ερώτημα «γιατί δεν αξιολογούνται οι υπουργοί»…
Α.Δ.: Οι υπουργοί αξιολογούνται από τους βουλευτές, με βάση τον κοινοβουλευτικό έλεγχο. Πόσοι από εμάς όμως δίνουν σημασία στον κοινοβουλευτικό έλεγχο και δεν τον έχουν αντικαταστήσει με τον έλεγχο που τους κάνουν οι τηλεοπτικοί σταθμοί; Εδώ έχουμε λοιπόν γενικότερα ζητήματα λειτουργίας της δημοκρατίας γι’ αυτό και οι ειρωνείες που μας απευθύνουν καμιά φορά, όπως ο κ. Σόιμπλε που λέει «δεν θα υποδείξω στους Έλληνες ποιους θα ψηφίσουν –δεν υπάρχει μεγαλύτερη ειρωνεία από αυτό.

«Δεν έχουμε δημοκρατία, έχουμε ολιγαρχία, η οποία, μάλιστα, δεν λειτουργεί αυτοτελώς»

Δεν έχουμε δημοκρατία. Έχω προσχωρήσει πλήρως στην ανάλυση του μακαρίτη Κορνήλιου Καστοριάδη ότι εκείνο, το οποίο υπάρχει στην πραγματικότητα είναι φιλελεύθερες ολιγαρχίες. Απλώς μας συμβαίνει, η ολιγαρχία μας να μην είναι φιλελεύθερη. Είναι απλώς ολιγαρχία, η οποία δεν λειτουργεί αυτοτελώς. Σήμερα διάβαζα σε καθημερινή εφημερίδα πανελλαδικής κυκλοφορίας ότι ανέλαβε να μας νουθετήσει, προφανώς παίζοντας τον ρόλο μιας συλλογικής μητέρας, η καγκελάριος της μεγάλης ευρωπαϊκής δυνάμεως. Ανέλαβε λοιπόν να παίξει διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ ημών και των Σκοπίων για το θέμα της ονομασίας. Οποία τιμή δι΄ ημάς τους Βαλκάνιους ότι δέχονται να ασχοληθούν μαζί μας.

«Η είσπραξη της πρώτης δόσης του Ενιαίου Φόρου Ιδιοκτησίας Ακινήτων μετατέθηκε χρονικά γιατί φοβήθηκαν την αντίδραση»

Εκεί που ήταν να πληρώσουμε μαζί με την πρώτη δόση του φόρου, στις 31 Ιουλίου, και την πρώτη δόση του ΕΝΦΙΑ (Ενιαίος Φόρος Ιδιοκτησίας Ακινήτων) και πριν να εκτυπωθούν τα εκκαθαριστικά σημειώματα ο αρμόδιος υπουργός υπέβαλε τροπολογία προκειμένου να μειωθεί ο ΕΝΦΙΑ. Αυτό ήταν στοιχειώδης άμυνα γιατί τρομοκρατήθηκαν και οι ίδιοι μπροστά σε αυτό που προέκυπτε από τους υπολογιστές. Γι’ αυτό και μετατέθηκε η είσπραξη της πρώτης δόσης για έναν μήνα, φοβήθηκαν την αντίδραση.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.