«Αυτος που προσπαθει να κοψει το καπνισμα πρεπει οντως να το επιθυμει»

Ο πνευμονολόγος Σάββας Καμενίδης μίλησε στον ΠτΘ για μια νέα επαναστατική ουσία, τη βαρενικλίνη, η οποία βοηθάει στη διακοπή του καπνίσματος μετά από συζήτηση με γιατρό. Το φάρμακο κυκλοφόρησε την περασμένη Δευτέρα 23 Απριλίου και στην Αμερική και την Ευρώπη έχει παρουσιάσει θεαματικά αποτελέσματα. Όπως υποστηρίζει, οι Έλληνες είμαστε από τους χειρότερους καπνιστές, «γιατί καπνίζουμε σε ποσοστό 40 με 50% κι επιπλέον καπνίζουμε πολλά τσιγάρα με πολύ υψηλή περιεκτικότητα σε πίσσα και νικοτίνη».

Η βαρενικλίνη είναι μια νέα ευκαιρία για όσους πραγματικά επιθυμούν να το διακόψουν.

ΠτΘ: κ. Καμενίδη, έχουμε κάποια ευχάριστα νέα σε ό,τι αφορά τη διακοπή του καπνίσματος;

Σ.Κ.: Βεβαίως. Υπάρχει ένα καινούριο φάρμακο, το οποίο λέγεται βαρενικλίνη και ήδη τα πρώτα αποτελέσματά του στην Αμερική και την Ευρώπη, όπου κυκλοφορεί εδώ και κάποιους μήνες, είναι πολύ ενθαρρυντικά.

ΠτΘ: Το φάρμακο μπορεί να το προμηθευτεί κάποιος μόνος του από το φαρμακείο ή πρέπει πρώτα να δει το γιατρό του, ώστε να διαπιστωθεί ότι πρόκειται για μια κατάσταση χρόνια κι επιβαρυμένη;

Σ.Κ.: Σαφώς πρέπει πρώτα να δει το γιατρό του, καθώς το φάρμακο χορηγείται μόνο με ιατρική συνταγή. Ο γιατρός πρέπει να πάρει πρώτα ένα καλό ιστορικό, ώστε να αποφευχθούν και κάποιες πιθανές παρενέργειες, που μπορεί να έχει αυτό το φάρμακο.

Θεραπεία 12 με 24 εβδομάδες

ΠτΘ: Όταν λέμε φάρμακο, εννοούμε κάτι που χορηγείται εφάπαξ σε μια θεραπεία ή για πρόκειται για επαναλαμβανόμενη χορήγηση, ανάλογα με την κάθε περίπτωση;

Σ.Κ.: Το φάρμακο χορηγείται για 12 έως 24 εβδομάδες, ανάλογα με το κατά πόσο καλά θα λειτουργήσει η θεραπεία στον καπνιστή. Η δράση του φαρμάκου είναι τέτοια ώστε ουσιαστικά βελτιώνει τα συμπτώματα της στέρησης του καπνιστή. Η νικοτίνη είναι μια ουσία η οποία δεν ενοχλεί τον οργανισμό μας γιατί βρίσκεται στα κύτταρα του οργανισμού μας. Κόβοντας κάποιος το κάπνισμα λόγω της έλλειψης της νικοτίνης αισθάνεται τα συμπτώματα της στέρησης κι αυτό σημαίνει νεύρα, άγχος, ανησυχία, ύπνο διαταραγμένο κ.ά. Με τη λήψη του συγκεκριμένου φαρμάκου, οι νικοτινικοί υποδοχείς μπλοκάρονται και ο άρρωστος δεν έχει πλέον ανάγκη από τη νικοτίνη για να νιώσει καλύτερα αλλά με τον τρόπο αυτό απαλλάσσεται από τις άλλες βλαβερές συνέπειες του καπνίσματος, οι οποίες προέρχονται από τις άλλες περίπου 4.000 ουσίες που βρίσκονται στον καπνό του τσιγάρου, πλην της νικοτίνης.

ΠτΘ: Η νικοτίνη είναι επομένως αυτή που δημιουργεί τον εθισμό;

Σ.Κ.: Καπνίζουμε για να πάρουμε τη νικοτίνη, αν και οι βλαβερές συνέπειες προέρχονται από τις άλλες ουσίες του τσιγάρου.

ΠτΘ: Ο εθισμός από τη νικοτίνη είναι εθισμός σε ουσία. Υπάρχει όμως στον καπνιστή και ο εθισμός στην κίνηση του κρατήματος του τσιγάρου, στο άνοιγμα του πακέτου, είναι η όλη ψυχολογία του καπνιστή.

Σ.Κ.: Ακριβώς. Στα αντικαπνιστικά ιατρεία που κάνουμε ως πνευμονολόγοι εξηγούμε στους καπνιστές διαφόρους τρόπους για να τα αποφύγουν. Δεν είναι μόνο το να πάρει ο καπνιστής ένα ή δυο φάρμακα, αλλά ένας τελείως διαφορετικός τρόπος σκέψης και ζωής, ο οποίος πρέπει να διέπει τον καπνιστή που θέλει να το διακόψει.

Έχει σχέση ακόμη και με το ποιο χέρι κρατάει κάποιος το τηλέφωνο και καπνίζει με το άλλο, με το πόση ώρα μετά το πρωινό ξύπνημα καπνίζει κάποιος, με το πόσα τσιγάρα καπνίζει, με το αν καπνίζει ενεργητικά ή παθητικά.

Καπνιστής και υγεία

ΠτΘ: Κάποιος θεωρείται καπνιστής ακόμη κι αν καπνίζει περιστασιακά 2- 3 τσιγάρα την ημέρα;

Σ.Κ.: Καπνιστής είναι αυτός που καπνίζει κάθε μέρα, έστω κι αν καπνίζει ένα ή δύο τσιγάρα. Σαφώς, οι βλαβερές συνέπειες αυξάνονται ανάλογα με τον αριθμό των τσιγάρων που καπνίζει κάποιος και την περιεκτικότητά τους σε πίσσα – κυρίως – και σε νικοτίνη, αλλά και με τα χρόνια που καπνίζει. Εκείνο που θα πρέπει να τονίσουμε είναι ότι το κάπνισμα είναι μια πολύ βλαπτική συνήθεια, σε σημείο που κανείς νέος που το ξεκινάει δε μπορεί να φανταστεί πόσο μπορεί να τον βλάψει στο μέλλον και πόσοι άνθρωποι υποφέρουν σε μεγαλύτερες ηλικίες εξαιτίας του τσιγάρου.

Αυτό που θα πρέπει να συστήσουμε στον κόσμο είναι σε καμιά περίπτωση να μην ξεκινήσει το κάπνισμα, ενώ θα πρέπει και η πολιτεία από την πλευρά της μέσα από τα σχολεία να ξεκινήσει αντικαπνιστική εκστρατεία.

Δυστυχώς, στην Ελλάδα η πρόληψη κατά του καπνίσματος δεν είναι από τις πρώτες μέριμνες της πολιτείας, ούτε στα προληπτικά ούτε στα απαγορευτικά μέτρα, συγκριτικά με αυτά των άλλων χωρών.

ΠτΘ: Όταν έρχεται κάποιος σ’ έναν πνευμονολόγο και σας λέει ότι θέλει να κόψει το κάπνισμα, ποιοι είναι οι συνήθεις λόγοι που επικαλείται; Είναι λόγοι υγείας, δηλαδή δε μπορεί ν’ ανέβει μια σκάλα, δε μπορεί ν’ αναπνεύσει, δε μπορεί να κάνει έρωτα, δε μπορεί ν’ απολαύσει τη γεύση;

Σ.Κ.: Είναι όλοι αυτοί οι λόγοι. Αυτό που με ενδιαφέρει στην πρώτη επαφή με κάποιον που ή επειδή τον έχει πιέσει κάποιος οικείος του, όπως για παράδειγμα ο σύντροφός του. Αυτό διαπιστώνεται κύρια από το αν και πόσες προσπάθειες έχει καταβάλει για να κόψει το κάπνισμα. Συνήθως, αυτοί που σκέφτονται σοβαρά να το διακόψουν έχουν συμπτώματα, όπως είναι το λαχάνιασμα ή προβλήματα με την καρδιά τους ή με τα αγγεία των κάτω άκρων, έχουν βήχα που τους ενοχλεί πολύ. Συνήθως, υπάρχουν κάποια ορόσημα που ωθούν κάποιον στο να διακόψει το κάπνισμα όπως είναι η γέννηση ενός παιδιού.

ΠτΘ: Ή ένα έμφραγμα;

Σ.Κ.: Φυσικά, ένα έμφραγμα αποτελεί σοβαρή αιτία και περίπου το 50% όσων παθαίνουν έμφραγμα μετά από ένα χρόνο καπνίζουν ξανά.

Σωματικό βάρος και διακοπή καπνίσματος

ΠτΘ: Τι ρόλο παίζει η διακοπή του καπνίσματος στο σωματικό βάρος μια και πολλοί από αυτούς που το διακόπτουν στρέφονται στο φαγητό; Είναι πολλοί οι καπνιστές που ξεκινούν τη μέρα τους με καφέ και τσιγάρο, συνεχίζουν με ένα δεύτερο που τον συνοδεύουν πάντα με τσιγάρα και πιστεύουν πως μ’ αυτό τον τρόπο κόβουν την όρεξή τους και δε θα αναπληρώσουν τις ανάγκες του οργανισμού τους σε φαγητό αργότερα.

Σ.Κ.: Βεβαίως. Αυτό που λέω σε όσους θέλουν να διακόψουν το κάπνισμα είναι ότι το να πάρουν στην αρχή 3 με 4 κιλά είναι κάτι πιθανό, αλλά δεν είναι κάτι σοβαρό. Είναι σίγουρα καλύτερο το να πάρει κάποιος 4 κιλά από το να συνεχίσει το κάπνισμα. Τα κιλά αυτά μετά από κάποιο χρονικό διάστημα – συνήθως μετά από 9 ή 12 μήνες – μπορεί να φροντίσει να τα χάσει κάποιος, στη φάση που θα έχει απεξαρτοποιηθεί από το κάπνισμα.

ΠτΘ: Να επανέλθουμε στη βαρενικλίνη. Πρόκειται για μια ουσία που ήταν γνωστή;

Σ.Κ.: Όχι, είναι καινούρια, πρωτοποριακή ουσία, δεν έχει σημαντικές παρενέργειες, συγκριτικά με τα προηγούμενα φάρμακα που είχαν χρησιμοποιηθεί για τη διακοπή του καπνίσματος. Είναι μια θεραπεία που μπορεί κάποιος να τη λάβει ξεκινώντας με χαμηλή δόση και να την ανεβάσει στη συνέχεια, πάντα σε συνεννόηση με το γιατρό του. Επίσης, είναι μια θεραπεία την οποία στη φάση της συζήτησης μπορεί να τη ρυθμίσει και το ίδιο το άτομο ανάλογα με την επιθυμία που μπορεί να έχει κάποιες μέρες, ενώ έχει διακόψει το τσιγάρο, για να καπνίσει.

ΠτΘ: Αυτό σημαίνει ότι λειτουργεί άμεσα κι ότι με το που τη λαμβάνει κάποιος μειώνεται η επιθυμία για το κάπνισμα;

Σ.Κ.: Ασφαλώς. Στην αρχή της αγωγής ξεκινάμε με τη μικρή δόση και λέμε στο άτομο ότι μπορεί να καπνίσει. Στην πορεία διαπιστώνει ο ίδιος ότι δεν του είναι απαραίτητο το τσιγάρο, το ελαττώνει σταδιακά και στο τέλος το κόβει.

ΠτΘ: Ποιες είναι οι πιθανές παρενέργειες;

Σ.Κ.: Κάποιες παρενέργειες που έχουν αναφερθεί είναι ένα αίσθημα ναυτίας – το πιο συνηθισμένο – όπως και η πιθανότητα να παρουσιάσει το άτομο κάποια αλλεργία στο συγκεκριμένο φάρμακο. Ο λόγος που αυξάνουμε σταδιακά τη δόση είναι για να προλάβουμε τις πιθανές παρενέργειες και να τις αντιμετωπίσουμε.

ΠτΘ: Όταν βγαίνει ένα νέο φάρμακο στην αγορά απευθύνεται σε κάποιες ομάδες του πληθυσμού. Το κάπνισμα είναι όμως κάτι που αφορά όλους. Η συγκεκριμένη ουσία είναι όντως μια επανάσταση;

Σ.Κ.: Επανάσταση θα ήταν κάποιο εμβόλιο που θα το κάναμε εφάπαξ και θα κόβαμε από την επόμενη στιγμή το κάπνισμα. Πολλοί που μπαίνουν στο ιατρείο κι επιζητούν να διακόψουν το κάπνισμα φαντάζονται ότι πρόκειται για κάτι παρόμοιο.

Μέχρι στιγμής, με τη βαρενικλίνη και με τις προηγούμενες θεραπείες, απαραίτητη προϋπόθεση ήταν το να το επιθυμεί ο ίδιος κι όχι κι όχι γιατί του το σύστησε ο γιατρός. Εάν δε νιώσει ο ίδιος την επιθυμία να το διακόψει, το κάπνισμα δεν κόβεται.

Το κάπνισμα είναι ένας διαρκής εθισμός. Κάποια στιγμή, ακόμη κι αν έχει διακόψει κάποιος το κάπνισμα, δεν θα συνεχίσει να παίρνει τη βαρενικλίνη ή κάποιο άλλο φάρμακο, οπότε από κάποιο σημείο κι έπειτα θα πρέπει να συνειδητοποιήσει ότι έχει διακόψει το κάπνισμα κι ο αγώνας έναντι σ’ αυτόν τον εθισμό είναι συνεχής. Δηλαδή, κάποιος που κάπνιζε για χρόνια και το έκοψε είναι πάντοτε πιθανό να υποτροπιάσει.

ΠτΘ: Όπως συμβαίνει με τους ναρκομανείς;

Σ.Κ.: Ακριβώς. Το κάπνισμα μάλιστα είναι χειρότερος εθισμός, όπως αποδείχθηκε σε σύγκριση με κάποια ναρκωτικά κι επιπλέον είναι κάτι που μπορεί να το βρει ο οποιοσδήποτε παντού. Υπάρχει περίπτωση και κάποιο παιδάκι 6 – 7 ετών ν’ αγοράσει τσιγάρα από ένα περίπτερο.

Τσιγάρο και αλκοόλ

ΠτΘ: Ποια είναι η σχέση τσιγάρου και αλκοόλ, τα οποία είναι στενά συνδεδεμένα; Ακόμη και κάποιος που δεν καπνίζει ενδέχεται, στην παρέα, στην έξοδο, ν’ ανάψει ένα πούρο ή ένα τσιγάρο χωρίς να ρουφάει τον καπνό. Είναι θέμα εθισμού, αλλά και ψυχολογικό ο συνδυασμός αλκοόλ και τσιγάρου;

Σ.Κ.: Ασφαλώς. Επίσης, υπάρχει ο συνδυασμός τσιγάρου και καφέ. Θα πρέπει να πούμε ότι ο καφές χωρίς τσιγάρο είναι καλύτερος, έχει καλύτερη γεύση κι αυτό το μεταφέρω και ως πρώην καπνιστής. Πίστευα ότι ο καφές χωρίς τσιγάρο θα ήταν πολύ άγευστος, αλλά είναι πολύ καλύτερος. Αυτό που θα εντυπωσιάσει όποιους διακόψουν το κάπνισμα είναι το πόσο πολύ θα τους αρέσει ο καφές.

Διακόπτοντας κάποιος το κάπνισμα δεν κόβει τον καφέ. Αντιθέτως, παροτρύνουμε τους καπνιστές να πίνουν περισσότερους καφέδες το πρώτο χρονικό διάστημα. Το αλκοόλ με το τσιγάρο είναι ένας ισχυρότερος συνδυασμός από ότι το τσιγάρο με τον καφέ, αλλά κι ένας παράγοντας που οδηγεί συχνά στην αποτυχία αυτούς που έχουν διακόψει το κάπνισμα. Τους δυσκολεύει να συμμετέχουν σε μια παρέα όπου όλοι όσοι πίνουν καπνίζουν. Παροτρύνουμε τους υποψήφιους για τη διακοπή καπνίσματος τις δυο πρώτες εβδομάδες ν’ αποφύγουν το συγχρωτισμό με τις παρέες τους, όταν τις έχουν συνδέσει με κάπνισμα και αλκοόλ.

ΠτΘ: Είναι σημαντικό να πούμε ότι κάποιος που κόβει το κάπνισμα επανακτά σταδιακά την όσφρησή του, η οποία είναι η αίσθηση που καθορίζει τη γεύση.

Σ.Κ.: Σωστά κι αυτό γίνεται πολύ νωρίς κι εντυπωσιάζει τον πρώην καπνιστή. Επίσης, ενώ τον πρώτο καιρό μπορεί να παρουσιαστεί βήχας ή απόχρεμψη με τον καιρό βελτιώνεται ο βήχας, η αντοχή στο βάδισμα, στις σκάλες, στο σεξ και σε όλες τις δραστηριότητες.

Αναγνωρίζεται από τα ταμεία

ΠτΘ: Πόσο κοστίζει η θεραπεία με τη βαρενικλίνη;

Σ.Κ.: Κοστίζει γύρω στα 323 ευρώ για το χρονικό διάστημα των 24 εβδομάδων. Είναι μια θεραπεία που αναγνωρίζεται από τα ταμεία, με σαφώς μικρότερο κόστος. Αρκεί η συνταγή να δοθεί από τον ειδικό.

ΠτΘ: Είπατε ότι ήσασταν καπνιστής. Πώς αποφασίσατε και πώς καταφέρατε να κόψετε το κάπνισμα;

Σ.Κ.: Πήρα την απόφαση γιατί και λόγω του επαγγέλματος θεωρούσα ότι δε μπορούν να συμβαδίζουν το κάπνισμα και η επαγγελματική μου ιδιότητα. Επιπλέον, είχα δει από κοντά τις βλαπτικές συνέπειες του καπνίσματος και τις βλέπω καθημερινά. Το έκοψα με τη βοήθεια φαρμακευτικής αγωγής. Τα όσα μεταφέρω και συστήνω στους καπνιστές που απευθύνονται σ’ εμένα τα γνωρίζω από προσωπική εμπειρία.

ΠτΘ: Τα light τσιγάρα λέγεται ότι προκαλούν στείρωση. Ισχύει;

Σ.Κ.: Όχι, αυτό που έχει σχέση με τις επιβλαβείς συνέπειες είναι το κατά πόσο εισπνέει κάποιος τον καπνό.

ΠτΘ: κ. Καμενίδη, σας ευχαριστώ πολύ.

Σ.Κ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.