Αφιερωστε χρονο στο παιδι σας

Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που αποτελεί το πλέον αποδεκτό κείμενο για τα ανθρώπινα δικαιώματα παγκοσμίως, υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στις 20 Νοεμβρίου του 1989. Την έχουν επικυρώσει 191 κράτη, εκτός των ΗΠΑ και της Σομαλίας, και τα 54 άρθρα της καλύπτουν όλα τα δικαιώματα των παιδιών που χωρίζονται σε 4 τομείς: Δικαιώματα Επιβίωσης, Ανάπτυξης, Προστασίας και Δικαιώματα Συμμετοχής. Η επέτειος αυτή έχει καθιερωθεί και γιορτάζεται κάθε χρόνο την 11 η Δεκεμβρίου ως Παγκόσμια Ημέρα για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Παρά τα διεθνή κείμενα προστασίας των παιδιών, που σε πολλές χώρες αποτελούν κενό γράμμα, εκατομμύρια παιδιά εξακολουθούν να υποφέρουν από τη φτώχεια και να στερούνται της στοιχειώδους σχολικής εκπαίδευσης, εκατοντάδες χιλιάδες υφίστανται τις τραγικές συνέπειες συρράξεων και οικονομικού χάους, δεκάδες χιλιάδες ακρωτηριάζονται στους πολέμους.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού μίλησε στο ραδιόφωνο του «Παρατηρητή» ο βοηθός Συνήγορος του Πολίτη στον Κύκλο των Δικαιωμάτων του Παιδιού Γεώργιος Μόσχος. Μια άκρως ενδιαφέρουσα για τους γονείς συνέντευξη…

Τα παιδιά χρειάζεται να κατανοήσουν ότι μπορούμε ως μικρές κοινότητες να βελτιώσουμε τις αδυναμίες στην κοινωνία

ΠτΘ: Τα φαινόμενα της φτώχειας εντείνονται και επεκτείνονται σήμερα στα σχολεία. Ποια είναι η εικόνα που έχετε;
Γ.Μ.: Έχουμε και εμείς την ίδια εικόνα. Δυστυχώς αυξάνονται τα περιστατικά των παιδιών που υποσιτίζονται, που δεν έχουν κατάλληλη φροντίδα από το σπίτι τους, αλλά σε μια ημέρα των δικαιωμάτων του παιδιών ας μην μείνουμε σε μια αίσθηση πανικού απλά, ότι η Ελλάδα γίνεται πτωχή.
Θεωρώ ότι ο τρόπος που θέτετε το θέμα είναι προς την κατεύθυνση της εγρήγορσης που χρειάζεται να υπάρχει στην κοινωνία μας και αυτό θα πρέπει να βάλει όλους ανεξαιρέτως τους πολίτες απέναντι των ευθυνών που έχουμε στα παιδιά, όχι για τα δικά μας, της οικογένειάς μας, αλλά τα γειτονόπουλα, του σχολειού μας, να ξεπεράσουμε τη λογική του θεάματος, γιατί δυστυχώς και η φτώχεια και η κακοποίηση εξαντλούνται στον κύκλο του θεάματος. Πάρα πολλοί τα βλέπουν, λένε διάφορα συναισθηματικά φορτισμένοι και μετά κλείνουν το παράθυρο. Θα πρέπει να τα κάνουμε πράξη. Ως σύλλογοι γονέων, ως ομάδες πολιτών, ως δάσκαλοι, ως καθηγητές, ως γείτονες θα πρέπει να δείξουμε στήριξη, αλληλεγγύη και κατανόηση στα παιδιά που βρίσκονται σε μια δύσκολη κατάσταση, αλλά θα έλεγα γενικότερα στα παιδιά. Στις κουβέντες που κάνουμε με τα παιδιά στα σχολειά που πηγαίνουμε, μικρότερα και μεγαλύτερα, δείχνουν ότι και τα ίδια βρίσκονται μπροστά σε ένα μεγάλο ερωτηματικό όσον αφορά στο αύριό τους, στο θέμα αν θα έχουν δουλειές, φαγητό, τα απαραίτητα να ζήσουν. Τα παιδιά χρειάζονται λοιπόν να νοιώσουν ότι δεν είμαστε όλοι σε κατάσταση πανικού, αλλά ότι έχουμε τρόπους με τους οποίους θα σταθούμε, στηρίζοντας ο ένας τον άλλον, δημιουργώντας ευκαιρίες, βάζοντας τα ίδια τα παιδιά να εκφράσουν την γνώμη τους, την αλληλεγγύη τους, να συμμετέχουν στην εξεύρεση λύσεων, ότι δηλαδή μπορούμε ως μικρές κοινότητες να βελτιώσουμε αυτές τις αδυναμίες που φαίνεται να γεννώνται μέσα στην κοινωνία μας με τη σύγχρονη οικονομική και κοινωνική κρίση.

Αίτημα των παιδιών για περισσότερη επικοινωνία με τους γονείς

ΠτΘ: Τα παιδιά στην ελληνική κοινωνία έχουν επηρεαστεί από το πρόβλημα της οικονομικής κρίσης και σε ποιο επίπεδο;
Γ.Μ.: Διαπιστώνουμε ότι υπάρχουν γονείς που βρίσκονται κοντά στα παιδιά τους και αυτό φαίνεται και από τη συμπεριφορά των ίδιων των παιδιών αλλά και πάρα πολλά άλλα παιδιά που εκτός από την κοινωνική και οικονομική κρίση της κοινωνίας βιώνουν και την αδυναμία της οικογένειας να δώσει μια ασφάλεια και στην καθημερινότητα των παιδιών. Οι γονείς δηλαδή είτε με την απειλή της ίδιας της δουλειάς τους είτε με την ένταση που έχουν στις σχέσεις τους είτε με την απουσία και απομάκρυνση από τα δεδομένα των παιδιών τους, πολλές φορές είναι απόμακροι για το ακριβώς συμβαίνει στην ψυχή ενός παιδιού. Αυτό που λέμε και το λένε και τα ίδια τα παιδιά και μας ζητούν να προτείνουμε στους μεγάλους, είναι με αφορμή αυτά που συμβαίνουν, να βρούμε χρόνο να συναντηθούμε μαζί τους και να κουβεντιάσουμε, να βρούμε νέους τρόπους με τους οποίους στη ζωή μας να απολαμβάνουμε και να δραστηριοποιούμαστε και να είμαστε μικρές κοινότητες. Εμείς, αυτό το Σαββατοκύριακο είχαμε συνάντηση με μια ομάδα συμβούλων με παιδιά από όλη την Ελλάδα και μάλιστα από τη Θράκη συμμετείχε ένα παιδί από το Σουφλί, αλλά και παιδιά από τη βόρεια και νότια Ελλάδα, από όλες τις περιοχές, ακούμε τους προβληματισμούς και τη γνώμη τους. Χθες συζητούσαμε με τη συνδρομή των παιδιών να διερευνήσουμε αυτά τα στοιχεία, δηλαδή να δούμε τι συμβαίνει στα σχολειά, τι συμβαίνει στα παιδιά, τι γίνεται με τους γονείς, πόσο κοντά είναι στα παιδιά τους. Από τα ίδια τα παιδιά ακούσαμε έντονα το αίτημα για περισσότερη επικοινωνία, να αφήσουμε λίγο το εύκολο θέαμα, ή την υποχρέωση «φάε, διάβασε, τέλειωνε», ένα μηχανιστικό τρόπο ζωής δηλαδή και να ακούσουμε τι νοιώθουν τα παιδιά και την ανάγκη τους να κάνουν πράγματα μαζί με τους γονείς τους και να χαίρονται, γιατί τη χαρά δεν τη φέρνει πάντα το χρήμα και μπορεί να δίνεται από τον ένα στον άλλο. Τη Θράκη που την αγαπώ πολύ και θα είμαι το Γενάρη εκεί, ξέρω, ότι είναι μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από πολυπολιτισμικότητα και υπάρχει το στοίχημα να ξεπεράσουμε τις παλιότερες προκαταλήψεις…

ΠτΘ: Φανταστείτε πως έχουμε μεγάλα ποσοστά αναλφαβητισμού σε σχέση με την υπόλοιπη χώρα…
Γ.Μ.: Βεβαίως, παιδιά που σταματούν το σχολείο νωρίς και δεν υποστηρίζονται από τις οικογένειές τους για να το τελειώσουν, παιδιά που βλέπουν την εκπαίδευση ως πολυτέλεια εξαιτίας προβλημάτων των γονιών τους και κάνουμε προσπάθειες να ενδυναμώσουμε την κοινωνική συμμετοχή που ξεκινά από την εκπαίδευση για όλα τα παιδιά. Πρόσφατα κάναμε μια προσπάθεια για τις μειονότητες ώστε η εκπαίδευση να σημαίνει περισσότερα πράγματα γι’ αυτούς και όχι μια συμβατική συμμετοχή σε μια ξεχωριστή τάξη.

Με απαγόρευση ή με φόβο δεν βρίσκεται λύση

ΠτΘ: Τα παιδιά σήμερα είναι εκτεθειμένα σε πολύ μεγαλύτερους κινδύνους από τον κίνδυνο της γειτονιάς και της αλάνας. Πώς το αντιμετωπίζετε; Για παράδειγμα το διαδίκτυο όπου είναι ένας κόσμος ολόκληρος που δεν μπορεί να ελεγχθεί από τους γονείς…
Γ.Μ.: Κατ’ αρχάς να πω ότι το διαδίκτυο ήταν ένα από τα θέματα της ατζέντας του Σαββατοκύριακου από τα ίδια τα παιδιά. Μάλιστα, έχουμε ετοιμάσει μια σειρά μηνυμάτων που θα αναρτηθούν μέσω του site μας, στο www.0-18.gr, σε μια προσπάθεια επιρροής και από την πλευρά μας. Προσπαθούμε να ενδυναμώσουμε τα μηνύματα που μας έρχονται από τα ίδια τα παιδιά• με απαγόρευση ή με φόβο δεν θα βρεθεί λύση. Εάν ένας γονιός απαγορεύει πραγματικά δεν περιορίζει την περιέργεια του παιδιού, το καλύτερο θα ήταν να υπάρχει κουβέντα λίγες ώρες που θα περιηγηθεί με το παιδί του στο διαδίκτυο, να μοιραστεί μαζί του τους προβληματισμούς του, να ακούσει το παιδί και τους γονείς να εκφράζουν την άποψή τους. Εν πάση περιπτώσει, και τα όρια δεν είναι κακό να υπάρχουν, δηλαδή ένα μικρό παιδί δεν πρέπει να είναι ελεύθερο με ένα υπολογιστή και διαδίκτυο στο δωμάτιό του. Όσο μεγαλώνει και μπαίνει στην εφηβεία θα πρέπει να σεβαστούμε περισσότερο την αυτονομία του και επίσης ο γονιός που έχει αγωνία, είναι καλύτερο να μιλήσει απευθείας στο παιδί του και να του εκφράσει το φόβο του για το διαδίκτυο παρά να πηγαίνει από την πίσω πόρτα και ύπουλα να προσπαθεί να βρίσκει πληροφορίες και να βρίσκεται κλειδωμένος μέσα σε μια αγωνία και ανησυχία χωρίς να ανοίξει αυτή την επικοινωνία με το παιδί του. Τα παιδιά μπορεί στην αρχή να μην ανταποκρίνονται στο ερώτημα του γονέα αλλά αν βρεθούν σε ένα ασφαλές περιβάλλον επικοινωνίας έχουν πολλά να μας πουν και αυτή είναι η πρότασή τους. «Συζητείστε μαζί μας, εμπιστευθείτε μας και βάλτε μας και κάποια όρια».

ΠτΘ: Πρόσφατα είχαμε την περίπτωση του Ρεθύμνου που μπορεί να βρίσκεται στην άλλη άκρη και ο τρόμος και ο φόβος έχουν ζωγραφιστεί στα μάτια όλων των γονιών σε σχέση με ό,τι συμβαίνει όταν τα παιδιά βρίσκονται μακριά ακόμα και στις σχολικές τους μονάδες. Μέσα από ποιες διαδικασίες θα μπορέσουν οι γονείς να αποβάλλουν τον φόβο που κυριαρχεί σήμερα;
Γ.Μ.: Το ένα που προσπαθούμε να δημιουργήσουμε και στις σχολικές μονάδες είναι κλίμα και καταστάσεις με κατάλληλα εκπαιδευμένους εκπαιδευτικούς που θα μπορούν να ακούσουν ένα παιδί για κάτι που το ανησυχεί.

Θέλουμε ένα περισσότερο επικοινωνιακό σχολείο

ΠτΘ: Υπάρχουν σήμερα στα σχολειά αυτού του είδους οι εκπαιδευτικοί;
Γ.Μ.: Σε κάποια σχολεία υπάρχουν, δεν υπάρχουν ψυχολόγοι που θα θέλαμε να υπάρχουν, δεν υπάρχουν κοινωνικοί λειτουργοί, αλλά διαρκώς γίνονται σεμινάρια με εκπαιδευτικούς που έχουν τη διάθεση και την προθυμία να ενημερώνουν και να λειτουργούν ως ακροατές σοβαρών ζητημάτων με τα παιδιά. Πολλοί είναι οι εκπαιδευτικοί που μας λένε ότι δεν μπορούν να τα κάνουν όλα, ότι έχουν χαμηλό μισθό, όμως δίπλα σε αυτούς άλλοι εκπαιδευτικοί πραγματικά κοσμήματα της κοινωνίας μας που δίνουν φοβερό αγώνα. Συγκροτούν ομάδες με τους μαθητές και τους γονείς μέσα στα σχολεία τους και χάρη σε αυτούς κρατιέται η ελπίδα στην κοινωνία μας. Ειλικρινά σας λέω έχω δει καταπληκτικά τέτοια παραδείγματα εκπαιδευτικών που απέναντι σε ένα γονιό που έχει αγωνία και φόβο αλλά αδυνατεί να κάνει σχέσεις με το παιδί του, εκείνοι ανοίγουν και κάνουν σχέσεις. Αυτό θέλουμε και ζητάμε και εμείς• ένα περισσότερο επικοινωνιακό σχολείο, ένα σχολείο εμπιστοσύνης που το παιδί θα μπορέσει να μιλήσει σε κάποιον για κάτι που το ανησυχεί, που το κάνει να νοιώθει άσχημα. Αυτό που συνέβη στο Ρέθυμνο είναι η απόδειξη ότι η σιωπή και ο φόβος να μιλήσω οδηγεί στον πολλαπλασιασμό και την αναπαραγωγή ενός προβλήματος.

Δεν θα πρέπει να θεωρούμε πολυτέλεια τους συμβούλους ή τις διαγνωστικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες

ΠτΘ: Όταν ένας γονέας βλέπει το παιδί του να παρουσιάζει αποκλίνουσες συμπεριφορές κάθε είδους θα πρέπει να είναι έτοιμο ώστε να υπερβεί τους φόβους του και να καταφύγει σε ειδικούς και ταυτόχρονα να πείσει το παιδί ότι θα πρέπει να οδηγηθεί σε κάτι τέτοιο;
Γ.Μ.: Κατ’ αρχάς υπάρχει ένας μεγάλος φόβος σε πολλά μέλη της κοινωνίας μας ότι οποιοσδήποτε ειδικός είναι για τους ψυχασθενείς, τους ιδιαίτερα αποκλίνοντας. Εγώ θα ήθελα να δούμε την ανάποδη πλευρά ότι, δηλαδή, ο κάθε πολίτης και το κάθε παιδί έχει ένα κομμάτι μέσα του που θέλει να συγκρουσθεί με το νόμο, που θέλει να αποφύγει τον κανόνα, που μερικές φορές είναι ατιθάσευτο και πολλές φορές φοβισμένο. Όλα αυτά τα παιδιά ανεξαιρέτως έχουν ανάγκη από ένα ενήλικα που θα τους ακούσει, θα μοιραστεί τους προβληματισμούς του. Μπορεί να είναι γονιός αλλά κάποιες φορές που δεν τα καταφέρνει ο γονιός μπορεί να είναι ένας ειδικός ο οποίος δεν έρχεται να κάνει διάγνωση ότι υπάρχει ψυχασθένεια αλλά έρχεται για να βοηθήσει να δυναμώσει ώστε να βρει λύσεις στο περιβάλλον που ζει το παιδί με το γονιό ή τον δάσκαλο. Επομένως, χρειάζεται να εμπιστευτούμε και ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς και ανθρώπους που υπάρχουν στο περιβάλλον μας. Κανένας δεν είναι τέλειος. Δεν μπορεί κανείς να πει ότι επειδή κάποιος σπούδασε είναι ο καλύτερος σύμβουλος. Θα τον αναζητήσουμε. Θα πρέπει ως κοινωνία στην περίοδο κρίσης που ζούμε και επειδή γίνονται περικοπές, να μην ξεκινήσουμε από τις περικοπές που αφορούν στη στήριξη των παιδιών, δηλαδή θα πρέπει να είναι από τα τελευταία πράγματα που θα κάνουμε περικοπές. Και εννοώ όχι την μαθησιακή στήριξη αλλά τη στήριξη και τη σωστή φροντίδα που χρειάζεται για να μεγαλώσει ένα παιδί. Γι΄ αυτό δεν θα πρέπει να θεωρήσουμε ότι οι σύμβουλοι ή οι υπηρεσίες που υπάρχουν, οι διαγνωστικές ή οι υποστηρικτικές, στη σύγχρονη Ελλάδα είναι μια πολυτέλεια. Εν αντιθέσει είναι απόλυτη ανάγκη να κρατηθούν και μάλιστα στις περισσότερες περιπτώσεις να ενισχυθούν.

ΠτΘ: Τι θα κάνετε το Γενάρη που θα έρθετε στ ην Θράκη;
Γ.Μ.: Έχουμε ένα ζήτημα συνεργασίας με τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης και την τοπική αυτοδιοίκηση για τα θέματα της φοίτησης των παιδιών της μειονότητας, γενικότερα θα έλεγα με θέματα εκπαίδευσης θα έχουμε συναντήσεις και θα υπάρξει ένα πρόγραμμα μεγαλύτερο για το οποίο και θα σας ενημερώσουμε.

Να ανοίξουμε διαύλους επικοινωνίας με τα παιδιά

ΠτΘ: Με βάση την εμπειρία σας θα μπορούσατε να κάνετε μια σύγκριση ανάμεσα σε αυτά που ισχύουν στην Ελλάδα με αυτά της Ευρώπης στην στήριξη παιδιών;
Γ.Μ.: Η Ευρώπη δεν είναι ένα πράγμα, αλλά σίγουρα από την Ευρώπη έχουμε δει περισσότερους ειδικούς της ψυχικής υγείας ή και κοινωνικούς λειτουργούς να βρίσκονται κοντά στην εκπαίδευση -που εδώ δεν το έχουμε- να είναι μέσα στην τοπική αυτοδιοίκηση. Δυστυχώς, ακόμα αυτό δεν έχει αναπτυχθεί επαρκώς και βεβαίως ως προς την καθημερινότητα του παιδιού στο σχολείο να υπάρχουν ρόλοι και δυνατότητες και ευκαιρίες ώστε ένα παιδί όταν αντιμετωπίζει ένα σοβαρό πρόβλημα να συζητήσει με εχεμύθεια θέματά του και να πάρει μια κατεύθυνση. Αυτό θα το δημιουργήσουμε σιγά – σιγά και στα σχολειά μας, Να μην είμαστε μόνο στη λογική ότι το σχολειό είναι μόνο για μαθήματα αλλά και για άλλα πράγματα, όπως για την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού, για την στήριξη της επικοινωνίας, για τη βοήθεια των παιδιών να περνάνε καλά κάποιο μέρος της ζωής τους. Να δούμε θετικά τις ώρες που περνούν τα παιδιά σε όλους τους χώρους και βεβαίως ως ενήλικες να είμαστε παρόντες, να παρακολουθούμε και να ξέρουμε τι είναι επικίνδυνο, όπως για το διαδίκτυο όπου πολλές ώρες μπορεί να είναι επικίνδυνο και για τις πληροφορίες που δέχεται αλλά και για τη σωματική διάπλαση του παιδιού. Άρα, ανοίγουμε διαύλους επικοινωνίας, μιλάμε όλοι περισσότερο με τα παιδιά μας και τα ακούμε, είναι καλό και εμείς οι μεγάλοι να περνάμε ώρες ακούγοντας και όχι μόνο δίνοντας συμβουλές, να στήσουμε περισσότερο αυτί και επίσης να δώσουμε ευκαιρίες στα παιδιά να μας δείξουν την αξία τους χωρίς να χρειάζεται να έχουν καταναλωτικά αγαθά. Τα παιδιά με μικρά πράγματα μπορούν να δείξουν υπέροχες δραστηριότητες και τις δυνατότητές τους χωρίς να χρειάζεται αναγκαστικά να τους πάρουμε τα απίστευτα και ακριβά υλικά αγαθά. Επειδή έρχονται και οι γιορτές, ειλικρινά λέω για ένα μικρό παιδί είναι μεγαλύτερο δώρο να περάσει τρεις ώρες με το γονιό του πηγαίνοντας στη φύση και περπατώντας και ο γονιός να του εξηγήσει γι΄ αυτό από το να του πάρει ένα ηλεκτρονικό παιχνίδι που θα του το αφήσει και θα γίνει άφαντος.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.