Αφιερωμα στη μνημη του Κωστα Τσιμα

Ο 13ος τόμος των «Θασιακών», της Περιοδικής Έκδοσης της Θασιακής Ένωσης Καβάλας, είναι αφιερωμένος στη μνήμη του Θασίτη βουλευτή Κώστα Τσίμα.

Στο αφιέρωμα περιλαμβάνονται δηλώσεις που έγιναν με αφορμή το θάνατο του βουλευτή, που υπογράφουν οι: Γεώργιος Παπανδρέου, Απόστολος Κακλαμάνης, αναφορές στο πρόσωπό του που υπογράφουν οι: Γεώργιος Παπάζογλου, Βασίλης Βασιλικός, Γιώργος Τσαλουχίδης και κείμενα για τη ζωή και το έργο του από τον Κωνσταντίνο Ι. Χιόνη, που είναι και ο επιμελητής του τόμου, κείμενα για Θάσιους πολιτικούς με συγγραφείς τον Δημήτριο Θεοδωρίδη, «Αύγουστος Θεολογίτης: Η ζωή και η πολιτική του δράση» και το Νίκο Καρτάλη, «Ο Θάσιος πολιτικός Άγγελος Λασκαρίδης»

Σταύρου Θεοφανίδη, «Οι Θάσιοι: Πρωτο-Ευρωπαίοι – Ελληνικότατος και ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός», Λάζαρου Κοεμτζόπουλου, «Ηλίας Λαμπίρης και εθιμικό δίκαιο», Αλέξανδρου Παπάζογλου, «Η Ιστορία της νήσου Θάσου του Γεωργίου Παπαευστρατίου και ο Σωτήριος Δούκας ο τυπογράφος», Γεωργίου Παπάζογλου, «Το Ρωσικό Αρχαιολογικό Ινστιτούτο Κωνσταντινουπόλεως και η άγνωστη συλλογή νομισμάτων και δακτυλιολίθων του Θασίου ιατροφιλοσόφου Γεωργίου Χρηστίδη», Χρήστου Π. Προέδρου, «Το στρατιωτικό ημερολόγιο του Μαργαρίτη Π. Προέδρου (1918-1922)», Ιωάννη Σιδηρά, «Πτυχές της εκκλησιαστικής και εθνικής προσφοράς και δράσεως του μητροπολίτου Μαρωνείας Νικολάου Σακκοπούλου (1902-1914) στη Θάσο», Κωνσταντίνου Γ. Σταλίδη, «Τα γυναικεία βαπτιστικά ονόματα των Θασίων κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Ιστορική και γλωσσική θεώρηση», Γεωργίας Κ. Χιόνη, «Μια απόφαση του Μ.Ε. Δικαστηρίου Ποταμιάς το 1904», Κωνσταντίνου Ι. Χιόνη, «Η ολιγόχρονη απελευθέρωση της Θάσου το 1828»­­

Στα προλεγόμενα της έκδοσης, ο επιμελητής της Κωνσταντίνος Χιόνης, γράφει για τον τόμο τα ακόλουθα:

Συνεχίζοντας την έκδοση των «Θασιακών» φθάσαμε στον 13ο τόμο, στον οποίο δημοσιεύονται, κυρίως, εργασίες που αναφέρονται στη νεότερη ιστορία της Θάσου. Από τις εργασίες αυτές οι τρεις πρώτες είναι βιογραφίες νεότερων Θασίων, που ασχολήθηκαν με την πολιτική και κάλυψαν με τη δράση τους μια μεγάλη χρονική περίοδο, που άρχισε από το 1920 και τέλειωσε με το θάνατο του Κώστα Τσίμα, στις 29-11-2005.

Από τις άλλες εργασίες που δημοσιεύονται, οι δύο είναι ανακοινώσεις που έγιναν στο 4ο Συμπόσιο Θασιακών Μελετών από το Σταύρο Θεοφανίδη και Κώστα Σταλίδη και που δεν είχαν συμπεριληφθεί στον προηγούμενο τόμο των Πρακτικών, ο οποίος είχε κυκλοφορήσει το περασμένο έτος, ενώ άλλες έξι ανακοινώσεις έγιναν στο Β΄ Διεθνές Συνέδριο Βαλκανικών Ιστορικών Σπουδών, που πραγματοποιήθηκε στην Καβάλα το 2004, που δημοσιεύονται στον παρόντα τόμο, γιατί παρουσιάζουν ενδιαφέρον και αφορούν στη Θάσο. Οι ανακοινώσεις αυτές έγιναν από το Γεώργιο Παπάζογλου, Αλέξανδρο Παπάζογλου, Λάζαρο Κοεμτζόπουλο, Γιάννη Σιδηρά, Γεωργία Χιόνη και Κων/νο Χιόνη.

Άφησα τελευταία να μνημονεύσω το στρατιωτικό ημερολόγιο του Μαργαρίτη Προέδρου, το οποίο δημοσιεύει ο εγγονός του Χρήστος Προέδρου, γιατί έρχεται να συμπληρώσει το στρατιωτικό ημερολόγιο του Νίκου Βασιλικού, που δημοσιεύσαμε στον 11ο τόμο των «Θασιακών». Χρόνια παρακινούσα τον Παναγιώτη Προέδρου, γιο του Μαργαρίτη Προέδρου, να προβούμε στην έκδοση του ημερολογίου αυτού και, τελικά, έπιασε η παραίνεσή μου και το ημερολόγιο δημοσιεύεται σήμερα από το φιλόλογο Χρήστο Προέδρου, γιο του Παναγιώτη και εγγονό του Μαργαρίτη. Είναι γραμμένο σε έμμετρο λόγο, αλλά υστερεί από το ημερολόγιο του Νίκου Βασιλικού. Παρουσιάζει, όμως, ιστορικό ενδιαφέρον, γιατί υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας πολλών αιματηρών μαχών, που έλαβε μέρος και περιγράφει από το 1919 έως το 1922.

Στον παρόντα τόμο για πρώτη φορά παρουσιάζονται ολοκληρωμένες βιογραφίες του Αύγουστου Θεολογίτη, του Άγγελου Λασκαρίδη και του Κώστα Τσίμα. Τους δύο πρώτους βουλευτές της Θάσου, Δημήτρη Κλωνάρη και Νικόλαο Γιαννάκη, που εκλέχτηκαν το 1915, διαδέχτηκε ο Αύγουστος Θεολογίτης, ο οποίος εδέσποσε στην πολιτική ζωή του τόπου μας για μισό σχεδόν αιώνα, από το 1920 έως το 1963, που αποσύρθηκε από τον πολιτικό στίβο. Εκλέχτηκε πολλές φορές βουλευτής και διετέλεσε αρκετές φορές υπουργός σε διάφορα υπουργεία. Ο Άγγελος Λασκαρίδης εκλέχτηκε τρεις φορές βουλευτής, ενώ ο Κώστας Τσίμας κλείνει τον κύκλο των Θασίων πολιτικών και με την εκλογή του ως βουλευτή το 2000, που ακυρώθηκε από παραλείψεις δικαστικών αντιπροσώπων, και την επανεκλογή του το 2004. Δεν πρέπει να ξεχνάμε βέβαια και το Νικόλαο Βασιλικό, που εκλέχτηκε βουλευτής Καβάλας το 1936. Βιογραφία, όμως, αυτού έχουμε δημοσιεύσει στον 11ο τόμο, τον οποίο και αφιερώσαμε στη μνήμη του.

Πρέπει να επισημάνουμε ότι οι Θάσιοι, που εκλέχτηκαν βουλευτές, υπήρξαν έντιμοι, ευσυνείδητοι, εργατικοί και ανιδιοτελείς. Κανένας από αυτούς, που πολιτεύτηκαν δεν έκανε περιουσία, γεγονός που όλοι το παραδέχονται, σ’ όποιον κομματικό χώρο κι αν ανήκουν.

Ο παρών τόμος είναι αφιερωμένος στη μνήμη του Κώστα Τσίμα. Θα παρουσιασθεί στις 29.11.2006, ημέρα που θα συμπληρώνει ένα έτος από το θάνατό του… Ο Κώστας Τσίμας με την παρουσία του σε καίριες κυβερνητικές θέσεις και με την εκλογή του ως βουλευτής Καβάλας, τίμησε τη Θάσο και του Θασίους, γι’ αυτό και το Δ.Σ. της Θασιακής Ένωσης Καβάλας, που υπήρξε επίλεκτο μέλος της, αναγνωρίζοντας την πολύτιμη αυτή προσφορά του, αφιερώνει στη μνήμη του την παρούσα έκδοση. Είναι ένα μικρό δείγμα ευγνωμοσύνης για τον άνθρωπο που, ενώ πρόσφερε τόσα πολλά, δεν πρόβαλε αξιώσεις για θέσεις και αξιώματα, και όταν οι άλλοι δημιουργούσαν κλίκες για να διαδεχθούν τον Ανδρέα, αυτός παρέμεινε πιστός ακόλουθός του και επομένως, ακίνδυνος για τους φιλόδοξους…

Ευχαριστίες εκφράζω και στην οικογένεια του Κώστα Τσίμα, τη σύζυγό του Ελισάβετ και τις κόρες του Άννα, Παναγιώτα και Βαρβάρα, που μ’ εμπιστεύθηκαν όλο το φωτογραφικό υλικό που δημοσιεύω…

Επιπλέον, την περασμένη εβδομάδα η Θασιακή Ένωση Καβάλας διοργάνωσε εκδήλωση μνήμης για το βουλευτή, στην οποία ομιλητές ήταν ο τέως Πρόεδρος της Βουλής, Απόστολος Κακλαμάνης και ο καθηγητής του Δημοκριτείου, Γεώργιος Παπάζογλου, φίλος του Κώστα Τσίμα, ο οποίος στην προαναφερθείσα εκδήλωση ανέφερε τα ακόλουθα:

Ο Κώστας Τσίμας και η Θάσος

Η ζωή του Κώστα Τσίμα είναι ταυτισμένη με το νησί του, τη Θάσο, ξεκίνησε από αυτό και κατέληξε σ’ αυτό, είναι πορεία του Έλληνα, μετά την Μικρασιατική Καταστροφή, την Κατοχή και τους αδελφοκτόνους σπαραγμούς, να ζήσει, να στεριώσει, να δημιουργήσει αυτό που απολαμβάνουμε σήμερα, είναι η ζωή, θα έλεγε, ενός Θάσιου Οδυσσέα.

Η οικογένειά του θα βρεθεί στην περιοχή μας, και στη Θάσο, από την Ήπειρο, όπως και οι οικογένειες πολλών από εμάς, που θα μετοικήσουν στη Δράμα και την Καβάλα, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, είτε για να βρουν γη και να επιβιώσουν, να δουλέψουν ως εργάτες, είτε, κυρίως, σταλμένοι από το εθνικό Κέντρο για να ενισχύσουν το φρόνημα των ντόπιων χριστιανών. Η πορεία του έθνους προς την αυτοσυνειδησία, την ολοκλήρωση και την καταξίωσή του, είναι και η πορεία της οικογένειάς του. Αγώνες εναντίον των εξαρχικών Βουλγάρων στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, βουλγαροκρατίες, μικρασιατική εκστρατεία, στο πρώτο μισό του επόμενου 20ου αιώνα, είναι οι αγώνες του έθνους στους οποίους η οικογένεια του Κώστα Τσίμα κλήθηκε να καταβάλει το αναλογούν μερίδιο σε θυσίες και αίμα.

Το ίδιο επαναστατικό αγωνιστικό πνεύμα θα ζήσει ο Κώστας Τσίμας και κατά τα παιδικά του χρόνια. Γεννημένος το 1936 θα ζήσει τις στερήσεις και την πείνα της κατοχής, τα καπνεργατικά κινήματα και τις εξορίες του πατέρα, με πίκρα θυμόταν εκείνα τα χρόνια ο Κώστας και σημείωσε: «Κάθε μέρα νηστικός, το πρωί να σου έρχεται αναγούλα από την πείνα, να ξερνάς και να πέφτουν χαστούκια». Ο πατέρας, νέος ακόμα κατάντησε φυματικός, ήταν αυτός που όταν επέστρεψε στη Θάσο, και στο καλύβι στη Θημωνιά, χαμένος στην αιχμαλωσία, μετά την κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου, βρήκε τους δικούς του να του κάνουν μνημόσυνο. Έζησε τα παιδικά του χρόνια σε εποχές, που αν δεν είχες το κάλυμμα του κόμματος, στις κλειστές κοινωνίες ενός κόκκινου τότε νησιού, οι πάντες σου γύριζαν τις πλάτες και μαράζωνες, και η οικογένεια του Κώστα Τσίμα, ατίθαση και επαναστατική, αριστερή στην πράξη και όχι στα συνθήματα, δε θέλησε ποτέ την οργάνωση και την κομματική κάλυψη. Έτσι κατέβαλε το αριστερό κόστος, δε θέλησε όμως ποτέ οποιαδήποτε αποπληρωμή.

Έχοντας, το περιθώριο και οι διώξεις μελών της οικογένειάς του, επιδράσει καταλυτικά στη διαμόρφωση ενός χαρακτήρα ριψοκίνδυνου και ατίθασου, θα βρεθεί μετά και την αποφοίτηση, το 1949, από το Δημοτικό Σχολείο στο Θεολόγο, για κάποιο χρονικό διάστημα μαθητευόμενος στο τσαγκάρικο του θείου του Βασίλη Ελαία, τέχνη που δεν φαίνεται να αγάπησε ποτέ. Γι’ αυτό ακολουθώντας έναν φίλο του μαθητευόμενο ράφτη προσπάθησε να μάθει την τέχνη του ράφτη αρχικά στο ραφτάδικο του Τάσου Τρακόσια και ύστερα κοντά σε περιώνυμους ραφτάδες των χρόνων, τον Κώστα Γκούμα, τον Χριστόφορο Παπακυριακό, στον Βασίλη Τσιλογεώργη. Είναι αμφίβολο εάν στοιχειωδώς έμαθε ποτέ την τέχνη, άλλωστε το ότι άλλαξε τόσους ραφτάδες βεβαιώνει ότι το μυαλό του ήταν αλλού.

Βρισκόμασθε πια στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1950, με μια Ελλάδα καθημαγμένη, κατεστραμμένη, από αδελφοκτόνους σπαραγμούς, την οικογένειά του στο περιθώριο και τον ίδιο να δουλεύει σε ευκαιριακές εργασίες με ευτελές ημερομίσθιο, 20 και 24 δραχμές. Πλησίαζε ο καιρός να καταταγεί στο στρατό, χαρακτήρας ατίθασος ο ίδιος, χρόνια δύσκολα, θα αναγκασθεί να φύγει το 1955 από τη Θάσο και μετά από μια ολιγόμηνη προσπάθεια να στεριώσει στη Θεσσαλονίκη, δουλεύοντας ως βοηθός σε ξενοδοχείο της πόλης, θα δραπετεύσει κατ’ ουσία με παράνομο διαβατήριο, παίρνοντας το δρόμο για τα ορυχεία του Βελγίου, δρόμο που έπαιρναν χιλιάδες νέοι Έλληνες των χρόνων, και από εκεί για τον Καναδά, δουλεύοντας ως ξυλοκόπος και τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Νέα Υόρκη, το δρόμο για την κοινωνική και την οικονομική καταξίωση.

Τους δικούς του, το νησί του, τη Θάσο και την οικογενειακή καλύβα στη Θημωνιά, θα την εγκαταλείψει το 1956 πένης και πλάνης, θα επιστρέψει πίσω 20 χρόνια μετά, κατ’ ουσίαν μετά το 1981, πλούσιος τώρα, επιτυχημένος, ευτυχής, αφού «πολλών ανθρώπων ίδεν άστεα και νόον έγνω», για να προσφέρει στο νησί του ό,τι στα δίσεκτα χρόνια ζούσε ο ίδιος και δεν είχε. Και επειδή, κατά τη χαριτολογούσα έκφραση του Ανδρέα Παπανδρέου, η Θάσος στα χρόνια της διακυβέρνησης της χώρας από το ΠΑΣΟΚ, ήταν το «δοβλέτι» του Κώστα Τσίμα, ό,τι έγινε στη Θάσο, κατά τα συγκεκριμένα χρόνια, οφείλεται σε παρεμβάσεις ή ενέργειές του. Ο ίδιος από όποια θέση και αν κλήθηκε να υπηρετήσει τη χώρα, είτε ως Διευθυντής των Ταχυδρομείων, είτε ως Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Δημόσιας Τάξης, είτε ως Διοικητής της ΚΥΠ, της πολιτικοποιημένης εξαιτίας του ΕΥΠ, ποτέ δεν ξέχασε το νησί του και τους ανθρώπους του, που χρόνια αγωνίζονταν για μια θέση στον ήλιο. Δεκάδες ήταν οι νέοι Θάσιοι που βρήκαν μόνιμη εργασία χάρη στις παρεμβάσεις του Κώστα Τσίμα, πέρα και πάνω από πολιτικές πεποιθήσεις. Τρώγαμε, θυμάμαι, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, καλοκαίρι, με μια μεγάλη παρέα σε υπαίθριο μαγαζί στην Νότια Θάσο, όταν στα επιδόρπια σηκώθηκε μεγαλοσχήμων εκλεγμένος κοινοτάρχης, αντίπαλός του κομματικά, για να πιει στην υγιεία του και να τον ευχαριστήσει για τους 300 Θασίτες που είχε προσλάβει, πέρα από κομματικές ταυτότητες, στην Αστυνομία και στην ΕΥΠ, υποσχόμενος ότι αν και αντίπαλός του θα τον ψηφίσει και θα συστρατευθεί εάν κάποτε πολιτευόταν. Δεν γνωρίζω, εάν στις επανειλημμένες μεταγενέστερα καθόδους του Κώστα στην πολιτική σκηνή, στην Θάσο ως δήμαρχος, και στην Καβάλα ως βουλευτής, τήρησε την υπόσχεσή του, πιθανότατα όχι διότι, πέρα από τους πολιτευόμενους πολιτικούς, πληθαίνουν στις μέρες μας επικίνδυνα και οι πολιτευόμενοι ψηφοφόροι.

Μετά το πέρασμα του από την Ευρωβουλή, και όσο περνούσαν τα χρόνια, ο Κώστας Τσίμας θα δένεται περισσότερα με τη Θάσο, και με τα προβλήματα των ανθρώπων, και θα επιστρέφει στο νησί του απομακρυνόμενος από το Κέντρο, η πατρική καλύβα στην Θημωνιά θα γίνει πια επίσημη κατοικία που όλο και περισσότερο θα δέχεται τον Κώστα και την οικογένειά του. Η αποχώρηση του Ανδρέα Παπανδρέου από την πολιτική σκηνή, με τον θάνατό του, θα σημάνει και την αποχώρηση του Κώστα Τσίμα από την κεντρική πολιτική σκηνή της Αθήνας και από την τελευταία θέση στην οποία τον είχε τοποθετήσει ο ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ, από αυτή του Περιφερειάρχη Κεντρικής Μακεδονίας. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του θα τα αφιερώσει αποκλειστικά σχεδόν στο νησί του, στην Θάσο, και στην Καβάλα, είτε κατεβαίνοντας στις εκλογές ως υποψήφιος Δήμαρχος Θάσου, είτε εκλεγόμενος βουλευτής Καβάλας, κατά τις εκλογές του 2000 και του 2004, ενδιαφερόμενος πλέον μόνο για τους Θασίους, που πολλές φορές τον πίκραναν, και για τα μικρά καθημερινά τους προβλήματα. Πολλές φορές, θυμάμαι, μου τηλεφωνούσε στην Κομοτηνή για να λύσουμε στο Πανεπιστήμιο μικρά προβλήματα παιδιών, κυρίως κοριτσιών, νεοεισερχομένων φοιτητριών, ζητούσε να φροντίσουμε για την στέγασή τους, διότι κατάγονταν από εργατικές φτωχές οικογένειες. Όταν του έλεγα ότι έχουν καλυφθεί τα δωμάτια, διότι έχουμε 40 μόνο δωμάτια για τους πρωτοετείς και οι πρωτοετείς ξεπερνούν τους 1200, απαντούσε διατάζοντας: «Βάλτε ένα κρεβάτι ακόμα σε κάποιο δωμάτιο, εσύ ξέρεις», και μου θύμιζε τα δικά μου και τα δικά του φτωχικά χρόνια, ξεχνώντας πια πέρασαν οι καιροί, πως ένα κρεβάτι σε δωμάτιο μαζί με άλλους, ή στο διάδρομο, δεν είναι αυτό που έχουμε υποχρέωση σήμερα να προσφέρουμε στους νέους μας.

Αυτή τη σχέση του με την Θάσο, στις περιόδους της ζωής του, στα δύσκολα χρόνια της νεότητας και στα ευτυχισμένα χρόνια της επιστροφής, την εξειδίκευσε ο Κώστας σε μια συνέντευξή του, το 1998, έλεγε: «Εγώ είχα μια αρρώστια με την Θάσο, μια ευαισθησία και μιαν αγάπη. Μέχρι προτάσεις να είμαι βουλευτής στην Β΄ Αθηνών είχα από τον Ανδρέα Παπανδρέου από το 1974 και μετά. Εγώ έχω μια αρρώστια με την Θάσο, η Θάσος είναι σαν το ναρκωτικό που στην αρχή αισθάνεσαι λίγο καλά και μετά σε διαλύει, κάπως έτσι είναι η Θάσος για μένα, γιατί με είχε βλάψει, με είχε στεναχωρήσει πολύ η Θάσος, αλλά εκεί επιμένω. Τον τόπο μου τον αγαπώ και το έχω αποδείξει ποικιλοτρόπως και δεν επιτρέπω να το αμφισβητήσει κανένας.

Φίλες και Φίλοι,

Πριν από πολλά χρόνια ένας δάσκαλός μου μου μίλαγε πάντα για τον παράδεισο τον παιδικό που, όταν τον ζούμε, δεν τον καταλαβαίνουμε, αυτόν στον οποίο μάταια, χαμένο πια, προσπαθούμε να επιστρέψουμε μια ζωή μετά την ενηλικίωση. Αυτόν τον μάταιο αγώνα του ανθρώπου να ξαναβρεί τον χαμένο παράδεισο τον παιδικό θα τον δεις, μου έλεγε, αν κάποτε βρεθείς λίγα χιλιόμετρα έξω από το Κάϊρο, στο αινιγματικό χαμόγελο της Σφίγγας. Ο αγώνας του Κώστα Τσίμα ασφαλώς δεν ήταν αγώνας να ξαναβρεί τον χαμένο παράδεισο τον παιδικό της Θάσου, που δεν φαίνεται να υπήρξε ποτέ, αλλά αγώνας, επιστρέφοντας στην Θάσο, να δημιουργήσει για άλλους έναν Κόσμο που ο ίδιος δεν μπόρεσε να ζήσει, άλλωστε η ζωή του το όφειλε. Μήπως ο Κόσμος μας δεν στηρίζεται στην ισορροπία, τις ισχνές αγελάδες δεν πρέπει να διαδέχονται οι παχιές, η ζωή δεν είναι τροχός για όλους τους φιλοσοφημένους ανατολίτες, μήπως είναι τυχαίο ότι υπηρέτησε ως διοικητής και κατηύθυνε υπηρεσίες απλά στελέχη των οποίων τον κατεδίωξαν και τον υποτίμησαν άλλοτε;

Μακάρι η δεύτερη περίοδος της επιστροφής του φίλου Κώστα Τσίμα στην Θάσο να ήταν η ευτυχία και ο παράδεισος που αποζητούσε.»

Γεώργιος Παπάζογλου

Πρόεδρος Τμήματος Ιστορίας – Εθνολογίας

Κείμενα – Επιμέλεια: Τ.Β.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.