8ο Ανταμωμα Σαρακατσανων στο Λειβαδιτη Ξανθης

Το 8ο Αντάμωμα Σαρακατσάνων θα πραγματοποιηθεί το Σαββατοκύριακο 26 και 27 Ιουλίου στο Λειβαδίτη Ξάνθης από τον Σύλλογο Σαρακατσάνων Ξάνθης. Κατά τη διάρκειά του θα πραγματοποιηθούν μεταξύ άλλων η αναπαράσταση της διαδικασίας πλυσίματος στο ποτάμι καθώς και αναβίωση του παραδοσιακού Σαρακατσάνικου παιχνιδιού «Γ’ρουνούλα». Να σημειωθεί ότι στο Αντάμωμα θα συμμετέχει και ο Μορφωτικός Σύλλογος Σαρακατσάνων Θράκης με το χορευτικό του συγκρότημα.

Σύλλογος Σαρακατσάνων Ξάνθης

Ο Σύλλογος ιδρύθηκε το 1968 και όλο αυτό το διάστημα ανέπτυξε πλούσια δραστηριότητα. Φέτος συμπληρώνει τριάντα χρόνια ζωής και αριθμεί 568 άτομα. Διατηρεί παραδοσιακή σχολή χορού, διοργανώνει τον ετήσιο χορό του τις Απόκριες, το αντάμωμα στο Λειβαδίτη. Κάθε χρόνο συμμετέχει στις Λαογραφικές Γιορτές Ξάνθης, στις Γιορτές Παλιάς Πόλης Ξάνθης. «Φέτος θα προσπαθήσουμε για πρώτη φορά να πρωτοτυπήσουμε στις Γιορτές της Παλιάς Πόλης της Ξάνθης, όπου θα έχουμε δικό μας στέκι, όπως άλλωστε όλοι οι σύλλογοι, για να μπορέσουμε να βγάλουμε κάποια έξοδα. Θα προσπαθήσουμε στη Δημοτική Πινακοθήκη να διοργανώσουμε ένα διαγωνισμό ζωγραφικής με τη συμμετοχή παιδιών της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Θέμα της έκθεσης η ζωή του Σαρακατσάνου. Ταυτόχρονα, θα γίνει και μία έκθεση παλιάς φωτογραφίας και δίπλα σταντ με κούκλες ντυμένες με σαρακατσάνικες στολές, όπως και είδη της παραδοσιακής ζωής των Σαρακατσάνων», αναφέρει ο Πρόεδρος του Συλλόγου Σαρακατσάνων Ξάνθης κ. Γιάννης Χατζόπουλος.

Στο Λειβαδίτη ο Σύλλογος Σαρακατσάνων Ξάνθης έχει δημιουργήσει έναν αντίστοιχο οικισμό με αυτό του Γλυκονερίου που βρίσκεται στο Νομό Ροδόπης. «Το μόνο που διαφέρει είναι οι οξιές, το βουνό, οπότε έχει μεγαλύτερη αμεσότητα με τα θερινά κονάκια των Σαρακατσάνων. Τα τσελιγγάτα τον χειμώνα ήταν στον κάμπο, όπως στο Γλυκονέρι, αλλά οι Σαρακατσάνοι καημό το είχαν να βγουν πάνω στα βουνά».

8ο αντάμωμα Σαρακατσάνων στο Λειβαδίτη

Εδώ και οκτώ χρόνια ο Σύλλογος Σαρακατσάνων Ξάνθης πραγματοποιεί το Αντάμωμα Σαρακατσάνων στο Λειβαδίτη Ξάνθης την Κυριακή 27 Ιουλίου, με στόχο όπως τονίζει ο Πρόεδρος του Συλλόγου κ. Γιάννης Χατζόπουλος «την διάδοση, την διατήρηση και τη διάσωση της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Δεν είναι μόνο να χαρούμε τον όμορφο τόπο του Λειβαδίτη, τα πανέμορφα βουνά της Ξάνθης, η χαρά η πραγματική μπορώ να πω ότι είναι η συνέχεια της ζωής των Σαρακατσάνων. Ζούμε ένα κομμάτι από την ιστορία μας και εμείς οι νεώτεροι, καθώς πηγαίνουμε στα βουνά». Γενικότερα, βέβαια, οι Σαρακατσάνοι ήταν δεμένοι με τα βουνά, μάλιστα έλεγαν «πότε θα ‘ρθει η Άνοιξη για να πάνε στο βουνό. Εμείς συνεχίζουμε αυτή την παράδοση. Αισθανόμαστε και εμείς το ίδιο και μπορώ να πω ότι αυτή την παράδοση την συνεχίζουν σήμερα και τα παιδιά μας».

Το αντάμωμα είναι διήμερο, ξεκινά δηλαδή το Σάββατο 26 και ολοκληρώνεται την Κυριακή 27 Ιουλίου. Το Σάββατο διοργανώνεται το παραδοσιακό γλέντι με την ορχήστρα του Γιώργου Γραβάνη και την Κυριακή στις 7 το πρωί θεία λειτουργία στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου στον Παραδοσιακό Οικισμό. Στις 10 το πρωί θα γίνει μνημόσυνο για τους ήρωες του 1821 με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από το θάνατο του Κατσαντώνη και θέλουμε εκτός από τον ίδιο και τα αδέλφια του να τιμήσουμε και τους ήρωες γενικότερα του 1821. Θα ακολουθήσει κουρμπάνι, το οποίο θα μοιρασθεί σε όλο τον κόσμο, το καλωσόρισμα του προέδρου, οι χαιρετισμοί των επισήμων που θα παρευρεθούν και αμέσως μετά αναφορά στη ζωή του Κατσαντώνη από τον κ. Ευάγγελο Ζουβρή. Τέλος, θα γίνει αναπαράσταση ηθών και εθίμων από το χορευτικό του Συλλόγου.

Το πλύσιμο στο ποτάμι

Ένα από τα έθιμα που θα αναπαρασταθούν είναι και το πλύσιμο στο ποτάμι. «Το αναβιώσαμε στο Περτούλι και δημιούργησε πλήθος εντυπώσεων, όπως και πριν τρία χρόνια εδώ στην Ξάνθη, στο Δημοτικό αμφιθέατρο. Δυστυχώς, το ποτάμι είναι πολύ μακριά από τον παραδοσιακό οικισμό, βέβαια θα ήταν καλό να πηγαίναμε στο Λειβαδίτι στον καταρράκτη, κάτι που ενδεχομένως μπορούμε να το βιντεοσκοπήσουμε για το αρχείο του Συλλόγου. Την Κυριακή στην εκδήλωσή μας θα υπάρχουν τρία κορίτσια που θα έχουν φορτωμένο το καζάνι και το σακί με τα ρούχα υποτίθεται τα άπλυτα αλλά και ο κόπανος. Υποτίθεται ότι θα πάνε στο ποτάμι. Συγχρόνως θα υπάρχει αφήγηση με τις μάνες ή τις κοπέλες, που ήταν χρυσοχέρες. Το καζάνι υποτίθεται και τα ρούχα θα τα αφήσουν στο ποτάμι, θα ζεστάνουν το νερό και ύστερα θα αρχίσουν να πλένουν, τρίβοντας τα ρούχα με σαπούνι και χτυπώντας τα με τον κόπανο πάνω σε μια πέτρα. Τα υπόλοιπα μέλη του χορευτικού θα είναι ντυμένα με παραδοσιακές στολές θα τραγουδούν ένα σχετικό τραγούδι:

«Μάνα μια κόρη που ‘δα γω

Στον ποταμό να πλένει…»

Εκεί είναι η ομορφιά του όλου δρωμένου, δηλαδή στο δέσιμο της όλης σκηνής με το τραγούδι ή την αφήγηση. Στο τέλος φυσικά μία κοπελίτσα μαζεύει ξύλα δίπλα από το ποτάμι και θα τα φορτωθεί να τα πάει στο σπίτι για να ανάψει το φούρνο»

«Τα παλικάρια του χορευτικού θα αναβιώσουν ένα παλιό και εύκολο παιχνίδι. Όπως ξέρετε οι Σαρακατσάνοι επάνω στα βουνά ζούσαν πραγματικά. Δεν ήταν απλά τα πράγματα μόνο για να βρουν τα κοπάδια τους καλύτερη τροφή αλλά ήταν ένας συνδυασμός πολλών πραγμάτων. Ένα από αυτά ήταν και το παιχνίδι σημειωτέoν δε ότι έπαιζαν μικροί και μεγάλοι.

Στη Γ’ρουνούλα με κλήρο εκλέγονταν ένας που ουσιαστικά ήταν ο άτυχος της όλης υπόθεσης, ο οποίος έπρεπε να βόσκει τη Γ’ρουνούλα με τα γουρουνάκια της. Η Γ’ρουνούλα στην αναβίωσή μας είναι ένα κομμάτι ξύλο σαν μία γροθιά και αυτός με την γκλίτσα του θα την τρέχει από εδώ και από εκεί για να τη βόσκει. Απέναντί του θα κάθονται έξι περίπου άτομα σε μία απόσταση έξι περίπου μέτρων και θα φυλάνε, υποτίθεται, μία φωλιά. Εμείς έχουμε σημειώσει με κιμωλία τις φωλιές για να μην σκάβουμε τρυπούλες στη γη. Ο καθένας φυλάει τη φωλιά του με μία γκλίτσα. Σκοπός του παιχνιδιού είναι οι έξι άνδρες να κοροϊδεύουν τον γ’ρουνάρ’ γιατί, όπως είναι γνωστόν, οι σαρακατσάνοι ήταν βοσκοί προβάτων και σπανίως κατσικιών. Καταλαβαίνετε τα σχόλια. Και ο γρουνάρ’ς όμως έπρεπε να βρει τον τρόπο του να αλλάξει ρόλο. Σκοπός του ήταν λοιπόν να πλησιάσει σιγά – σιγά με την γκλίτσα του την Γ’ρουνούλα προς στους συμπαίκτες του και την τελευταία στιγμή να τους χτυπήσει με αυτήν. Αν τους χτυπούσε άλλαζαν οι ρόλοι και συνεχίζονταν το πείραγμα στον επόμενο. Ή κάποιος από τους απέναντι προσπαθούσε όταν πλησίαζε η Γ’ρουνούλα να την πετάξει ακόμη παραπέρα και να ξαναρχίσει ο Γ’ρουνάρης να τη βόσκει. Στο σημείο αυτό όμως έπρεπε ο Γ’ρουνάρης καθώς ο άλλος θα πήγαινε να χτυπήσει τη Γ’ρουνούλα του να πιάσει τη φωλιά οπότε ήταν κερδισμένος».

Το παιχνίδι στη ζωή των Σαρακατσάνων

Πληθώρα παιχνιδιών έχει να δείξει η παράδοση των Σαρακατσάνων και όπως λέει ο κ. Χατζόπουλος «μιλάμε για ομορφιές που αυτό το παιχνίδι δεν είναι τίποτα μπροστά στα άλλα που έπαιζαν οι Σαρακατσάνοι. Για παράδειγμα θα αναφερθώ στα κιόσια που δεν ήταν μόνο διασκέδαση και αυτό πρέπει να το μάθουν όλοι ήταν το ομηρικό παιχνίδι οι πεσσοί που βλέπουμε στα αγγεία τον Αχιλλέα να παίζει με τον Αίαντα. Πρόκειται για ένα παιχνίδι σαν σκάκι και αποτελεί ένα κομμάτι αμεσότητας της ράτσας μας με τους αρχαίους Έλληνες και όχι μόνο η λαλιά μας.

Ο κ. Χατζόπουλος έχει καταγράψει πολλά παιχνίδια. «Μακάρι να μου δοθεί η ευκαιρία να γίνει η καταγραφή, αλλά και η εκμάθηση ταυτόχρονα, γιατί μόνο η καταγραφή και στα ντουλάπια δεν γίνεται τίποτα. Πρέπει να γίνουν αναβιώσεις των παιχνιδιών. Έχω τάξει ότι του χρόνου ένα δεκάλεπτο από την ώρα που θα έρχονται τα παιδιά για να μαθαίνουν παραδοσιακούς χορούς ένα δεκάλεπτο θα είναι αφιερωμένο στην εκμάθηση αυτών των παιχνιδιών».

Να σημειωθεί ότι ο κ. Χατζόπουλος με προσωπική δουλειά έχει καταγράψει τα παιχνίδια.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.