8 Μαρτιου: Ημερα γυναικειας περισυλλογης και αγωνων και οχι… εκτονωτικων τσιφτετελιων

Ήταν 8 Μαρτίου του 1857 όταν οι εργάτριες στα υφαντουργεία της Νέας Υόρκης βγήκαν δυναμικά στους δρόμους να διεκδικήσουν ανθρώπινους όρους εργασίας και ίση αμοιβή με τους άνδρες, λέγοντας δυναμικά όχι στην εκμετάλλευση και στη διπλή καταπίεσή τους.

Η αστυνομία επιτέθηκε και διέλυσε βίαια το πλήθος των λευκοντυμένων γυναικών, όμως το εργατικό κίνημα είχε ήδη γεννηθεί. Δυο χρόνια αργότερα, οι γυναίκες που συμμετείχαν στις κινητοποιήσεις οργάνωσαν το πρώτο εργατικό σωματείο γυναικών και συνέχισαν τον αγώνα για τη χειραφέτηση τους.

Το 1908 παρέλασαν 15.000 γυναίκες στους δρόμους της Νέας Υόρκης ζητώντας λιγότερες ώρες εργασίας, καλύτερους μισθούς και δικαίωμα ψήφου. Υιοθέτησαν το σύνθημα «ψωμί και τριαντάφυλλα», με το ψωμί να συμβολίζει την οικονομική ασφάλεια και τα τριαντάφυλλα την καλύτερη ποιότητα ζωής. Η «ημέρα της γυναίκας» γιορτάστηκε για πρώτη φορά από το Σοσιαλιστικό Κόμμα των Η.Π.Α. στις 28 Φεβρουαρίου του 1909 και ο εορτασμός της στις 8 Μαρτίου κάθε χρόνο, καθιερώθηκε το 1910 με πρόταση της Γερμανίδας σοσιαλίστριας Clara Zetkin κατά τη διάρκεια της Δεύτερης Διεθνούς. Μετά την Οκτωβριανή επανάσταση, η φεμινίστρια Alexandra Kollontai έπεισε τον Vladimir Lenin να επισημοποιήσει τη γιορτή στη Σοβιετική Ένωση, όμως μέχρι το 1965 αυτή παρέμεινε γιορτή των εργατών. Η άνοδος του φεμινιστικού κινήματος το 1960 αναζωογόνησε το ενδιαφέρον για την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Στις μέρες μας, όμως, σε πολλές χώρες η Ημέρα αυτή έχει χάσει το πολιτικό της μήνυμα: Αφενός εμπορευματοποιήθηκε και αφετέρου εκλήφθηκε ως ευκαιρία για να εκφράσουν οι άνδρες την αγάπη τους στις γυναίκες, όπως κατά την Ημέρα της Μητέρας και του Αγίου Βαλεντίνου.

Ωστόσο, πολλά περιστατικά που σημειώνονται με αφορμή τον εορτασμό της ημέρας της γυναίκας, αποδεικνύουν την ανάγκη επικαιροποίησης των αγώνων των γυναικών και την ανάπτυξη της σχετικής συζήτησης. Στις 4 Μαρτίου 2007 στην Τεχεράνη, η αστυνομία… ξυλοφόρτωσε χιλιάδες άνδρες και γυναίκες που σχεδίαζαν συλλαλητήριο για τον εορτασμό της ημέρας. Οι δεκάδες γυναίκες που συνελήφθησαν κρατήθηκαν για μέρες στην απομόνωση, ενώ οι ακτιβίστριες Shadi Sadr και Mahbubeh Abbasgholizadeh αφέθηκαν ελεύθερες μετά από δεκαπέντε μέρες απεργίας πείνας…

Όλα τα ποσοστά είναι μακράν του 50% που αντιστοιχεί στην ισοτιμία

Ήταν 27 Φεβρουαρίου του 1991, όταν η 45χρονη τότε Αλέκα Παπαρήγα εκλεγόταν γενική γραμματέας του Κ.Κ.Ε. και γινόταν η πρώτη αρχηγός κόμματος στη χώρα. Ούτε είκοσι μέρες αργότερα (18/3), η Μαρία Δαμανάκη εκλεγόταν ομόφωνα πρόεδρος του Συνασπισμού της Αριστεράς, για ν’ ακολουθήσει η εκλογή της Τώνιας Αντωνίου στην ηγεσία της νεολαίας του ΠαΣοΚ (πρώτη φορά γυναίκα και εκεί) στις 20 Φεβρουαρίου 1996.

Από μια αξιοσημείωτη ιστορική συγκυρία, Φεβρουάριος και Μάρτιος αναδεικνύονται σε… καθοριστικούς μήνες για την ανέλιξη των γυναικών. Οι γυναικείες εξεγέρσεις σε Νέα Υόρκη, Παρίσι, Αγία Πετρούπολη, Κίνα, Ουρουγουάη και αλλού, μόλις το 1977 συνοψίστηκαν και τιμώνται επίσημα την 8η Μαρτίου, με απόφαση της γενικής συνέλευσης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Όσον αφορά στην πολιτική εκπροσώπηση των γυναικών, εδώ και μόλις μισό αιώνα καταγράφεται αυξητική τάση και βελτίωσή της, τόσο παγκοσμίως όσο και στην Ελλάδα. Παγκοσμίως, η συμμετοχή γυναικών στα εθνικά κοινοβούλια καταγράφει τώρα το υψηλότερο ποσοστό της ιστορίας, αφού ανήλθε σε 17%. Σε μόλις έντεκα χρόνια (1995-2006) σημειώνεται θεαματική αύξηση κατά 50% της εκπροσώπησης των γυναικών, ωστόσο όλα τα παραπάνω ποσοστά είναι μακράν του 50% που αντιστοιχεί στην ισοτιμία…

Όσο για τα γυναικεία αιτήματα περί ισότητας, τα κονιορτοποιεί η πάγια και καθημερινή πρακτική: χαμηλότερες αμοιβές, σχεδόν διπλάσια ανεργία, οικογενειακά βάρη και πατριαρχικές αντιλήψεις, μετατρέπουν τις γυναίκες στα μεγάλα θύματα της οικονομικής ύφεσης. Οι γυναίκες αμείβονται λιγότερο από τους άνδρες συναδέλφους τους και πλήττονται από σχεδόν διπλάσιο ποσοστό ανεργίας. Περιορίζονται σε θέσεις βοηθητικού ή υποστηρικτικού χαρακτήρα και παρά τις -διόλου ευκαταφρόνητες- επιδόσεις τους στον ακαδημαϊκό τομέα, «σκαρφαλώνουν» με πολύ μεγαλύτερη δυσκολία στην επαγγελματική ιεραρχία. Εισέρχονται με όνειρα στην αγορά εργασίας καθώς εξακολουθούν να βαρύνονται με τη φροντίδα του νοικοκυριού και της οικογένειας σχεδόν αποκλειστικά, με αποτέλεσμα να τρέχουν ολημερίς σε κατάσταση παραφροσύνης, προσπαθώντας να ισορροπήσουν ανάμεσα σε επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις. Είναι οι πρώτες που απολύονται όταν οι οικονομικές συνθήκες γίνονται πιεστικές και οι τελευταίες που επιλέγονται για πρόσληψη, ιδίως αν είναι μητέρες ή σε ηλικία τεκνοποιίας… Τη χαριστική βολή στην ήδη επιβαρημένη θέση των γυναικών στην οικονομική και κοινωνική ζωή, έδωσε η εμφάνιση της οικονομικής κρίσης.

«Υπάρχει ολόκληρη λίστα χαμένων δικαιωμάτων που όσο πάει και διευρύνεται»

Τιμώντας την ημέρα, που φέτος «καταπλακώνεται» από την κορύφωση του καρναβαλιού και την Καθαρή Δευτέρα, συνομιλήσαμε με το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ένωσης Γυναικών Ελλάδας και της επιτροπής ισότητας της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης Θεοδώρα Γλυκοπούλου.

Με την επισήμανση ότι «πρέπει να είναι ημέρα μνήμης και όχι… γλεντιού», η κ. Γλυκοπούλου δηλώνει: «Πρέπει να θυμηθούμε ότι κάποιες γυναίκες άνοιξαν τον δρόμο αγώνων και διεκδίκησης καλύτερων συνθηκών διαβίωσης και δουλειάς. Οι γυναικείες οργανώσεις πρέπει να είναι ενωμένες για να μπορούν να διασφαλίσουν τα κεκτημένα και η 8η του Μάρτη θα πρέπει να γίνει μια ημέρα ορόσημο για να ξεκινήσουμε καινούργιους αγώνες. Κι αυτό γιατί πολλά δικαιώματα –όχι μόνο εργασιακά αλλά και ανθρώπινα- που οι γυναίκες απόκτησαν με αγώνες μέσα στα χρόνια, τα έχουν χάσει πλέον…».

Η συνομιλήτριά μας αποτυπώνει την επιδεινούμενη κατάσταση αναφορικά με τα γυναικεία δικαιώματα και τα περί ισότητας, λέγοντας: «Οι συνθήκες είναι δύσκολες και το διαπιστώνουμε καθημερινά. Δεν μπορεί όμως ο μισός πληθυσμός του πλανήτη να έχει αυτά τα προβλήματα και να καταπατώνται τα βασικά ανθρώπινα δικαιώματά του! Γυρνάμε πίσω, είναι κάτι που φαίνεται στον περίγυρό μας και στην κοινωνία και θα πρέπει ν’ ανοίξουμε για τα παιδιά μας αυτό τον δρόμο που χάραξαν οι γυναίκες. Είναι δύσκολες οι καταστάσεις και γίνονται πιο δύσκολες όταν μένουμε αδρανείς και δεν διεκδικούμε αυτά που θέλουμε. Πρέπει να συσπειρωθούμε ξανά, να επανέλθουμε με νέους αγώνες για να διατηρήσουμε ή να επανακτήσουμε αντίστοιχα όσα κατακτήσαμε και όσα χάσαμε στη διαδρομή του χρόνου».

Με την επισήμανση ότι «υπάρχει ολόκληρη λίστα χαμένων δικαιωμάτων που όσο πάει και διευρύνεται, ακόμη και στη χώρα μας» η κ. Γλυκοπούλου λέει ότι «η Ευρώπη έχει κατορθώσει να βρίσκεται αρκετά μπροστά στο ζήτημα, εμείς συμμετέχουμε βέβαια στο ευρωπαϊκό λόμπι των οργανώσεων, αλλά διαπιστώνουμε ότι τώρα πρέπει να προσπαθήσουμε πολύ, όχι για να το φτάσουμε αλλά για να διατηρήσουμε έστω και τα λίγα…».

Σημειώνεται ότι ο περιφερειακός εορτασμός της ημέρας θα γίνει στην Κομοτηνή από το εκεί παράρτημα, ενώ το περιφερειακό συνέδριο της Ε.Γ.Ε. θα γίνει φέτος τον Μάιο στην Αλεξανδρούπολη με πανελλαδικό θέμα «Ανθρώπινα και γυναικεία δικαιώματα»: «Θα φέρουμε αρκετά καινούργια στοιχεία, τόσο παγκόσμια και ευρωπαϊκά όσο και τοπικά» προαναγγέλλει η κ. Γλυκοπούλου, κλείνοντας τη συνομιλία μας με τη δραστηριοποίηση των γυναικείων οργανώσεων σε παγκόσμιο επίπεδο: «Θα πρέπει να σημειωθεί ότι δεν είμαστε έξω από τα διεθνή γεγονότα και εξελίξεις, τόσο της Αιγύπτου όσο και της Λιβύης. Έχουμε διαμαρτυρηθεί με διαβήματα στον Ο.Η.Ε., πάντα στα πλαίσια της υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των γυναικών».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.