Γιατροι Χωρις Συνορα: Παγκοσμια Ημερα Προσφυγων – Ιστοριες Ανθεκτικοτητας

Τα «Πρόσωπα της ανθεκτικότητας» είναι η συλλογική ιστορία τεσσάρων γυναικών που ξανάχτισαν τη ζωή τους στην Ελλάδα μετά τη φυγή τους από συγκρούσεις, σκληρές συνθήκες και εκτοπισμό από το Αφγανιστάν, το Μπαγκλαντές και το Ιράν.

Την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων, αυτές οι γυναίκες αρνούνται να χαρακτηριστούν με ετικέτες όπως «προσφύγισσες» ή με τις δυσκολίες που έχουν αντιμετωπίσει. Θεωρούν εαυτές ανθεκτικές, ισχυρές προσωπικότητες που διαμορφώνουν το δικό τους πεπρωμένο. Περήφανες εργαζόμενες, στοργικές μητέρες, αφοσιωμένες φοιτήτριες και ηγέτιδες της κοινότητας, χτίζουν κάθε μέρα μια νέα ζωή με θάρρος και αποφασιστικότητα.

Η ταυτότητά τους προέρχεται από τη δύναμή τους, τα όνειρά τους και την ακλόνητη ελπίδα τους. Δημιουργούν ένα αίσθημα ασφάλειας μέσω των πράξεων τους, της φωνής τους και των σχέσεων τους με τους άλλους. Στέκονται περήφανες, μιλούν για τον εαυτό τους και για όσους δεν μπορούν, σπάζοντας τα εμπόδια και ξαναγράφοντας τις ιστορίες τους.

Μας εμπνέουν δείχνοντας ότι, ανεξάρτητα από το παρελθόν, έχουμε τη δύναμη να καθορίσουμε ποιοι είμαστε — όχι από την καταγωγή μας, αλλά από το ποιοι επιλέγουμε να γίνουμε.

Οι τέσσερις γυναίκες είναι μέλη του προγράμματος Experts By Experience, ένα διεθνές πρόγραμμα ενδυνάμωσης των Γιατρών Χωρίς Σύνορα. Τα μέλη του σχεδιάζουν και υλοποιούν δράσεις για την προάσπιση των δικαιωμάτων τους. Στόχος τους είναι να φέρουν τη θετική αλλαγή με τις δικές τους δυνάμεις, ηγεσία και πρωτοβουλίες.

 Fatimah

«Είμαι περήφανη για την προσπάθεια που κάνω. Για την δουλειά, για το σπίτι, για το παιδί που πάει στο σχολείο, που μαθαίνω ελληνικά. Μου αρέσει που προσπαθώ. Δεν μου αρέσει να μένω σπίτι και να μην κάνω τίποτα, απλά να κάθομαι. Στο Αφγανιστάν πάντα δούλευα, έφτιαχνα χαλιά (επιτοίχια). Με το χέρι. Ένα χαλί σε ένα μήνα. Είναι πολύ δύσκολο.

Τώρα δουλεύω σε ένα εστιατόριο. Έχω αναλάβει τις σαλάτες. Κόβω το μαρούλι, τις τομάτες, τα κρεμμύδια, τα λαχανικά, κάνω τις ετοιμασίες. Μετά τη δουλειά πάω στο νηπιαγωγείο να πάρω τον Ηλία, τον γιό μου, ασχολούμαι με το σπίτι και μετά πάω στα μαθήματα ελληνικών. Μόνο την Τρίτη έχω ελεύθερη. Είναι η μέρα που αφιερώνω σε εμένα.»

Η Fatimah είναι μια ανθεκτική γυναίκα από το Καμπούλ του Αφγανιστάν, η οποία έφτασε στην Ελλάδα πριν από πέντε χρόνια μετά από ένα δύσκολο και επικίνδυνο ταξίδι πέρα από τα σύνορα. Φτάνοντας στις ακτές της Λέσβου χωρίς υπάρχοντα, χωρίς τηλέφωνο και χωρίς καμία εγγύηση, έκανε τα πρώτα της βήματα σε μια νέα ζωή ζητώντας από έναν άγνωστο να καλέσει τον σύζυγό της. Η συγκινητική επανένωσή τους λίγες μέρες αργότερα σηματοδότησε την αρχή της πορείας της προς την ανοικοδόμηση της ζωής της.

Σήμερα, η Fatimah ζει στην Ελλάδα με την οικογένειά της, όπου ισορροπεί με ακλόνητη αποφασιστικότητα μεταξύ της εργασίας, της μητρότητας και της εκπαίδευσης. Εργάζεται στην κουζίνα ενός εστιατορίου, όπου με υπερηφάνεια επιμελείται την προετοιμασία φρέσκων σαλατών. Μετά τη βάρδια της, παίρνει τον μικρό γιο της, τον Ηλία, από τον παιδικό σταθμό, φροντίζει το σπίτι τους και παρακολουθεί μαθήματα ελληνικής γλώσσας τα βράδια. Η Τρίτη είναι η μόνη μέρα που αφιερώνει στον εαυτό της — μια μικρή αλλά σημαντική πράξη αυτοφροντίδας και αυτονομίας.

Με αρχική ειδίκευση στην κατασκευή περίπλοκων χειροποίητων χαλιών στο Αφγανιστάν, η Fatime συνεχίζει να δημιουργεί με τα χέρια της, αυτή τη φορά χαράζοντας ένα μέλλον βασισμένο στην προσπάθεια, τη μάθηση και την αίσθηση του ανήκειν. Η κινητήρια δύναμή της πηγάζει από την πίστη της στην πρόοδο και την αυτονομία.

Η ιστορία της Fatimah είναι μια ιστορία αθόρυβης ηγεσίας, μιας γυναίκας που προχωράει κάθε μέρα όχι μόνο για τον εαυτό της, αλλά και για την οικογένειά της και το μέλλον της, αρνούμενη την παθητικότητα και επιλέγοντας τη δράση.

 Ovileya

«Ως πρoσφύγισσα εδώ στην Ελλάδα, έχω αντιμετωπίσει δυσκολίες που με έχουν δοκιμάσει με τρόπους που ποτέ δεν πίστευα ότι θα μπορούσα να ξεπεράσω. Υπήρξαν στιγμές που ένιωσα αδύναμη — όταν η απλή πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, το να νιώθω σαν στο σπίτι μου ή το να έχω ένα μέλλον φαινόταν μακρινό και αβέβαιο. Αλλά μέσα από όλες αυτές τις δυσκολίες, έχω γίνει πιο ανθεκτική και πιο αποφασιστική.

Είμαι ιδιαίτερα παθιασμένη με τη βελτίωση της υγειονομικής περίθαλψης των διεμφυλικών ατόμων, επειδή γνωρίζω από πρώτο χέρι πόσο σημαντική είναι. Η πρόσβαση σε κατάλληλη φροντίδα δεν είναι προνόμιο — είναι αναγκαιότητα — και θέλω να γίνω η φωνή όσων στην κοινότητά μου δεν μπορούν ακόμα να εκφραστούν. Οι δυσκολίες που αντιμετώπισα έχουν πυροδοτήσει ένα βαθύ σκοπό μέσα μου: να αγωνίζομαι για αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη και συμπόνια για όλους, ξεκινώντας από την κοινότητα της οποίας είμαι μέλος.

Η ζωή μου είναι ένα ταξίδι προς ένα καλύτερο μέλλον — όχι μόνο για μένα, αλλά για όλους όσους έχουν έναν λίγο πιο δύσκολο δρόμο λόγω του ποιοι είναι ή από πού προέρχονται. Είμαι αποφασισμένη να δημιουργήσω μια καλύτερη ζωή για τον εαυτό μου και να διασφαλίσω ότι οι μελλοντικές γενιές θα έχουν περισσότερες ευκαιρίες, περισσότερη κατανόηση και περισσότερη ελπίδα».

Γεννημένη στο Μπαγκλαντές, σε μια που μαστίζεται από συγκρούσεις, μεγάλωσε χωρίς την ασφάλεια ενός σταθερού σπιτιού ή την ελευθερία να ζήσει όπως πρέπει ένα παιδί. Η παιδική της ηλικία σημαδεύτηκε από τον εκτοπισμό και την απομόνωση, εμπειρίες που της στέρησαν τα βασικά δικαιώματα της ένταξης και της ασφάλειας. Αφού υπέμεινε τις σκληρές συνθήκες του προσφυγικού καταυλισμού της Μόριας στην Ελλάδα, όπου έζησε σε μια σκηνή για εννέα μήνες, άρχισε να ξαναχτίζει τη ζωή της με ένα σαφές όραμα: να δημιουργήσει ένα σπίτι που δεν θα καθορίζεται από την εθνικότητα, αλλά από την αξιοπρέπεια, την ελευθερία και την αυτοδιάθεση.

Σήμερα, όχι μόνο ζει αυτό το όραμα, αλλά εργάζεται ενεργά για να το υπερασπιστεί και να το εξασφαλίσει και για άλλους. Αρνούμενη τα στερεότυπα, τις επιβαλλόμενες ετικέτες και τα συστήματα που της στερούν την ταυτότητά της, έχει γίνει μια ισχυρή φωνή για τα δικαιώματα των γυναικών, τα δικαιώματα των προσφύγων /προσφυγισσών και το δικαίωμα στην αυτοεκπροσώπηση. Μέσα από την ηγεσία και την εμπλοκή της στην κοινότητα, βοηθά άλλους να βρουν τη δύναμη να διαμορφώσουν τη δική τους ιστορία, υπενθυμίζοντάς τους ότι το παρελθόν τους δεν καθορίζει την αξία τους και ότι το σπίτι είναι κάτι που χτίζουμε, όχι κάτι που μας δίνεται.

«Τα αρνούμαι όλα. Η «προσφύγισσα» δεν είναι η ταυτότητά μου», λέει, διεκδικώντας το δικαίωμα να ορίζει η ίδια ποια είναι. Στη δουλειά της και στη ζωή της, ενσαρκώνει την ανθεκτικότητα, την αξιοπρέπεια και την αθόρυβη ανατροπή που μετατρέπει την επιβίωση σε δύναμη και τη δύναμη σε αλληλεγγύη.

Karimeh

 «Είμαι μητέρα, φοιτήτρια, εργαζόμενη και ηγέτιδα της κοινότητας μου. Ποτέ δεν είχα το δικαίωμα να παίρνω αποφάσεις και δεν ήμουν ο εαυτός μου. Εδώ είμαι ο εαυτός μου — είμαι μητέρα, είμαι φοιτήτρια. Ακόμα κι αν δεν είχα κανέναν να με συνοδεύσει. Τα κατάφερα μόνη μου.

Είμαι πολύ περήφανη για τον εαυτό μου που ζω με γαλήνη στο σπίτι μου. Τα παιδιά μου καταλαβαίνουν ότι η μητέρα τους είναι φοιτήτρια. Ότι πρέπει να τη σέβονται. Είμαι σίγουρη ότι σέβονται και τις άλλες γυναίκες. Διδάσκω στα παιδιά μου πώς να μαγειρεύουν, πώς να καθαρίζουν και πώς να φροντίζουν τον εαυτό τους. Έτσι, αν η σύντροφός τους πάει στο σχολείο ή στη δουλειά, δεν είναι μόνο δική της δουλειά να φροντίζει τα πάντα.

Η διοίκηση της οργάνωσης μας για τα δικαιώματα των γυναικών «Hidden Goddess» είναι μια άλλη ευθύνη. Πρέπει να γίνω η γέφυρα — η σύντροφος — για τις γυναίκες που εξακολουθούν να αναζητούν τα δικαιώματά τους. Δεν γνωρίζουν ποια είναι τα δικαιώματά τους. Δεν γνωρίζουν τι τις κάνει ευτυχισμένες. Ακόμη και το να πιούν ένα φλιτζάνι τσάι στο μπαλκόνι — δεν έχουν δώσει ποτέ στον εαυτό τους αυτή την ευκαιρία. Εργαζόμαστε για το επόμενο στάδιο της ζωής τους, φέρνοντάς τες στην κοινότητα. Μόλις καταφέρουμε να τις φέρουμε στο ίδιο τραπέζι, μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματα. Μπορούμε να γίνουμε ευτυχισμένες. Μπορούμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας. Ξεκινήσαμε με μικρά βήματα — έναν χορό, μια συνάθροιση, ένα μάθημα. Τώρα έχουμε μια κοινότητα. Μοιραζόμαστε τον πολιτισμό, το φαγητό και τις ιστορίες μας. Έτσι θεραπευόμαστε».

Γεννημένη σε μια ζωή όπου η φωνή της δεν ακουγόταν και οι επιλογές της δεν γίνονταν σεβαστές, η Karimeh ξεπέρασε τα εμπόδια με αξιοθαύμαστη δύναμη και αξιοπρέπεια για να ανακτήσει την ταυτότητά της. Αναγκασμένη σε πρόωρο γάμο και αποκλεισμένη από την εκπαίδευση, υπέμεινε χρόνια δυσκολιών στη χώρα της πριν αναζητήσει καταφύγιο σε μια νέα πατρίδα. Εκεί, ξανάχτισε τη ζωή της — όχι μόνο για τον εαυτό της, αλλά και για τους δύο γιους της και για τις πολλές γυναίκες που θα την έβλεπαν ως πρότυπο και πηγή δύναμης.

Περήφανη μητέρα, φοιτήτρια και ηγέτιδα της κοινότητας της, ξεχωρίζει για την ανθεκτικότητά της, τη βαθιά συναισθηματική της διορατικότητα και την ακλόνητη πίστη της στη δικαιοσύνη και την ισότητα. Μαθαίνει στα παιδιά της όχι μόνο να είναι ανεξάρτητα, αλλά και να σέβονται και να εκτιμούν τις γυναίκες.

Μέσα από τη δουλειά της με τη γυναικεία οργάνωση Hidden Goddess, προσφέρει κάτι περισσότερο από υποστήριξη: προσφέρει συντροφικότητα, πολιτισμική κατανόηση και ένα μονοπάτι προς το μέλλον. Η εκπαίδευση, που κάποτε της στερήθηκε, έγινε ο ακρογωνιαίος λίθος της ενδυνάμωσής της. Το να μπει σε μια αίθουσα πανεπιστημίου ήταν σαν να περπατούσε στον ουρανό. Τώρα είναι μια θερμή υποστηρίκτρια της ενσωμάτωσης, όχι της αφομοίωσης, και προσπαθεί να χτίσει γέφυρες μεταξύ πολιτισμών που βασίζονται στον αμοιβαίο σεβασμό. Η ζωή της είναι μια απόδειξη της αυτοδιάθεσης.

Sakineh

«Δεν μου αρέσει να κάθομαι στο σπίτι χωρίς να κάνω τίποτα. Μου αρέσει η περιπέτεια. Μου αρέσει να ανακαλύπτω νέα πράγματα. Αν και είμαι 54 ετών, δεν αισθάνομαι 54. Αισθάνομαι 15. Μου αρέσει να χορεύω, να γυμνάζομαι, να ασκούμαι, να ζω. Δεν είμαι τύπος που κάθεται και κλαίει. Προσπαθώ να αποσπάω την προσοχή μου και να συνεχίζω.

Άρχισα να μαγειρεύω αφού έμαθα να ράβω. Τώρα θέλω να ανοίξω το δικό μου εστιατόριο, με φαγητά από όλα τα μέρη που έχω ζήσει και αγαπήσει. Ξέρω να φτιάχνω γλυκά, όχι μόνο από τη χώρα μου, αλλά και από πολλές άλλες. Είμαι ανήσυχη και μαθαίνω συνεχώς. Το μαγείρεμα είναι ένας τρόπος για να δίνω χαρά στους άλλους.

Ό,τι δεν μπόρεσα να έχω, προσπάθησα να το δώσω στα παιδιά μου. Αυτό με κάνει περήφανη. Όλα τα παιδιά μου έχουν τώρα δουλειά. Αυτή είναι η επιτυχία μου. Παρόλο που είμαι μακριά τους, συνεχίζω να μαθαίνω για να μπορώ να τους προσφέρω περισσότερα. Έχω παρακολουθήσει μαθήματα πυρόσβεσης, μαγειρικής και μαθαίνω αγγλικά. Δεν θέλω να σταματήσω ποτέ να εξελίσσομαι. Νιώθω νέα όταν μαθαίνω. Θέλω να είμαι δραστήρια, να ζω έντονα.

Προσπαθώ να μην αφήνω τα άσχημα να με καταβάλλουν. Παραμένω θετική. Έτσι προχωράω μπροστά».

Η Sakineh, μια γυναίκα με καταγωγή από το Αφγανιστάν, ζει στην Ελλάδα τα τελευταία πέντε χρόνια. Μητέρα πολλών παιδιών, τα οποία έχουν πλέον μεγαλώσει και ζουν σε διάφορες χώρες της Ευρώπης, έχει ξαναχτίσει τη ζωή της στην Αθήνα με δύναμη, ελπίδα και αποφασιστικότητα, παρά τον εκτοπισμό, τον αποχωρισμό της από την οικογένειά της και τις διακρίσεις.

Μετά την αρχική της εκπαίδευση στην ραπτική, η Sakineh ανακάλυψε το πάθος της για τη μαγειρική και από τότε ονειρεύεται να ανοίξει το δικό της πολυπολιτισμικό εστιατόριο. Έχει ολοκληρώσει μαθήματα μαγειρικής και πυρόσβεσης στην Ελλάδα και, παρά τα συστημικά εμπόδια – όπως η άρνηση πρόσβασης σε ευκαιρίες εργασίας, πιθανώς λόγω της καταγωγής της ή της μαντίλας που φοράει – παραμένει ενεργή και φιλόδοξη.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.