11η Νοεμβριου: Απο τη Μαδριτη ως την Αθηνα, η Ευρωπη διαδηλωνει για το δικαιωμα στη στεγη

Ο κόσμος των πολλών, που πλήττονται από τη στεγαστική κρίση και διεκδικούν το δικαίωμα στη στέγη, βγαίνει την Τετάρτη 11 Νοεμβρίου στον δρόμο σε δεκάδες ευρωπαϊκές πόλεις, μετά το κάλεσμα των ισπανικών σωματείων ενοικιαστών. Στην Αθήνα η συγκέντρωση έχει οριστεί για τις 18:00 στην Πλατεία Κλαυθμώνος, ενώ στη Θεσσαλονίκη το ραντεβού είναι στις 18:30 στην πλατεία Νίκου Παπάζογλου, στην Κάτω Τούμπα. Τις κινητοποιήσεις οργανώνουν κινήματα για τη στέγη που συνεργάζονται σε ενωτικές πλατφόρμες και σε δικτυώσεις συλλογικοτήτων, αλλά κυρίως με πολύμορφες δράσεις στο πλευρό όσων κινδυνεύουν με εξώσεις και πλειστηριασμούς.

Στα καλέσματα, που δεν έχουν κομματικό χρώμα, έχουν ήδη ανταποκριθεί δεκάδες σωματεία εργαζομένων του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, φοιτητικοί σύλλογοι και δημοτικές κινήσεις. Τις κινητοποιήσεις στηρίζουν πολιτικές οργανώσεις της Αριστεράς, εντός και εκτός Βουλής, ενώ αντίστοιχες δράσεις διοργανώνουν και τα σωματεία και οι φορείς του ΠΑΜΕ.

Στο in μιλούν τρεις άνθρωποι των κινημάτων. Ο Κωνσταντίνος Λιβέρης, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Υπαλλήλων ΟΑΕΔ (νυν ΔΥΠΑ) και μέλος του συντονιστικού της νεοσύστατης Πρωτοβουλίας Αγώνα«Κατοικία για Όλους», η Ελένη Πιεροπούλου από την Ενωτική Πρωτοβουλία κατά των Πλειστηριασμών και ο Νίκος Βράντσης από την Ένωση Ενοικιαστών-τριών Θεσσαλονίκης. Αν και ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες, τους ενώνει ένας κοινός στόχος: «Κανένας άνθρωπος χωρίς σπίτι, κανένα σπίτι χωρίς άνθρωπο».

Η στεγαστική κρίση… δεν έπεσε από τον ουρανό

Την εποχή των μνημονίων συνήθιζαν να λένε ότι η Ελλάδα είναι το «πειραματόζωο της Ευρωζώνης», καθώς της επιβλήθηκαν από τα πιο σκληρά προγράμματα λιτότητας. Σήμερα προβάλλεται ως οικονομικό success story. Στο κόστος και την ποιότητα ζωής όμως, με τη στέγαση ίσως ως τον πιο καθοριστικό παράγοντα, η Ελλάδα παραμένει πειραματόζωο.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2025 το 26,4% των κατοίκων της Ελλάδας ζούσε σε νοικοκυριά που ξοδεύουν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση, ποσοστό υπερτριπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου (7,7%) και το υψηλότερο στην ΕΕ. Ανάμεσα σε όσους βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας, το ποσοστό εκτινάσσεται στο 82,6%, όταν ο μέσος όρος της ΕΕ είναι 29,1%. Το δε μέσο ενοίκιο στην Αθήνα ξεπερνά τον κατώτατο μισθό και αντιστοιχεί στο 70% έως 94% του μέσου μισθού, σύμφωνα με έρευνα του υπεράνω αριστερής υποψίας Κέντρου Φιλελεύθερων Μελετών.

Δεν είναι τυχαίο που το στεγαστικό έχει γίνει πεδίο οξείας αντιπαράθεσης στην κεντρική πολιτική σκηνή, με τα κόμματα να παίζουν το παιχνίδι της κολοκυθιάς για το ποιος (πρωτο)έφερε τα funds και επί ποιας κυβέρνησης ξεσπιτώθηκαν οι περισσότεροι. «Το στεγαστικό είναι πολύ σημαντικό για να λειτουργεί ως αρένα πολιτικών υποσχέσεων», είπε σε εκδήλωση του ΟΟΣΑ ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, την παραμονή της κινητοποίησης. Το καρφί πήγαινε προς την αντιπολίτευση και τις ανεφάρμοστες, κατά την κυβέρνηση, διακηρύξεις της. Μόνο που το στεγαστικό είναι κατεξοχήν πολιτικό ζήτημα.

Επανίδρυση του ΟΕΚ

Καθώς ο ΠΑΝΣΥΠΟ, που έχει παραγάγει πλήθος ερευνών για το στεγαστικό, εκπροσωπεί, μεταξύ άλλων, τους εργαζόμενους του πρώην Οργανισμού Εργατικής Κατοικίας (ΟΕΚ), στο επίκεντρο της δράσης του βρίσκεται η επανίδρυση του φορέα, που καταργήθηκε το 2012 με το δεύτερο μνημόνιο και δεν αντικαταστάθηκε ποτέ.

«Για τη στεγαστική κρίση στην Ελλάδα υπάρχουν πολιτικές ευθύνες και συγκεκριμένες αιτίες. Κατήργησαν τον ΟΕΚ, στέρησαν από τους εργαζόμενους έναν οργανισμό που οι ίδιοι χρηματοδοτούσαν και σήμερα παρουσιάζουν ως στεγαστική πολιτική τον νέο δανεισμό των νοικοκυριών. Την ώρα που τα σπίτια περνούν στα χαρτοφυλάκια των funds και οι εταιρείες διαχείρισης καταγράφουν εκατομμύρια κέρδη, οι εργαζόμενοι αγωνίζονται να πληρώσουν το ενοίκιο με τον πενιχρό μισθό τους», δηλώνει στο in ο κ. Λιβέρης.

Όπως εξηγεί, η επανίδρυση του ΟΕΚ δεν είναι συντεχνιακό αίτημα. Προϋποθέτει πάνω απ’ όλα να επιστραφούν στους εργαζόμενους οι πόροι του οργανισμού που λιμνάζουν, οι οποίοι εκτιμώνται σε περισσότερα από 1,2 δισ. ευρώ και μπορούν να αξιοποιηθούν για προγράμματα κοινωνικής στέγης. «Τα χρήματα των εργαζομένων να γίνουν ξανά εργατικές κατοικίες, τα δημόσια ακίνητα να υπηρετήσουν την κοινωνία και η στέγη να πάψει να αποτελεί προνόμιο όσων μπορούν να την πληρώσουν», καταλήγει.

Πλειστηριασμοί και συγκαλυμμένη φτώχεια

Σύμφωνα με καταμέτρηση του ΠΑΝΣΥΠΟ, από το 2021 έως τον Οκτώβριο του 2026 βγήκαν σε πλειστηριασμό και κατακυρώθηκαν 23.065 κατοικίες. Πίσω από τον αριθμό κρύβονται ζωές που ήρθαν τα πάνω κάτω. Η Ενωτική Πρωτοβουλία κατά των Πλειστηριασμών, που ιδρύθηκε το 2017 αλλά η «μαγιά» της υπήρχε από τα πρώτα χρόνια της κρίσης, έχει σταθεί δίπλα σε εκατοντάδες οικογένειες, με ανοιχτές δράσεις αλλά και αθόρυβη «δουλειά μυρμηγκιού».

«Δεν είναι λίγες οι φορές που διαπραγματευόμαστε με τους servicers, μαζί με τους δανειολήπτες, μήπως γίνει το χρέος βιώσιμο. Και κάποιες φορές τα καταφέρνουμε», λέει η κ. Πιεροπούλου. Συχνά είναι δύσκολο ακόμη και να εντοπιστεί ποιος διαχειρίζεται κάθε κομμάτι του χρέους, αφού σπάει σε πολλά «προϊόντα» και περνά από εταιρεία σε εταιρεία.

Η πιο πρόσφατη ακραία περίπτωση αφορούσε μια διαζευγμένη μητέρα τριών ανήλικων παιδιών στην Αγία Παρασκευή, καθαρίστρια στον δήμο. Ένα χρέος 17.000 ευρώ είχε φτάσει με τους τόκους τις 45.000 και το σπίτι, αξίας 190.000 ευρώ, έβγαινε σε πλειστηριασμό. Η Πρωτοβουλία πέτυχε να επανέλθει η οφειλή στο αρχικό ποσό, με άτοκη δόση 250 ευρώ.

Η κ. Πιεροπούλου θεωρεί πολύ χαμηλά τα εισοδηματικά κριτήρια ευαλωτότητας (έως 7.000 ευρώ τον χρόνο) και σημειώνει ότι ακόμη και όσοι τα πληρούν επωμίζονται δυσβάσταχτα κόστη. «Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι στην Ελλάδα δεν υπάρχει πλέον καμία προστασία της κύριας κατοικίας. Ενώ φαίνεται ότι δεν έχουμε μνημόνια, πολλοί άνθρωποι ζουν σε απόλυτη φτώχεια. Βλέπουμε πολυκατοικίες να μην μπορούν να ανάψουν θέρμανση. Όταν νοικιάζουν ένα σπίτι 900 ευρώ, πώς θα τα πληρώσει ο άλλος με δύο παιδιά;»

Η Πρωτοβουλία διεκδικεί ολοκληρωμένη προστασία της πρώτης κατοικίας και κοινωνικές κατοικίες όχι μόνο «κατ’ όνομα» αλλά στην πράξη, με δημόσιο και κοινωνικό έλεγχο.

«Μας πετάνε στον δρόμο; Βγαίνουμε στον δρόμο!»

Το κάλεσμα της Ευρωπαϊκής Ημέρας Διεκδίκησης του δικαιώματος στη στέγη απευθύνεται σε όλους και όλες όσοι πλήττονται από το αυξημένο κόστος ζωής και στέγασης, λέει ο Νίκος Βράντσης. «Δεν καλούμε μόνο όσους είναι στο ενοίκιο. Καλούμε και τους υπερχρεωμένους ιδιοκατοίκους που χάνουν τα σπίτια τους από τα funds, τους φοιτητές, αλλά και τους εργαζόμενους στον κατασκευαστικό κλάδο, που χτίζουν πόλεις στις οποίες δεν αντέχουν να ζήσουν οι ίδιοι».

Η Ένωση Ενοικιαστών-τριών Θεσσαλονίκης απέκτησε νομική υπόσταση τον Φεβρουάριο του 2024 και, όπως αναφέρει ο κ. Βράντσης, είναι το πρώτο σωματείο ενοικιαστών στη χώρα. Έπαιξε επίσης καθοριστικό ρόλο στις πρόσφατες κινητοποιήσεις στην Τούμπα, για να μην πεταχτούν στον δρόμο ευάλωτοι ηλικιωμένοι.

Μόνο στη Θεσσαλονίκη, σύμφωνα με τον ίδιο, έχουν προγραμματιστεί ακόμη 4.500 πλειστηριασμοί. Τι απαντά όμως στα ειρωνικά σχόλια ότι οι ηλικιωμένοι είναι «μασκότ», που τους εκμεταλλεύονται είτε τα παιδιά τους, που τους έβαλαν εγγυητές, είτε οι οργανώσεις για λόγους πολιτικής σκοπιμότητας; «Πράγματι, στην Ελλάδα επιμένει η προκατάληψη ότι αυτός που χάνει το σπίτι του φταίει κιόλας. Όμως όσοι κάνουν αυτά τα σχόλια μάλλον δεν έχουν καταλάβει τι γίνεται γύρω τους και, αντί να στραφούν στους κερδοσκόπους servicers, στρέφονται σε όσους χάνουν τα σπίτια τους. Οι άνθρωποι αυτοί κατάφεραν να ξεφύγουν από τη λογική του στίγματος και της ντροπής και να ζητήσουν την αλληλεγγύη της πόλης. Εμείς ανταποκριθήκαμε γιατί είναι ζήτημα δικαιοσύνης».

Ο κ. Βράντσης θυμίζει την πρόσφατη κυβερνητική «ήττα», όταν η κυβέρνηση αναγκάστηκε να αποσύρει το άρθρο 8 από το νομοσχέδιο για τους servicers υπό το βάρος της πάνδημης κατακραυγής, μια διάταξη που θα επέτρεπε πρακτικά κατασχέσεις-εξπρές χωρίς δικαστική απόφαση. «Αυτό που η κυβέρνηση απέτυχε να κάνει με τους υπερχρεωμένους δανειολήπτες, το έχει πετύχει με τους ενοικιαστές και τις ενοικιάστριες. Από την 1η Μαΐου 2024 εφαρμόζεται η fast track έξωση, δηλαδή ένας εκμισθωτής μπορεί να βγάλει με συνοπτικές διαδικασίες έναν ενοικιαστή από το σπίτι, χωρίς δικαστική απόφαση, με απόφαση δικηγόρου. Η στόχευση είναι κοινή, πιο γρήγορες εξώσεις, για να κερδοσκοπούν πιο γρήγορα funds και εκμισθωτές. Το αντίπαλο μέτωπο είναι σαφές, developers, funds, servicers, αλλά και η ΠΟΜΙΔΑ. Η κοινωνική πλειοψηφία που βάλλεται από το στεγαστικό κόστος πρέπει να συγκροτήσει ένα κοινό μέτωπο», καταλήγει.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.