Υψηλα ποσοστα καπνισματος στους 16χρονους της ΑΜΘ

Ανησυχητικά τα στοιχεία για εξάρτηση από ηλεκτρονικά παιχνίδια, μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τυχερά παιχνίδια

Μεικτή είναι η εικόνα των εξαρτήσεων στο μαθητικό πληθυσμό της ΑΜΘ σύμφωνα με τα αποτελέσματα της Πανελλήνιας έρευνας στον μαθητικό πληθυσμό για τη χρήση ουσιών και άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές που διεξάγεται στο πλαίσιο της πανευρωπαϊκής σχολικής έρευνας ESPAD που υλοποίησε το  Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακρίβειας «Κώστας Στεφανής» (ΕΠΙΨΥ).

Η έρευνα, που διεξάγεται κάθε περίπου 4 χρόνια, εξετάζει την έκταση και τα χαρακτηριστικά της χρήσης νόμιμων και παράνομων εξαρτησιογόνων ουσιών (κάπνισμα, αλκοόλ, άλλες ουσίες) στους έφηβους-μαθητές, τις αντιλήψεις τους απέναντι στις ουσίες (κίνδυνοι από τη χρήση, πρόσβαση στις ουσίες), καθώς και την έκθεσή τους σε κινδύνους από τη χρήση ουσιών, καθώς και την  έκταση και τα χαρακτηριστικά άλλων εξαρτητικών συμπεριφορών, όπως της ενασχόλησης με τα τυχερά παιχνίδια/στοιχηματισμό, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια/gaming, κάνοντας συγκρίσεις τόσο με τι προηγούμενες χρονιές όσο και τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ.

Στην έρευνα συμμετείχαν 48 σχολικές μονάδες σε όλη την ΑΜΘ, και από αυτή προκύπτει πως η Περιφέρεια έχει υψηλότερους δείκτες σε σχέση με τον μέσο όρο τόσο στην χρήση καπνικών προϊόντων, όσο και στην ενασχόληση με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.

Την ίδια ώρα στο μέσο όρο βρίσκεται στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και στα τυχερά παιχνίδια, ενώ βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από την υπόλοιπη χώρα στην κατανάλωση αλκοόλ και τη χρήση παράνομων ουσιών, παρότι υπάρχουν κάποιες διαφοροποιήσεις όσο αφορά την υπερβολική μέθη, που βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με την χώρα.

Κάπνισμα

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, το 53,8% των 16χρονων μαθητών στην Ελλάδα έχει δοκιμάσει κάποιο καπνικό προϊόν και το 32,9% κάπνισε τον τελευταίο μήνα.

Παρατηρείται δε σημαντική αύξηση στη χρήση ηλεκτρονικού/vape και θερμαινόμενου τσιγάρου την τελευταία 5ετία, ενώ ανακόπηκε η έως το 2019 μειούμενη τάση στο παραδοσιακό.

Τα κορίτσια βρίσκονται υψηλότερα στη χρήση ηλεκτρονικού/vape, τα αγόρια υψηλότερα στο «βαρύ» καθημερινό κάπνισμα, στον ναργιλέ και στο snus.

Η περιφέρεια ΑΜΘ εμφανίζει συγκριτικά υψηλότερα ποσοστά σε δείκτες που αφορούν την πρώιμη έναρξη και το εντατικό κάπνισμα. Οι 16χρονοι της περιοχής δοκιμάζουν τόσο παραδοσιακά όσο και ηλεκτρονικά/vape τσιγάρα σε πολύ μικρή ηλικία (≤13 ετών), ενώ τα ποσοστά είναι αυξημένα και στο καθημερινό και «βαρύ» κάπνισμα «παραδοσιακού» τσιγάρου.

Παρουσιάζει επιπλέον αναλογικά υψηλότερα ποσοστά τόσο στη χρήση όσο και στην αντίληψη περί «απουσίας» κινδύνου από το καθημερινό κάπνισμα ναργιλέ, ενώ αρκετοί 16χρονοι της περιοχής αυτής δηλώνουν άγνοια για το τι περιείχε το πρώτο ηλεκτρονικό/vape τσιγάρο που δοκίμασαν.

Αλκοόλ

Εννέα στους δέκα 16χρονους στην Ελλάδα έχουν δοκιμάσει αλκοόλ, έξι στους δέκα τον τελευταίο μήνα. Το 36,6% κάνει υπερβολική κατανάλωση, ενώ το 13,3% έχει μεθύσει πρόσφατα.

Σχεδόν οι μισοί έχουν αναμείξει αλκοόλ με ενεργειακά ποτά. Η πρόσβαση στο αλκοόλ θεωρείται «εύκολη» για το 92%, ενώ σχεδόν ένας στους τρεις θεωρεί ακίνδυνη την καθημερινή κατανάλωση.

Στην περιφέρεια της ΑΜΘ καταγράφονται χαμηλότερα ποσοστά στους περισσότερους δείκτες κατανάλωσης αλκοόλ και μέθης (αλλά όχι στην υπερβολική κατανάλωση όπου δεν διαφοροποιούνται).

Εξαίρεση αποτελεί η πρώτη μέθη σε πολύ μικρή ηλικία (≤13 ετών) για την οποία καταγράφεται αναλογικά αυξημένο ποσοστό. Ως προς την προσβασιμότητα σε αλκοόλ, η περιφέρεια αυτή καταγράφει αναλογικά χαμηλότερα ποσοστά ωστόσο οι έφηβοι σε υψηλότερο ποσοστό θεωρούν «ακίνδυνη» την κατανάλωση αλκοόλ μαζί με ενεργειακά ποτά.

Παράνομες Ουσίες

Η μεγάλη πλειονότητα των 16χρονων στην Ελλάδα δεν έχει κάνει χρήση παράνομων ουσιών (86,7%). Χρήση (≥1 φορά) αναφέρεται από το 13,3%, κυρίως κάνναβης (11,5%), και το 6,2% αναφέρουν πολύ πρόσφατη χρήση κάνναβης, με το 4,2% των 16χρονων να είναι σε υψηλό κίνδυνο από τη χρήση της (βάσει CAST).

Παρατηρείται χαμηλός επιπολασμός χρήσης (<2,5%) σε άλλες παράνομες ουσίες, αλλά υψηλά ποσοστά πειραματισμού με εισπνεόμενες (11,4%) και μη ιατρικής χρήσης ισχυρών οπιοειδών (10,3%) και ηρεμιστικών/υπνωτικών (7,8%)

Οι μισοί 16χρονοι βλέπουν χαμηλό ή κανένα κίνδυνο στη δοκιμή κάνναβης, ενώ «εύκολη» πρόσβαση στην κάνναβη αναφέρει ένας στους τρεις, στην κοκαΐνη ένας στους έξι και στη -χωρίς συνταγή- λήψη φαρμάκων που δρουν στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα ένας στους τέσσερις.

Στην ΑΜΘ τα θετικά είναι η σημαντικά χαμηλότερα ποσοστά χρήσης στα περισσότερα είδη ουσιών, χαμηλότερο ποσοστό αντιλήψεων περί «εύκολης» πρόσβαση σε ουσίες όπως κάνναβη, διεγερτικά και ψυχοδραστικά φάρμακα (χωρίς τη συνταγή γιατρού), καθώς και χαμηλότερα ποσοστά παρουσίας σε οδικά ατυχήματα υπό την επήρεια και σε τμήματα επειγόντων.

Ζήτημα όμως υπάρχει στην χαμηλότερη ηλικία δοκιμής κάνναβης, ελαφρώς υψηλότερο ποσοστό αντίληψης περί «απουσίας» κινδύνου για τακτική χρήση κάνναβης και αμφεταμινών, καθώς και υψηλότερη μη-ιατρική/μη-συνταγογραφημένη χρήση ηρεμιστικών/υπνωτικών.

Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης

Υψηλή είναι η χρήση των Μέσων Κοινωνικής Δικτύωσης, με το 40,5% των 16χρονων να περνούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πάνω από 4 ώρες/ημέρα τις καθημερινές και το 64,9% τα Σαββατοκύριακα/αργίες

Το 48% εμφανίζουν ενδείξεις προβληματικής ενασχόλησης, με τα κορίτσια πιο εκτεθειμένα στη συχνή χρήση τις καθημερινές (48% έναντι 32%) και την προβληματική ενασχόληση (18% έναντι 9%)

Καταγράφεται αύξηση από το 2019 στο 2024 του χρόνου που αφιερώνεται και στην προβληματική ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κυρίως στα αγόρια.

Σύμφωνα με την έρευνα, η Περιφέρεια ΑΜΘ δεν διαφοροποιείται σημαντικά από το μέσο ποσοστό για την χώρα.

Ηλεκτρονικά Παιχνίδια

Ένας στους τέσσερις 16χρονους στην Ελλάδα παίζει τουλάχιστον 2 ώρες την ημέρα τις καθημερινές και δύο στους πέντε παίζουν με την ίδια ένταση κάθε μέρα του Σαββατοκύριακου/ αργιών.

Ένας στους πέντε εμφανίζει ενδείξεις προβληματικής ενασχόλησης, με τα αγόρια να παίζουν συχνότερα και εμφανίζουν σε υψηλότερο ποσοστό ενδείξεις προβληματικής ενασχόλησης από τα κορίτσια (29,2% έναντι 13,3%).

Οι περιφέρειες ΑΜΘ και Βορείου Αιγαίου βρίσκονται στη δυσμενέστερη θέση από όλες τις περιφέρειες καθώς εκεί καταγράφονται υψηλότερα ποσοστά ενασχόλησης των 16χρονων με ηλεκτρονικά παιχνίδια/gaming (τόσο τις καθημερινές όσο και τα Σαββατοκύριακα/αργίες). Επιπλέον, στις δύο αυτές περιφέρειες είναι υψηλότερα τα ποσοστά των εφήβων με ενδείξεις προβληματικής ενασχόλησης (27% στην ΑΜΘ, το υψηλότερο στη χώρα).

Τυχερά Παιχνίδια

Περισσότεροι από ένας στους τρεις 16χρονους στην Ελλάδα έπαιξαν τυχερά

παιχνίδια/στοιχημάτισαν τον τελευταίο χρόνο. Ένας στους εννέα παίζει υπερβολικά ή παρουσιάζει ενδείξεις προβληματικής ενασχόλησης με τα τυχερά παιχνίδια—το 3% είναι πιθανόν εθισμένοι.

Η υπερβολική ενασχόληση σχεδόν διπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία, με τα αγόρια σε δυσμενέστερη θέση από τα κορίτσια σε όλους τους δείκτες.

Περισσότεροι από ένας στους πέντε 16χρονους ζουν με γονιό που παίζει τυχερά παιχνίδια/στοιχηματίζει—ενδεικτικό κοινωνικής έκθεσης στη συμπεριφορά.

Η ΑΜΘ παρουσιάζει συνολικά εικόνα που προσεγγίζει τον εθνικό μέσο όρο στους περισσότερους δείκτες. Διαφοροποιείται αρνητικά με τα σχετικά υψηλότερα ποσοστά εφήβων με χαρακτηριστικά προβληματικής ενασχόλησης ή ενδείξεις εθισμού βάσει κλίμακας Lie/Bet, τόσο στο σύνολο του δείγματος όσο και μεταξύ όσων έπαιξαν τον τελευταίο χρόνο, καθώς και με την υψηλότερη συμμετοχή σε διαδικτυακά παιχνίδια κληρώσεων ή λοταρίες.

Διαφοροποιείται θετικά με το σχετικά χαμηλότερο ποσοστό 16χρονων που δηλώνουν ότι έχουν αδελφό ή αδελφή που στοιχηματίζει.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.