Υπερπληθυσμος στις φυλακες και αυστηροποιηση των ποινων: Προβληματισμοι για την αντεγκληματικη πολιτικη

Σημαντικούς προβληματισμούς για την πορεία της αντεγκληματικής πολιτικής και τις συνέπειες της αναθεώρησης επί το αυστηρότερο πτυχών του νέου Ποινικού Κώδικα διατύπωσε ο αναπληρωτής καθηγητής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, Κώστας Κοσμάτος, σε πρόσφατη συζήτηση στο Ράδιο Παρατηρητής. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η αυστηροποίηση των ποινών, ο υπερπληθυσμός των φυλακών και η αποτελεσματικότητα του τιμωρητικού μοντέλου που εφαρμόζεται τα τελευταία χρόνια.

Αύξηση κρατουμένων και υπερπλήρεις φυλακές

Όπως ανέφερε ο κ. Κοσμάτος, «τα στοιχεία του 2026 δείχνουν μία αύξηση στον αριθμό των κρατουμένων στα ελληνικά καταστήματα κράτησης κατά 30%». Σύμφωνα με τον ίδιο, ενώ η χωρητικότητα των φυλακών ανέρχεται περίπου στις 10.500 θέσεις, «οι άνθρωποι που είναι σήμερα είναι 13.500 τουλάχιστον». Η αύξηση αυτή καταγράφεται κυρίως την περίοδο 2024–2025 και συνδέεται, όπως υποστήριξε, με την αυστηροποίηση της ποινικής νομοθεσίας που επήλθε τα προηγούμενα χρόνια.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο φαινόμενο του υπερπληθυσμού, με τον καθηγητή να επισημαίνει ότι «έχουμε φυλακές και μάλιστα ανηλίκων με ποσοστό που αγγίζει τα 245%», ενώ «όλα τα καταστήματα είναι πάνω από 100% και σε κάποιες περιπτώσεις φτάνει και στα 200%».

Έγκλημα και στατιστικά δεδομένα

Σε ερώτημα για το αν η αύξηση των κρατουμένων αντανακλά και αύξηση της εγκληματικότητας, ο κ. Κοσμάτος σημείωσε ότι «δεν υπάρχει στατιστική απεικόνιση επίσημη για τα δικαστήρια από το 2010». Όπως εξήγησε, τα διαθέσιμα στοιχεία προέρχονται κυρίως από την αστυνομία και αφορούν συλλήψεις, οι οποίες «δεν σημαίνει βέβαια ότι όλες είναι καταδίκες».

Παράλληλα, ανέφερε ότι καταγράφεται «μία ανοδική τάση στις συλλήψεις τα τελευταία δύο χρόνια της τάξης του 15-20%», γεγονός που, κατά την εκτίμησή του, δείχνει ότι «η αυστηροποίηση της νομοθεσίας η οποία γίνεται για τη μείωση της εγκληματικότητας, δεν αποφέρει αποτέλεσμα».

Περιορισμός εναλλακτικών ποινών

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον περιορισμό των εναλλακτικών μορφών έκτισης ποινών. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «πριν από τρία χρόνια κάποιος θα μπορούσε να πάρει αναστολή σε μία ποινή με τρία έτη. Σήμερα μπαίνει στη φυλακή». Σύμφωνα με τον ίδιο, ο κανόνας μετά το 2024 είναι ότι «ποινές πάνω από ένα ή δύο έτη οδηγούν με βεβαιότητα σε εγκλεισμό», ακόμη και σε περιπτώσεις που δεν αφορούν βαριά εγκληματικότητα.

Ανήλικοι και κοινωνικές επιπτώσεις

Ανησυχία εκφράστηκε και για την αύξηση του αριθμού των ανηλίκων κρατουμένων. Όπως σημείωσε ο κ. Κοσμάτος, «από 30 παιδιά το 2024, σήμερα βρίσκονται στη φυλακή 104». Διευκρίνισε ότι αυτό δεν σημαίνει αύξηση της εγκληματικότητας των ανηλίκων, αλλά ότι «διαφοροποιήθηκε ο τρόπος αντιμετώπισης του εγκλήματος από την πολιτεία».

Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η φυλάκιση σε τόσο νεαρή ηλικία έχει σοβαρές συνέπειες, λέγοντας ότι «όποιος περνάει από φυλακές ανηλίκων έχει μία “επαγγελματική” διαδρομή», επισημαίνοντας τη σημασία της αναλογικότητας και του εγκλεισμού ως έσχατου μέτρου.

Ζήτημα πολιτικών επιλογών

Ο κ. Κοσμάτος χαρακτήρισε την υφιστάμενη κατάσταση «ζήτημα πολιτικών και προτεραιοτήτων», σημειώνοντας ότι η επένδυση σε φυλακές και αυστηρότερες ποινές έχει κόστος, ενώ η ενίσχυση του κοινωνικού κράτους απαιτεί μακροπρόθεσμο σχεδιασμό. Προειδοποίησε ότι, αν δεν υπάρξει αλλαγή κατεύθυνσης, «το μόνο που θα καταφέρουμε είναι να φτιάξουμε μια σωφρονιστική αποικία».

Κλείνοντας, εξέφρασε την απαισιοδοξία του για άμεση αλλαγή πολιτικής, δηλώνοντας χαρακτηριστικά: «Δεν αισιοδοξώ. Τα μηνύματα δεν φαίνεται να είναι στη θετική κατεύθυνση». Ωστόσο, τόνισε την ανάγκη για έναν ουσιαστικό και διαρκή κοινωνικό διάλογο γύρω από την αντεγκληματική πολιτική και το μέλλον του κράτους δικαίου.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.