Σπυρος Νταντανιδης: «”Επικοινωνιακη” η προσβασιμοτητα των αναπηρων στα ΜΜΜ απο πλευρας του Ελληνα νομοθετη»
Στο ζήτημα της προσβασιμότητας των αναπήρων στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, με αφορμή ένα ακόμα πρόσφατο περιστατικό άρνησης επιβίβασης αναπήρου επιβάτη στην Αθήνα, αναφέρθηκε ο συνιδρυτής των “Cool Crips”, Σπύρος Νταντανίδης, μιλώντας το πρωί της Τρίτης, 7 Ιουλίου στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm».
Αφορμή της συζήτησης στάθηκε η εκ νέου δημόσια παρέμβαση των “Cool Crips” υπέρ της ανάδειξης τέτοιων ζητημάτων από την ανεξάρτητη δημοσιογραφία, καθώς, όπως υπογράμμισε ο κ. Νταντανίδης, η δημοσιότητα και η πίεση της αναπηρικής κοινότητας αποτελούν κρίσιμους παράγοντες ώστε τα περιστατικά αποκλεισμού να μη μένουν στο περιθώριο. Το εν λόγω ζήτημα ωστόσο δεν είναι καινούργιο, καθώς το επίμαχο νομοθετικό πλαίσιο ανάγεται στο 2023, από όταν και οι ίδιοι έχουν μιλήσει επανειλημμένα δημόσια για τις προβληματικές του πλευρές.
Ο κ.Νταντανίδης ξεκίνησε την τοποθέτησή του θέτοντας το θέμα στο πλαίσιο του ισχύοντος κανονισμού για τα μέσα μεταφοράς στην Αττική, επισημαίνοντας ότι υπάρχει διάταξη που δίνει τη δυνατότητα σε οδηγούς ή ελεγκτές να αρνηθούν την επιβίβαση αναπήρου επιβάτη, εφόσον κρίνουν ότι δεν είναι ασφαλής η μετακίνησή του.
Όπως εξήγησε, το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι ο κανονισμός δεν αποσαφηνίζει με συγκεκριμένα αξιολογικά κριτήρια τι σημαίνει «ασφαλής επιβίβαση» ή «ασφαλής μεταφορά», αφήνοντας έτσι μεγάλα περιθώρια υποκειμενικής κρίσης.
«Αυτό που βλέπουμε ουσιαστικά είναι μια προχειρότητα στο νομοθετικό πλαίσιο, η οποία όμως μπορεί και δημιουργεί τη συνθήκη ένας οδηγός να αρνηθεί την επιβίβαση οποιουδήποτε αναπήρου επιβάτη», σημείωσε χαρακτηριστικά υπογραμμίζοντας ότι στον ίδιο κανονισμό γίνεται λόγος για ελεύθερη πρόσβαση όλων των επιβατών στα μέσα μεταφοράς, χωρίς διακρίσεις, και για απρόσκοπτη χρήση των μέσων.
«Υπάρχει αντίφαση ανάμεσα στην ελεύθερη πρόσβαση και στη δυνατότητα άρνησης επιβίβασης»
Παράλληλα, όπως ανέφερε, ο ΟΑΣΑ διαθέτει στον ιστότοπό του οδηγίες για αναπήρους επιβάτες, σύμφωνα με τις οποίες οι οδηγοί οφείλουν να συνδράμουν στην επιβίβαση, ενώ τα λεωφορεία και τα τρόλεϊ διαθέτουν τεχνικές δυνατότητες, όπως η λειτουργία «γονάτισης» του οχήματος και, σε πολλές περιπτώσεις, ράμπες.
Ωστόσο, όπως εξήγησε, η ύπαρξη της διάταξης περί άρνησης επιβίβασης για λόγους ασφαλείας δημιουργεί μια σαφή αντίφαση. «Ουσιαστικά σου λέει ότι έχεις δικαίωμα να επιβιβαστείς, αλλά την ίδια στιγμή αφήνει ένα παράθυρο ώστε να σου αρνηθούν την επιβίβαση», ανέφερε.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η σχετική διάταξη αποτελεί αντιγραφή ευρωπαϊκών οδηγιών, οι οποίες όμως αφορούν συστήματα μεταφορών που, σε αρκετές χώρες της Ευρώπης, λειτουργούν σε διαφορετικές και συχνά πιο οργανωμένες συνθήκες προσβασιμότητας.
Όπως εξήγησε, σε τέτοιες περιπτώσεις η άρνηση επιβίβασης μπορεί να συνδέεται με πολύ συγκεκριμένες συνθήκες, όπως τεχνικό πρόβλημα σε όχημα, μεγάλη κλίση στο σημείο επιβίβασης, υπερβολικό συνωστισμό ή ακαταλληλότητα εξοπλισμού. Στην ελληνική πραγματικότητα, όμως, η γενική και ασαφής μεταφορά μιας τέτοιας πρόβλεψης μπορεί να λειτουργήσει εις βάρος των αναπήρων επιβατών.
«Δεν φταίει μόνο ο οδηγός – πρέπει να δούμε το σύστημα»
Ο συνιδρυτής των “Cool Crips” επικέντρωσε στην ανάγκη να μη μετατρέπεται κάθε τέτοιο περιστατικό αποκλειστικά σε υπόθεση ατομικής ευθύνης. Όπως παρατήρησε, η δημόσια συζήτηση συχνά περιορίζεται στο πρόσωπο του «κακού οδηγού», χωρίς να εξετάζει το ευρύτερο σύστημα, τους κανονισμούς, τα κενά του νομοθετικού πλαισίου και την απουσία ουσιαστικής στρατηγικής για την προσβασιμότητα.
«Δημιουργείται μια τρύπα ατομικής ευθύνης. Φταίει ο οδηγός; Φταίει ο νομοθέτης; Το θέμα είναι ότι θα έπρεπε να έχουμε μια πιο κεντρική γραμμή στρατηγικής διαχείρισης και κάλυψης των κενών, ώστε να μη δημιουργείται χώρος για επιπλέον αποκλεισμό ενός αναπήρου ατόμου από την καθημερινότητά του», σημείωσε.
Ο ίδιος έκανε λόγο για μια συνολικότερη τάση των συστημάτων να μεταθέτουν την ευθύνη στο άτομο, αντί να αναγνωρίζουν τις δομικές ελλείψεις που οδηγούν σε αποκλεισμούς.
Οι αναγκαίες παρεμβάσεις
Ερωτηθείς για το ποιες παρεμβάσεις απαιτούνται, ο κ. Νταντανίδης στάθηκε σε τέσσερα βασικά επίπεδα. Πρώτον, στην ανάγκη για περισσότερα και ουσιαστικά προσβάσιμα μέσα μεταφοράς, μέσα από την αγορά, τη μετατροπή και την κατάλληλη συντήρηση των οχημάτων, αλλά και τη διαμόρφωση προσβάσιμων στάσεων. Δεύτερον, στην ενδυνάμωση και εκπαίδευση του προσωπικού, ώστε οι οδηγοί και οι εργαζόμενοι στις μεταφορές να γνωρίζουν πώς να υποστηρίζουν με ασφάλεια και σεβασμό την επιβίβαση και μετακίνηση αναπήρων επιβατών. Τρίτον, στην ανάγκη εμπλουτισμού και αποσαφήνισης του νομοθετικού πλαισίου, ώστε να μην υπάρχουν ασαφείς προβλέψεις που μπορούν να λειτουργήσουν ως «παράθυρα» αποκλεισμού και τέταρτον, στη συνέχιση των καταγγελιών, της δημόσιας συζήτησης και της δημοσιογραφικής ανάδειξης τέτοιων περιστατικών.
«Όπως έχουν ανέβει οι καταγγελίες και η δημοσιότητα των περιστατικών, πρέπει οι ανάπηροι άνθρωποι να συνεχίσουμε να μιλάμε γι’ αυτό, να μη το αφήσουμε και να συνεχίσουμε να διεκδικούμε», τόνισε.
Η εικόνα της Κομοτηνής
Μεταφέροντας τη συζήτηση σε τοπικό επίπεδο, ο κ. Νταντανίδης αναφέρθηκε στην εμπειρία της Κομοτηνής, σημειώνοντας ότι στα αστικά λεωφορεία της πόλης η κατάσταση εμφανίζεται καλύτερη σε σχέση με άλλες περιπτώσεις.
Όπως εξήγησε, τα τελευταία χρόνια προσωπικό, στάσεις, στόλος και ανάπηροι επιβάτες έχουν αποκτήσει μια λειτουργική σχέση χρήσης των μέσων, με τους οδηγούς να γνωρίζουν σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες και να κάνουν, όπου απαιτείται, τις απαραίτητες κινήσεις ώστε να διευκολυνθεί η επιβίβαση. «Στην Κομοτηνή, στα πιο πολλά αστικά λεωφορεία δεν έχουμε τέτοια ζητήματα, γιατί κυρίως τα τελευταία δέκα χρόνια το προσωπικό, οι στάσεις, ο στόλος και οι ανάπηροι άνθρωποι έχουμε μάθει να τα χρησιμοποιούμε πολύ σωστά», ανέφερε.
Ωστόσο, δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι υπάρχουν ακόμη προβλήματα. Όπως είπε, τα μεγαλύτερα λεωφορεία συχνά δεν μπορούν να σταθμεύσουν δίπλα στο πεζοδρόμιο, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η κλίση της ράμπας ή το ύψος του οχήματος μπορεί να καταστήσουν δύσκολη την επιβίβαση ή αποβίβαση ατόμων με αμαξίδιο. Τα ζητήματα αυτά, όπως υπογράμμισε, συνδέονται με τη συνολικότερη κυκλοφοριακή οργάνωση, τον διαθέσιμο χώρο για οχήματα και στάθμευση, αλλά και την κυκλοφοριακή αγωγή των πολιτών.
«Για τυφλά άτομα δεν έχουμε τίποτα»
Σε ό,τι αφορά τις στάσεις των λεωφορείων στην Κομοτηνή, ο κ. Νταντανίδης ανέφερε ότι οι περισσότερες είναι προσβάσιμες για άτομα με κινητικές βλάβες, με εξαίρεση ορισμένα πιο απομονωμένα σημεία του αστικού ιστού ή περιπτώσεις έργων που δεν συνοδεύονται από κατάλληλες προσωρινές διελεύσεις.
Ωστόσο, ήταν κατηγορηματικός ως προς την έλλειψη υποδομών για τυφλά άτομα και άτομα με προβλήματα όρασης. «Για τυφλά άτομα δεν έχουμε τίποτα», σημείωσε, επισημαίνοντας ένα σοβαρό κενό στην τοπική προσβασιμότητα.
Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα της ευθύνης των πολιτών, καθώς ακόμη και όπου υπάρχουν διαμορφώσεις στα πεζοδρόμια ή οδηγοί όδευσης, συχνά καταλαμβάνονται από τραπεζοκαθίσματα, αντικείμενα ή άλλα εμπόδια, δυσχεραίνοντας την καθημερινότητα των ανθρώπων με προβλήματα όρασης.
Από τη δημοσιότητα στις πολιτικές παρεμβάσεις
Αναφερόμενος στην πολιτική διάσταση του ζητήματος, ο κ. Νταντανίδης σημείωσε ότι οι “Cool Crips” συνέβαλαν στην ανάδειξή του σε επίπεδο πολιτικής συζήτησης, με ερωτήσεις και παρεμβάσεις στη Βουλή.
Άλλωστε υπενθύμισε ότι το ζήτημα δεν είναι καινούργιο, καθώς το επίμαχο νομοθετικό πλαίσιο ανάγεται στο 2023, ενώ οι ίδιοι έχουν μιλήσει επανειλημμένα δημόσια για τις προβληματικές του πλευρές. «Εμείς βοηθήσαμε να αναχθεί το ζήτημα σε επίπεδο πολιτικής, με ερωτήσεις και επίκαιρες ερωτήσεις στη Βουλή. Το έχουμε ανεβάσει αρκετά για να υπάρχει έτοιμο το υλικό», ανέφερε, διευκρινίζοντας ωστόσο ότι δεν υπήρξε κάποια ουσιαστική επαφή με πολιτικά πρόσωπα σε βάθος και με λεπτομέρεια.
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η αναπηρική κοινότητα θα συνεχίσει να μιλά και να διεκδικεί, τόσο σε θεσμικό όσο και σε κοινωνικό επίπεδο, την άρση των αποκλεισμών και την ουσιαστική προσβασιμότητα στην καθημερινότητα. «Είμαστε εδώ για να μιλάμε, κυρίως να τα συζητάμε ως κοινότητα και ανεξάρτητα, και όταν αυτά τα πολιτικά ζητήματα επανέρχονται», κατέληξε.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
