Μουσειο Καραθεοδωρη: Ενας θησαυρος εγκλωβισμενος στον «φαυλο κυκλο της παρακμης»
Είναι να απορεί κανείς, να εξοργίζεται και τελικά να μελαγχολεί, παρατηρώντας τον «φαύλο κύκλο της παρακμής», στον οποίο περιστρέφεται παθητικά μια ολόκληρη κοινωνία, αδυνατώντας να αξιοποιήσει στοιχειωδώς τα συγκριτικά πλεονεκτήματα και τους θησαυρούς που κρατάει στα χέρια της. Ως ένας τέτοιος θησαυρός για την πόλη μας αναγνωρίζεται η προσωπικότητα του κορυφαίου επιστήμονα Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή, η οποία αναδεικνύεται μέσα από το πλούσιο αρχείο του Μουσείου που δημιουργήθηκε προς τιμήν του, με στόχο να καταστεί ένα ζωντανό πνευματικό και ερευνητικό κέντρο για τη Θράκη, την Ελλάδα και για ολόκληρο τον κόσμο. Στα δύσκολα χρόνια της κρίσης, στα χρόνια του περιορισμού πόρων και ανθρώπινου δυναμικού από τις δομές του κράτους και της αυτοδιοίκησης, το Μουσείο Καραθεοδωρή αναπόφευκτα ακολούθησε το δρόμο της εγκατάλειψης, με μοναδική τροχοπέδη σε αυτήν την πορεία την αγάπη μιας ομάδας ανθρώπων, που με προσωπικό αγώνα και προσπάθεια, αγωνίζονται να διασώσουν το ρόλο του. Είναι αρκετός όμως αυτός ο αγώνας; Η εμπειρία των τελευταίων μηνών απαντά με σαφήνεια αρνητικά!
Ήρθαν από την Αμερική, αλλά «έφαγαν πόρτα» λόγω έλλειψης προσωπικού
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αδυναμίας είναι μια εξωφρενική ιστορία, που εκτυλίχθηκε τον περασμένο Αύγουστο. Λεωφορείο γεμάτο με Αμερικανούς τουρίστες επισκέφτηκε την πόλη μας, με βασικό προορισμό του το Μουσείο Καραθεοδωρή. Άγνωστο αν οι Αμερικανοί ταξίδεψαν στη χώρα μας, αναζητώντας τα χνάρια του μεγάλου Θρακιώτη επιστήμονα, ή αν επέλεξαν το Μουσείο ως έναν από τους σταθμούς τους σε μια ευρύτερη διαδρομή τους στην ελληνική επικράτεια ή σε γειτονικές χώρες. Το σίγουρο όμως είναι ότι η επιλογή της πόλης μας έγινε, με βασικό κίνητρο τη δυνατότητα επίσκεψης στο Μουσείο Καραθεοδωρή. Ως εδώ καλά, αλλά ποιος θα άνοιγε την πόρτα του Μουσείου και ποιος θα ξεναγούσε τους επισκέπτες; Ουδείς μπορούσε να αναλάβει αυτό το έργο, μιας και το Μουσείο στερείται σταθερού προσωπικού με τις συγκεκριμένες αρμοδιότητες. Ως λύση ανάγκης, τις αρμοδιότητες αυτές έχουν αναλάβει εθελοντικά μέλη του Συλλόγου Φίλων Καραθεοδωρή και μόνο για επισκέψεις σχολείων ή γκρουπ επισκεπτών, κατόπιν συνεννόησης. Για κακή μας τύχη- συνολικά ως πόλη- τις ημέρες εκείνες που επέλεξαν οι Αμερικανοί τουρίστες να επισκεφτούν το Μουσείο, ουδείς από τους εθελοντές μπορούσε να τους εξυπηρετήσει, με αποτέλεσμα αποχωρήσουν άπραγοι και με- ποιες άραγε;;;- εντυπώσεις.
Αρκετά παρόμοια περιστατικά έχουν καταγραφεί με μελανά χρώματα στη σύντομη ιστορία του Μουσείου Καραθεοδωρή, και η ευθύνη φυσικά για την κατάληξή τους δε βαρύνει τους εθελοντές που προστρέχουν να παράσχουν τους υπηρεσίες τους, όποτε αυτό καθίσταται δυνατό. Η ευθύνη βαραίνει το κράτος με την ευρεία έννοια και το δήμο Κομοτηνής στενά, που έχει την αρμοδιότητα της διαχείρισής του. Ναι μεν ισχυρό το άλλοθι της έλλειψης προσωπικού, ένεκα των καταραμένων διατάξεων των μνημονίων, αλλά αν απαξιώνονται με αυτό τον τρόπο θησαυροί με διεθνή όπως αποδεικνύεται εμβέλεια, τι τύχη έχουμε να διεκδικήσουμε το κάτι παραπάνω ως τόπος και ως κοινωνία στο άμεσο μέλλον. Σημειώνεται ότι, παρότι απαξιωμένο και λειτουργώντας με το μεσοβέζικο τρόπο που περιγράψαμε, το Μουσείο Καραθεοδωρή εκτιμάται ότι προσελκύει τον μεγαλύτερο όγκο επισκεπτών- ανάμεσά τους επιστήμονες και ερευνητικές ομάδες- σε σύγκριση με τα υπόλοιπα μουσεία που βρίσκονται στην ευρύτερη περιοχή της Ροδόπης. Αυτό σημαίνει ότι αν μπορούσε να απελευθερωθεί από τα δεσμά του, θα αποτελούσε «αιχμή του δόρατος» της προβολής και της ανάδειξης του τόπου μας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την τόνωση και ενίσχυση της τοπικής αγοράς. Αλλά δυστυχώς τα παραπάνω προς το παρόν σκοντάφτουν στα αυτονόητα: στην αδυναμία εξασφάλισης ενός ελάχιστου προσωπικού για να ανοίξει τις πόρτες του στους επισκέπτες.
Νίκος Λυγερός «Με τον μόνο που μπορούμε να συγκρίνουμε τον Καραθεοδωρή είναι με τον Αρχιμήδη»
Αφορμή για να μας προβληματίσουν τα παραπάνω στάθηκε η εκδήλωση, που διοργανώθηκε χθες στην Κομοτηνή για την επέτειο των 140 χρόνων από τη γέννηση Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή. Στην εκδήλωση κεντρικός ομιλητής ήταν ο Dr. Νίκος Λυγερός, ο οποίος καταπιάστηκε με το θέμα «Η οικουμενικότητα του Ελληνισμού και ο Καραθεοδωρής». Δίνοντας το στίγμα της ομιλίας του, κατά τη συνάντηση που είχε το μεσημέρι με τον πρόεδρο του Συλλόγου Φίλων Καραθεοδωρή, κ. Σάκη Λιπορδέζη, ο κ. Λυγερός σημείωσε χαρακτηριστικά ότι ο Θρακιώτης επιστήμονας «ήταν όντως ένας μαθηματικός μεγάλης εμβέλειας και με τον μόνο που μπορούμε να τον συγκρίνουμε, όσον αφορά στα ελληνικά δεδομένα, είναι με τον Αρχιμήδη».
«Μερικοί ξέρουν πρώτα τον Καραθεοδωρή και μετά το ελληνικό στοιχείο»
Εστιάζοντας στο ρόλο του Μουσείου, που έχει δημιουργηθεί στην Κομοτηνή, εξήρε καταρχήν την συμβολή του κ. Σάκη Λιπορδέζη, ενώ δεν έκρυψε την ικανοποίησή του για το γεγονός ότι κατέστη εφικτό να έρθουν έγγραφα από την Αμερική στην Ελλάδα, μια διαδρομή που συνήθως γίνεται με την αντίθετη κατεύθυνση, όπως σημείωσε. «Είναι καλό να ξέρουν και οι Θρακιώτες», επισήμανε, «ότι δεν είναι απλά μια τυπική προσέγγιση για μια προσωπικότητα, αλλά πρόκειται για μια προσωπικότητα που έχει αφήσει ένα τεράστιο έργο, άρα χαιρόμαστε που είναι Θρακιώτης και που έχει φωτίσει μέσω του ελληνισμού την Ελλάδα στο εξωτερικό». «Μερικοί ξέρουν πρώτα τον Καραθεοδωρή και μετά το ελληνικό στοιχείο», σημείωσε χαρακτηριστικά, «και οι ξένοι που έρχονται, έρχονται πρώτα για τον Καραθεοδωρή και μετά για το ότι βρίσκονται στην περιοχή όπου ήταν η γενέτειρά του». «Θέλουμε αυτό να το αναδείξουμε», συνέχισε, «γιατί ο Ελληνισμός είναι εξωστρεφής. Ο Καραθεοδωρή απέδειξε ότι ήταν Έλληνας, ενώ τυπικά γεννήθηκε και πέθανε εκτός Ελλάδος. Αλλά όλο το έργο του φωτίζεται και μέσω του ελληνισμού, άρα μας έχει δείξει και στο εξωτερικό ότι μια μικρή χώρα μπορεί να έχει μεγάλους ανθρώπους που διαπρέπουν και είναι ικανοί να δώσουν το στίγμα του φωτός ακόμα και για την ανθρωπότητα».
Τα σχέδια για τον εμπλουτισμό των αρχείων του Μουσείου Καραθεοδωρή
Αναφορικά με τα σχέδια για εμπλουτισμό των αρχείων, κυρίως εγγράφων, που φιλοξενεί το Μουσείο Καραθεοδωρή, ο κ. Λυγερός γνωστοποίησε ότι στις πιο άμεσες προτεραιότητες είναι η εξασφάλιση δύο γνήσιων επιστολών του Καραθεοδωρή, που η μία «άνοιξε» το 2012, ενώ η δεύτερη θα «ανοίξει» το 2021. Ο όρος «άνοιγμα» αναφέρεται στη δυνατότητα είτε άμεσης αγοράς, είτε διεκδίκησης των επιστολών σε πλειστηριασμό, αφού περάσει όμως μια 30ετία- βάσει των διατάξεων για τα προσωπικά δεδομένα στη Γερμανία- από το θάνατο των κατόχων τους, οι οποίοι αλληλογραφούσαν με τον Καραθεοδωρή. Παράλληλα με τις παραπάνω πολύτιμες επιστολές, ο Σύλλογος Φίλων Καραθεοδωρή προσπαθεί με διάφορες κινήσεις να διεκδικεί πολύτιμα στοιχεία και έγγραφα, που αναφέρονται στο πρόσωπο και το έργο του μεγάλου Θρακιώτη επιστήμονα.
Σάκης Λιπορδέζης «Η πόλη θα είναι ευγνώμων για πάντα στο Νίκο Λυγερό»
Από την πλευρά του ο κ. Λιπορδέζης επιφύλαξε θερμή υποδοχή στον κ. Λυγερό, τονίζοντας ότι «η γενεσιουργός αιτία της ύπαρξης του Μουσείου Καραθεοδωρή ήταν ο άνθρωπος, που στέκεται δίπλα μου, που ευτυχής συγκυρία τον έφερε στο δρόμο μας για να μπορέσουμε μαζί να ψάξουμε τα άδυτα των αρχείων του Καραθεοδωρή και να συγκεντρώσουμε πραγματικά με μία τιτάνια προσπάθεια στη Γερμανία και στο Ισραήλ, με την πολύτιμη συμβολή και τοπικών παραγόντων». «Η πόλη θα του είναι ευγνώμων για πάντα», συνέχισε, «διότι χρόνια πριν εγώ είχα ξεκινήσει αυτή την προσπάθεια και οι πανεπιστημιακοί αρκετών πανεπιστημίων της χώρας μου έκλειναν το δρόμο και μου έλεγαν «αυτός ο δρόμος δεν προχωρά τα πράγματα», «είναι δύσκολα», «τα έχουμε δει εμείς, μην ασχολείσαι με πράγματα απίστευτα και απίθανα να πραγματοποιηθούν». Ο άνθρωπος αυτός άλλαξε αυτή την κατάσταση, έκανε τα πολύ δύσκολα απλά και με την ομάδα του τα κατάφεραν, δουλεύοντας σε αυτόν εδώ το χώρο επί 24ωρα. Ομαδοποίησε με την ομάδα του όλες τις εργασίες του Καραθεοδωρή και έφτιαξε το Ερευνητικό Κέντρο Καραθεοδωρή που φιλοξενείται στο πατάρι του Μουσείου, για να μπορούν ερευνητές να μελετούν εργασίες. Και πράγματι από πολλά πανεπιστήμια του κόσμου ενδιαφέρονται και τουλάχιστον μέχρι σήμερα τους καλύπτουμε».
«Ο Καραθεοδωρή, με τους δρόμους που άνοιξε στην επιστήμη, βοήθησε πολύ την Ελλάδα στα δύσκολα χρόνια του πολέμου»
Κλείνοντας, ο κ. Λιπορδέζης εξέφρασε τη χαρά του για τον εορτασμό στην πόλη μας των 140 χρόνων από τη γέννηση του μεγάλου Θρακιώτη μαθηματικού, που όπως σημείωσε, «με τους δρόμους που άνοιξε στην επιστήμη, δημιούργησε μια τέτοια εμβέλεια εν μέσω όλων των αυτοκρατόρων της επιστήμης, ένα τέτοιο κύρος, το οποίο μπόρεσε και βοήθησε πολύ την Ελλάδα στα δύσκολα χρόνια του πολέμου».
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
