Λευτερης Παπαγιαννακης: «Το Ευρωπαικο Δικαστηριο αναγνωρισε πως επαναπροωθησεις στην Ελλαδα υπηρχαν και υπαρχουν»
Μια εβδομάδα πριν, την περασμένη Τρίτη, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, καταδίκασε την Ελλάδα, για τη διενέργεια «συστηματικών» απωθήσεων επίδοξων αιτούντων άσυλο (pushbacks), αλλιώς επαναπροωθήσεων, διατάσσοντάς μάλιστα το ελληνικό κράτος να αποζημιώσει μια γυναίκα που απελάθηκε με τη βία πίσω στην Τουρκία παρά τις προσπάθειές της να ζητήσει προστασία στη χώρα.
Πρόκειται για μια απόφαση ορόσημο, η οποία συγκέντρωσε εκτενή κάλυψη από τα εγχώρια και τα διεθνή ΜΜΕ, όπως άλλωστε χαρακτηρίστηκε και από το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, το οποίο είχε αναλάβει την υπόθεση, παρέχοντας νομική εκπροσώπηση στην καταγγέλλουσα.
Η απόφαση αυτή συνιστά την πρώτη καταδίκη της χώρας μας για την άσκηση της πολιτικής των pushbacks, μία πρακτική την οποία η ελληνική κυβέρνηση αρνείται κατηγορηματικά ότι χρησιμοποιεί, ενώ η μεγάλη της σημασία έγκειται και στο γεγονός ότι πρόκειται, επίσης, για την πρώτη φορά που το δικαστήριο ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξέτασε καταγγελία για επαναπροώθηση από τις ελληνικές αρχές, η οποία αναμένεται να αποτελέσει και τη βάση για αντίστοιχες υποθέσεις που θα εξεταστούν στο μέλλον.
Ο διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες, της αρχαιότερης Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης της Ελλάδας, κ.Λευτέρης Παπαγιαννάκης, μίλησε στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» για την απόφαση αυτή αλλά και την σημασία της στον «αγώνα» για την πλήρη εξάλειψη της πρακτικής αυτής…
Λευτέρης Παπαγιαννάκης όμως…
ΠτΘ: κ.Παπαγιαννάκη, έχουμε την καταδίκη της χώρας μας, από το Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για υπόθεση pushback στον Έβρο. Μια απόφαση την οποία το Ελληνικό Συμβούλιο για τους πρόσφυγες «χαιρέτησε»…
Λ.Π.: Είναι μια υπόθεση την οποία «έτρεξε» το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες, ως νομικός παραστάτης, μιας κυρίας, υπηκόου Τουρκίας, μιας κυρίας η οποία μπήκε στη χώρα τον Μάιο του 2019 γιατί είχε καταδικαστεί στην Τουρκία σε 6 χρόνια φυλακή ως μέλος της χαρακτηριζόμενης στην Τουρκία «τρομοκρατικής οργάνωσης» FETO, δηλαδή των Γκιουλενιστών. Οι ελληνικές αρχές την έσπρωξαν πίσω στην Τουρκία και φυλακίστηκε. Η διαδικασία της επιστροφής, που δεν είναι επιστροφή, είναι pushback δηλαδή επαναπροώθηση, κρίθηκε ως pushback από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το οποίο αποδέχτηκε ότι κρατήθηκε παράνομα πριν την επαναπροώθηση, επαναπροωθήθηκε παράνομα κ.ο.κ. Δεν αναγνώρισε ότι η ζωή της τέθηκε σε κίνδυνο κατά τη διαδικασία αυτή, παρόλο που ήταν μια βίαιη διαδικασία. Αυτό είναι λίγο αντιφατικό. Νομικά θα μπορούσε κάποιος να το καταλάβει, αλλά δεν έχει σημασία. Είναι πολύ μικρό κομμάτι, το οποίο δεν επηρεάζει το τελικό αποτέλεσμα που είναι ότι η Ελλάδα καταδικάστηκε για παράνομη πρακτική, παραβιάζοντας το Διεθνές Δίκαιο. Από εδώ και πέρα θα δούμε το τι καλείται η Ελλάδα να κάνει. Το να αλλάξει τακτική μοιάζει πάρα πολύ δύσκολο, αν και ελπίζουμε ότι θα την αλλάξει. Η τωρινή κυβέρνηση χρησιμοποιεί το επιχείρημα, ότι αφορά την περίοδο διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, καθώς ήταν Μάιος του 2019. Η άλλη υπόθεση που δικάστηκαν μαζί με τη δικιά μας που ήταν ένας ασυνόδευτος ανήλικος στη Σάμο που επαναπροωθήθηκε, για τον οποίο ωστόσο το δικαστήριο έκρινε ότι δεν υπήρχε επαναπροώθηση, δεν αποδείχτηκε. Παρόλα αυτά, χρησιμοποίησε τους ίδιους όρους με τη δική μας υπόθεση. Δηλαδή το δικαστήριο αποδέχτηκε ότι και εκείνη την περίοδο ελέγχου, την διετία ’20-’21, η πρακτική των επαναπροωθήσεων υπήρχε, ωστόσο στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν κατέστη δυνατό να αποδειχτεί ότι έγινε η επαναπροώθηση. Άρα είναι πολύ σημαντικό γιατί συνδέει δυο περιόδους διαφορετικής διακυβέρνησης με τα ίδια χαρακτηριστικά πρακτικών, δηλαδή επαναπροωθήσεις. Άρα ναι μεν στη συγκεκριμένη δεν υπήρχε ή δεν αποδείχτηκε, παρόλα αυτά το δικαστήριο αναγνωρίζει ότι και τότε, το ’19, στη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ και στη διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, επαναπροωθήσεις υπήρχαν και υπάρχουν.
«Έρχονται και άλλες υποθέσεις που θα κριθούν με βάση την απόφαση καταδίκης»
ΠτΘ: Η ελληνική κυβέρνηση αρνείται κατηγορηματικά πως υπάρχει αυτή η πρακτική, την ώρα ωστόσο που μετράμε πάρα πολλές υποθέσεις, έρευνες και στοιχεία που βγαίνουν στο φως της δημοσιότητας, κυρίως στα social media που το αποδεικνύουν…
Λ.Π.: Ισχύει και έρχονται και άλλες υποθέσεις, οι οποίες προφανώς θα κριθούν βάση και της απόφασης καταδίκης. Εμείς για παράδειγμα θα ξανακοιτάξουμε ποιες υποθέσεις έχουμε καταθέσει, ποιες έχουν πιθανότητες επιτυχίας για να τις συνεχίσουμε και πιθανά κάποιες που θεωρούμε ότι δεν είναι επαρκώς τεκμηριωμένες ή δεν περνάνε τον πήχη που έβαλε το ίδιο το δικαστήριο, γιατί κι αυτό έχει μια σημασία, μπορεί να τις αφήσουμε. Υπάρχουν και πάρα πολλές υποθέσεις άλλων συναδέλφων που έρχονται οι οποίες πρέπει να ξεπερνούν τις πενήντα. Θα πάρει κάποιο χρόνο και θα δημιουργηθεί ένας όγκος αποφάσεων του δικαστηρίου το οποίο θα δείξει προς ποια κατεύθυνση κινείται, ποια είναι τα κριτήριά του και εδώ επίσης μπορούμε να συζητήσουμε αν το θέμα των συνόρων παίζει ρόλο. Η δική μας υπόθεση έγινε στον Έβρο, που είναι τα χερσαία σύνορα, η άλλη υπόθεση ήταν στα θαλάσσια σύνορα. Θα δούμε αν θα υπάρχει κάποια διαφοροποίηση στην αντιμετώπιση τη δικαστική. Και το δεύτερο πολύ σημαντικό είναι ότι και στις δυο αποφάσεις υπάρχει κριτική για το δικό μας δικαστικό σύστημα, υπό την έννοια ότι δεν έγινε ικανοποιητική διερεύνηση ούτε από τις αρχές που ήταν υπεύθυνες για τη διερεύνηση, ούτε από τις δικαστικές αρχές που ήταν υπεύθυνες για την κρίση. Άρα ανοίγει ένα κεφάλαιο για το τι θα κάνει η ελληνική δικαιοσύνη σε σχέση με καταγγελίες και μηνύσεις που υπάρχουν τώρα για την ώρα στο αρχείο ή στα συρτάρια, ακριβώς γιατί έχουν αρνηθεί να τις διερευνήσουν οι δικαστικές αρχές. Είναι ένα σημείο στο οποίο το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο επιμένει πολύ, χαρακτηρίζοντας ως πάρα πολύ προβληματική τη μη ικανοποιητική διερεύνηση.
«Κρατάμε με μεγάλη ευγνωμοσύνη την απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου»
ΠτΘ: Ποιος είναι ο ρόλος και του Ευρωπαϊκού δικαστηρίου, αλλά και της Ευρωπαϊκής Ένωσης γενικότερα στη μη συμμόρφωση της χώρας επανειλημμένως;
Λ.Π.: Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο είναι στο πεδίο του Συμβουλίου της Ευρώπης και η Ευρωπαϊκή Ένωση προφανώς πρέπει να κάνει πράγματα σε αυτό το κομμάτι και πιθανά θα δούμε και κάποιες υποθέσεις – σε κάποια χρόνια φαντάζομαι – σε σχέση με το καινούργιο σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο, το οποίο επίσης «αγγίζει» τέτοιου είδους θέματα. Θεωρούμε ότι το ευρωπαϊκό δικαστικό σύστημα, θα έχει την ευκαιρία να κρίνει κάποια πράγματα. Ήδη η υπόθεση σε σχέση με το pushback είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο, το οποίο το κρατάμε με μεγάλη ευγνωμοσύνη, γιατί δικαιώνει το θύμα και κατά μια έννοια κι εμάς που το λέμε τόσα χρόνια, αλλά μας κατηγορούν ως εχθρούς του κράτους, ότι δουλεύουμε για την Τουρκία, ότι λέμε ψέματα, ότι είμαστε μέλη εγκληματικών οργανώσεων κ.ο.κ., όλο αυτό το σύνολο της πάρα πολύ τοξικής ρητορικής. Φαντάζομαι ότι τα δικαστήρια θα προσφέρουν απαντήσεις σε κάποια ερωτήματα που έχουμε όλοι μας, σε σχέση με τη διαχείριση της μετανάστευσης και της πολιτικής διαχείρισης, ότι δηλαδή επειδή ο σκοπός αγιάζει τα μέσα δεν υπάρχει πρόβλημα να παραβιάζουμε και λίγο τα ανθρώπινα δικαιώματα, προκειμένου να κρατάμε τους ανθρώπους απ’ έξω. Το λέω πολύ «προβοκατόρικα», γιατί αυτό είναι επί της ουσίας το ζήτημα. Αν ο σκοπός αγιάζει τα μέσα ή όχι και αν υπάρχει κάποιου είδους προστασία και τι υπερισχύει με μια έννοια. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου είπε ότι δεν μπορούν να παραβιάζονται με αυτόν τον τρόπο τα ανθρώπινα δικαιώματα και να μην υπάρχουν επιπτώσεις.
ΠτΘ: Πότε αναμένεται να δούμε τις κυρώσεις που θα επιβληθούν στην χώρα μας;
Λ.Π.: Διαβάζουμε τώρα την απόφαση που είναι πάρα πολλές σελίδες και παίρνουμε κάποια στοιχεία, όπως η κριτική προς το δικαστικό σύστημα, που δεν κάνει πολύ καλά τη δουλειά, του και έπρεπε να κάνει πολλά περισσότερα. Θα υπάρξουν ανακοινώσεις και με ποιο εξειδικευμένα θέματα και ενδεχομένως να δοθεί και μια συνέντευξη τύπου για την πιο συνολική παρουσίαση της υπόθεσης, στην οποία πιθανά θα συμμετέχουν και εταίροι που βοήθησαν με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο στην υπόθεση αυτή, όπως η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για του πρόσφυγες, η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα, ο Συνήγορος, οι οποίοι κλήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο να απαντήσουν σε ένα ερώτημα και αυτό είναι το «αν υπάρχει πρακτική επαναπροωθήσεων στην Ελλάδα;». Όπως καταλαβαίνετε εκ του αποτελέσματος υπάρχει. Αυτές οι διαδικασίες κρατάνε χρόνο. Τώρα θα πρέπει να εφαρμοστεί η απόφαση. Τι σημαίνει να εφαρμοστεί η απόφαση; Πώς η απόφαση αυτή θα ληφθεί από τα αρμόδια όργανα, αλλά και από τη δικαιοσύνη, αν θα ανοίξουν παλιοί φάκελοι, όπως ο συγκεκριμένος φάκελος που αυτή είναι και η άμεση συνέπεια της απόφασης, το ότι δηλαδή η διερεύνηση της επαναπροώθησης της συγκεκριμένης κυρίας θα ξανανοίξει, και θα πρέπει να διερευνηθούν και οι ποινικές ευθύνες που πια αναγνωρίζονται από το δικαστήριο.
«Υπάρχει ικανοποίηση και αίσθηση δικαίωσης για την απόφαση»
ΠτΘ: Τι σας έχει πει η παθούσα;
Λ.Π.: Υπάρχει ικανοποίηση γιατί το φώναζε και προσπαθούσε να το αποδείξει, γνωρίζοντας τις δυσκολίες. Προφανώς, εμπιστεύτηκε το Συμβούλιο για να την εκπροσωπήσει και πήγε καλά, με ό,τι και αν σημαίνει αυτό. Υπάρχει μια ικανοποίηση και μια αίσθηση δικαίωσης. Δεν είναι ούτε τα λεφτά, άλλωστε αυτές οι δίκες δεν έχουν να κάνουν με λεφτά. Έχουν να κάνουν με την ηθική καταδίκη κι εδώ μιλάμε για τη χώρα μας. Αν κάποιος αισθάνεται ικανοποιημένος με αυτό, εντάξει, μπορούμε να το συζητήσουμε. Αλλά ναι, υπάρχει μια αίσθηση δικαίωσης, προφανώς αρχικά για εκείνη και σίγουρα για τη δουλειά που κάναμε εμείς. Εννοώ οι δικηγόροι μας και για τη γραμμή που κρατήσαμε όταν κατηγορούμασταν για όλα αυτά που κατηγορούμασταν.
«Το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες η πιο παλιά οργάνωση στο πεδίο της παροχής υπηρεσιών σε αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες»
ΠτΘ: Ποιος είναι ο ρόλος και το έργο του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες;
Λ.Π.: Αυτή η οργάνωση υπάρχει από το 1989. Είναι η πιο παλιά οργάνωση στο πεδίο της παροχής υπηρεσιών σε αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες και το μεγαλύτερο κομμάτι της ενασχόλησής της είναι η νομική υποστήριξη σε διαδικασίες ασύλου, οικογενειακή επανένωση, ενώ κάνουμε και στρατηγικές υποθέσεις όπως αυτή που κρίθηκε πρόσφατα, οι οποίες δημιουργούν νομολογία. Είναι μια πολύ παλιά οργάνωση με ιστορία στον χώρο αυτό, από την οποία σχεδόν όλοι οι άνθρωποι που ασχολούνται με τον τομέα των προσφυγικών έχουν περάσει, με τον ένα ή τον άλλον τρόπο, είτε ως εθελοντές, είτε ως εργαζόμενοι, είτε από το Δ.Σ. κ.ο.κ. Είναι μια οργάνωση που ασχολείται πολύ καιρό με αυτά τα πράγματα και έχουμε να παρουσιάσουμε πολύ πλούσιο έργο σε πάρα πολλούς τομείς. Υπάρχει επίσης κοινωνική υπηρεσία, διερμηνεία, κάνουμε και συνηγορία για τα ανθρώπινα δικαιώματα των ασυνόδευτων παιδιών, των προσφύγων, των αιτούντων, κάνουμε και λίγο αυτό που ονομάζουμε «νόμιμη μετανάστευση», δηλαδή ασχολούμαστε με ζητήματα παραμονής, νομιμοποίησης, που πλέον είναι πάρα πολύ δύσκολη έως αδύνατη. Είναι μια οργάνωση η οποία έχει τη δική της ιστορία στον χώρο, ως παλιά και αξιοσέβαστη.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
