ΙΕ΄ Συναντηση Ιστορικων του Δικαιου στην Κομοτηνη, Αφιερωμενο στη μνημη των Χ. Κ. Παπασταθη – Κ. Γ. Πιτσακη

Ξεκινούν σήμερα το πρωί στις εννέα οι εργασίες της 15ης Συνάντησης των Ιστορικών του Δικαίου στην αίθουσα Γενικών Συνελεύσεων της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Μια Συνάντηση θεσμός η οποία όμως φέτος στιγματίζεται από την απουσία των πρόωρα χαμένων Χαράλαμπου Παπαστάθη, καθηγητή Εκκλησιαστικού Δικαίου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Κωνσταντίνου Πιτσάκη, καθηγητή Ιστορίας Δικαίου στη Νομική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστήμιου Θράκης, δύο εξαίρετων επιστημόνων, στους οποίους είναι και αφιερωμένη η φετινή Συνάντηση. Λίγο πριν ξεκινήσουν οι εργασίες του Συνεδρίου ο «Παρατηρητής της Θράκης» συνομίλησε με την καθηγήτρια της Ιστορίας του Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΔΠΘ Μαρία Γιούνη, που εδώ και χρόνια με τον Κωνσταντίνο Πιτσάκη αποτελούσαν την ψυχή αυτής της διοργάνωσης, για τη φετινή διοργάνωση αλλά και για τον μεγάλο απόντα, τον Κωνσταντίνο Πιτσάκη…

Η συνάντηση ο μοναδικός θεσμός στην Ελλάδα που συγκεντρώνει όλους τους Ιστορικούς του Δικαίου

ΠτΘ: κ. Γιούνη, οι ιστορικοί του Δικαίου εμμένουν, παρά την οικονομική κρίση να συναντώνται. Έτσι και φέτος διοργανώνεται η 15η Συνάντηση Ιστορικών του Δικαίου στην Κομοτηνή, μια φιλική συνάντηση, όπως την αποκαλούσε ο Κωνσταντίνος Πιτσάκης.
Μ.Γ.: Έτσι είναι, μια φιλική συνάντηση. Σε αυτό το πλαίσιο την είχαμε συλλάβει από την αρχή και έτσι εξακολουθούμε να την θεωρούμε και αυτό είναι ένα από τα θετικά της, γιατί έχει πολλά θετικά. Υπάρχει αυτό το θετικό κλίμα ανάμεσα σε όλους τους ομοτέχνους και για αυτό κάθε χρόνο όλοι έρχονται με ενθουσιασμό στην Κομοτηνή, αφήνοντας τα πανεπιστήμιά τους, τα ερευνητικά τους κέντρα. Μάλιστα φέτος έχουμε ακόμη μια αντιξοότητα. Αύριο, (σήμερα), που αναμένονται, είναι η γενική απεργία των ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ. Γνωρίζουν οι περισσότεροι ότι θα έχουν πρόβλημα στη μετακίνηση, όμως, παρόλα αυτά, ενθουσιώδεις όλοι, στο ραντεβού μας συνεπείς, έρχονται στην Κομοτηνή, για 16η χρονιά φέτος.

ΠτΘ: Μιλήσατε για ένα θετικό της συνάντησης. Τα υπόλοιπα θετικά ποια είναι κ. Γιούνη;
Μ.Γ.: Όσον αφορά στα υπόλοιπα θετικά θα πρέπει να πούμε ότι οι συναντήσεις αυτές είναι ο μοναδικός θεσμός στην Ελλάδα που συγκεντρώνει όλους τους Ιστορικούς του Δικαίου σε ένα Συνέδριο. Μη φανταστείτε ότι είμαστε εκατοντάδες. Ως γνωστόν είμαστε «είδος προστατευόμενο» κατά κάποιο τρόπο. Έρχονται και συμμετέχουν στο Συνέδριό μας με ανακοινώσεις όχι μόνο φτασμένοι επιστήμονες αλλά και πολλά νέα παιδιά. Συμμετέχουν υποψήφιοι διδάκτορες, νέοι διδάκτορες που κάνουν εισηγήσεις και το παρακολουθούν και μεταπτυχιακοί φοιτητές. Το Συνέδριο συγκεντρώνει όλους όσους ασχολούνται με την Ιστορία του Δικαίου στην Ελλάδα.

ΠτΘ: Ως μάθημα η Ιστορία του Δικαίου στην Νομική Σχολή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης ήταν επιλογής, για λίγα χρόνια έγινε υποχρεωτικό και σήμερα είναι και πάλι επιλογής.
Μ.Γ.: Αυτό είναι ένα από τα μελανά σημεία. Με την αναθεώρηση του Προγράμματος Σπουδών το μάθημα έγινε επιλογής. Βέβαια, τώρα έχουμε την ευκαιρία να δούμε την ανταπόκριση των φοιτητών, γιατί στο υποχρεωτικό μάθημα πηγαίνουν όλοι, στο μάθημα επιλογής πηγαίνουν αυτοί που ενδιαφέρονται και το θέλουν. Η προσέλευση σε αριθμούς δεν είναι τεράστια, αλλά έρχονται παιδιά που έχουν μεράκι και αυτό πολλές φορές για τον διδάσκοντα είναι μια μεγάλη ανατροφοδότηση.

Το μάθημα της Ιστορίας Δικαίου είναι ολόκληρο νομικά και ολόκληρο ιστορία

ΠτΘ: Είναι και ενδιαφέρον το αντικείμενο, γιατί πρόκειται για συνδυασμό ιστορίας και νομικής που ίσως το καθιστά δύσκολο στους φοιτητές.
Μ.Γ.: Είναι και τα δύο. Δεν είναι μισό ιστορία και μισό νομικά. Είναι ολόκληρο νομικά και ολόκληρο ιστορία. Το καθιστά δύσκολο γιατί ίσως χρειάζεται και μια ιδιαίτερη προσπάθεια για να ερευνήσει κανείς τις πηγές, γιατί με βάση τις πηγές γίνεται η έρευνά μας, αλλά για να ερευνήσεις τις πηγές πρέπει να μπορείς να τις διαβάσεις. Αυτό είναι το εργαλείο μας και αυτό είναι και η δυσκολία και πολλές φορές αυτό που τρομάζει τα νέα παιδιά τα οποία πρέπει να έχουν και τις αντίστοιχες γνώσεις.

Όποιος νόμος έχει καταργηθεί ουσιαστικά περνά στην Ιστορία του Δικαίου

ΠτΘ: Υπάρχει μεγάλο ανεξερεύνητο πεδίο για την Ιστορία του Δικαίου;
Μ.Γ.: Τεράστιο. Όσο κι αν φαίνεται περίεργο είναι ένας κλάδος που καλλιεργείται με συνέπεια, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό. Παρόλα αυτά επειδή το αντικείμενό μας είναι τόσο αχανές, σκεφτείτε ότι η Ιστορία Ελληνικού Δικαίου, μιλάμε πάντα για την ιστορία που ίσχυσε στον ελλαδικό χώρο, ξεκινά από τον 8ο αιώνα π.Χ. και φθάνει μέχρι προχθές. Όποιος νόμος έχει καταργηθεί ουσιαστικά περνά στην Ιστορία του Δικαίου. Επομένως χρονικά και μόνο αν το δούμε το αντικείμενο είναι τεράστιο. Για κάποιους τομείς για κάποια σημεία έχουμε σχετικά μια καλή γνώση. Υπάρχουν πάρα πολλές πτυχές που είναι ακόμα ανεξερεύνητες.

ΠτΘ: Αφορούν κάποια συγκεκριμένη εποχή;
Μ.Γ.: Όλες τις εποχές και όλες τις περιόδους. Δηλαδή ένας ερευνητής με όρεξη μπορεί να επιλέξει ένα θέμα από οποιαδήποτε περίοδο της Ιστορίας του Δικαίου, από την αρχαιότητα μέχρι τους νεότερους χρόνους. και να κάνει πρωτότυπη δουλειά βασιζόμενος σε πηγές οι οποίες δεν έχουν ανακοινωθεί ακόμη.

Δεν βάλαμε και δεν θα βάλουμε θεματική στο Συνέδριο

ΠτΘ: Είναι γνωστό ότι η Συνάντηση Ιστορικών του Δικαίου δεν έχει θεματολογία. Θα υπάρξουν ενδιαφέρουσες ανακοινώσεις;
Μ.Γ.: Το να μην έχουμε θεματολογία ήταν μια αρχή που θέσαμε εξαρχής επειδή θέλουμε να συγκεντρώνουμε όλους τους Έλληνες Ιστορικούς του Δικαίου. Εκείνο που μας ενδιαφέρει είναι να έρθει ο καθένας και να μας πει το αντικείμενο της έρευνάς του, πάνω σε ποιο θέμα δουλεύει αυτό τον καιρό. Είναι μια καλή ευκαιρία να εκτεθούμε στην κρίση των άλλων, επομένως δεν βάλαμε ποτέ θεματική, δεν θα βάλουμε ποτέ θεματική. Μας ενδιαφέρει η ποικιλία των αντικειμένων. Φέτος έχουμε πάρα πολλές συμμετοχές, αρκετά περισσότερες από ό,τι είχαμε πέρσι ή πρόπερσι και όπως είπα ανάμεσα στους ομιλητές έχουμε από τους πλέον διακεκριμένους επιστήμονες του κλάδου μας που έχουν φθάσει στο ανώτερο στάδιο της επιστημοσύνης και από την άλλη έχουμε και νέα παιδιά υποψήφιους διδάκτορες οι οποίοι προσπαθούν, συμμετέχοντας σε αυτό το συνέδριο, εκτιθέμενοι για πρώτη φορά στη γνώμη των μεγαλυτέρων τους να επωφεληθούν από το γεγονός αυτό. Υπάρχει τεράστια ποικιλία αντικειμένων. Όπως είναι γνωστό κάθε χρόνο υπάρχει μια χρονολογική σειρά στο πρόγραμμα. Η πρώτη συνεδρία περιλαμβάνει ανακοινώσεις αρχαίου ελληνικού δικαίου, η επόμενη ελληνιστικού, μετά πηγαίνουμε στο ρωμαϊκό, στο βυζαντινό και καταλήγουμε το Σάββατο το μεσημέρι στα νεότερα χρόνια και κλείνουμε. Διαβάζοντας κανείς το πρόγραμμα μπορεί να εγγυηθεί ότι θα είναι υψηλού επιπέδου οι ανακοινώσεις. Μας κάνουν την τιμή να συμμετέχουν οι σημαντικότεροι συνάδελφοι του κλάδου, όχι όλοι με ανακοινώσεις.

Η απουσία του Κώστα Πιτσάκη δυσαναπλήρωτη

ΠτΘ: Μεγάλος απών αυτής της χρονιάς ο Κωνσταντίνος Πιτσάκης, μια μεγάλη απουσία τόσο για το Πανεπιστήμιο αλλά και για την κοινωνία της Κομοτηνής εφόσον πολλές πτυχές του δικαίου τις μάθαμε από αυτόν…
Μ.Γ.: Μια απουσία όχι απλώς αισθητή, μια απουσία που μας βαραίνει απίστευτα και μια απουσία δυσαναπλήρωτη γιατί ο Κώστας Πιτσάκης ήταν μοναδικός άνθρωπος. Ήταν ένας μοναδικός άνθρωπος, ένας ξεχωριστός άνθρωπος, σπάνιος άνθρωπος. Δεν μπορώ παρά να μιλήσω προσωπικά.

ΠτΘ: Ήσασταν από τους άμεσους συνεργάτες του και πάντα μιλούσε με τα καλύτερα λόγια για εσάς.
Μ.Γ.: Συνεργαστήκαμε πάνω από δεκαπέντε χρόνια στη Νομική Σχολή. Ποτέ κανείς δεν θα μπορούσε να ονειρευτεί καλύτερη συνεργασία από αυτήν που είχαμε εμείς. Ποτέ, ούτε για ένα δευτερόλεπτο, δεν με έκανε να νοιώσω ότι είμαι σε χαμηλότερη βαθμίδα. Ένας άνθρωπος βαθύτατα δημοκρατικός, ένας άνθρωπος που δεχόταν με τον ίδιο τρόπο στο γραφείο του έναν εκπρόσωπο του Πατριαρχείου και έναν πρωτοετή φοιτητή και τον μεταχειριζόταν με τον ίδιο τρόπο. Έχει περάσει πέντε και έξι ώρες συνομιλώντας με φοιτητή για μια εργασία του ή για ένα θέμα του ενδιαφέροντός του. Δεν φειδόταν του χρόνου για κανένα. Έχει δώσει σε τόσους ανθρώπους πράγματα και αυτό φαίνεται από τον τρόπο που μιλάνε τώρα μετά το θάνατό του. Η αγάπη που υπάρχει για τον Κώστα Πιτσάκη είναι τεράστια.

Το Συνέδριο αφιερωμένο και στη μνήμη του Μπάμπη Παπαστάθη

ΠτΘ: Και βέβαια ήταν και η ψυχή αυτής της Συνάντησης;
Μ.Γ.: Ασφαλώς και για αυτό είπα ότι το κενό είναι δυσαναπλήρωτο. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι φέτος θα ξεκινήσω το Συνέδριο και δεν θα είναι δίπλα μου. Ένας από τους λόγους που έχουμε μεγάλη συμμετοχή φέτος μεγαλύτερη από άλλες χρονιές είναι γιατί το συνέδριο είναι αφιερωμένο στη μνήμη του. Πολλοί συνάδελφοι μου τηλεφώνησαν και μου είπαν ότι, παρά τις δυσκολίες στο πρόγραμμά τους, θα έρθουν για να τιμήσουν τη μνήμη του κάνοντας θυσίες.
Το Συνέδριό μας όμως δυστυχώς δεν είναι αφιερωμένο μόνο στη μνήμη του Κώστα Πιτσάκη είναι αφιερωμένο και στη μνήμη ενός άλλου εξαιρετικού συναδέλφου, που τον χάσαμε ένα μήνα πριν από τον Κώστα Πιτσάκη, του Μπάμπη Παπαστάθη, ο οποίος ήταν καθηγητής Εκκλησιαστικού Δικαίου του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και ήταν από τους στυλοβάτες αυτού του Συνεδρίου, από τους ανθρώπους που το στήριξαν από την αρχή. Δυστυχώς χάθηκε και εκείνος πρόωρα και αυτό βαραίνει το κλίμα του Συνεδρίου. Είναι μεγάλη μας χαρά να φιλοξενούμε και φέτος τους διακεκριμένους συναδέλφους, όμως θα είναι πολύ βαρύ το κλίμα για τις δύο αυτές απώλειες.

Το πανεπιστήμιο με τους πενιχρούς του πόρους στηρίζει το Συνέδριο

ΠτΘ: Με δεδομένη την υποχρηματοδότηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης το Πανεπιστήμιο στηρίζει φέτος τη Συνάντηση;
Μ.Γ.: Το πανεπιστήμιο με τους πενιχρούς του πόρους μας στηρίζει και φέτος, η Επιτροπή Ερευνών βγάζει «από τη μύγα ξύγκι» και μας στηρίζει και αυτή τη φορά. Βεβαίως δεν μας επιτρέπει υπερβολές αλλά μπορούμε τουλάχιστον αξιοπρεπώς να φιλοξενήσουμε τους συνέδρους.

ΠτΘ: Βέβαια, πάντα οι συνάδελφοί σας στήριζαν τη Συνάντηση με δικά τους έξοδα.
Μ.Γ.: Αυτό είναι αλήθεια και επανειλημμένως πολλοί έχουν πει ότι ό,τι κι αν γίνει, εφόσον το Συνέδριο θα γίνεται, εμείς θα ερχόμαστε, όπως και να είναι. Και αυτό είναι που μας συγκινεί βαθύτατα και μας δίνει τη δύναμη να συνεχίζουμε να το διοργανώνουμε.

Το πρόγραμμα της συνάντησης

Παρασκευή 19 Οκτωβρίου 2012
ΕΝΑΡΚΤΗΡΙΑ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Πρόεδρος: Μαρία Γιούνη
09.00-09.30 Έναρξη – Χαιρετισμοί
Γεώργιος Νάκος: Μνήμη Χαραλάμπους Κ. Παπαστάθη
Μαρία Γιούνη: Μνήμη Κωνσταντίνου Γ. Πιτσάκη
09.30-09.45 Διακοπή
09.45-10.15 Φώτιος Κατζούρος: Ασπίς Αχιλλέως: Η ύπαιθρος χώρα.
10.15-10.45 Χριστίνα Καραμπάτσου: Η λειτουργία της νομολογίας στη δίκη ενώπιον της Ηλιαίας μέσα από τους δικανικούς λόγους.
10.45-11.15 Καλλιόπη Παπακωνσταντίνου: Παρατηρήσεις σχετικές με το δεδικασμένο σε δικανικούς λόγους αττικών ρητόρων.
11.15-11.30 Λίζα Μπένου: Το περιοδικό tudes Balkaniques και το αφιέρωμα στο θέμα «La culture juridique dans les Balkans».
11.30-11.45 Διάλειμμα.

Β΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Πρόεδρος: Ιουλία Βελισσαροπούλου-Καράκωστα
11.45-12.15 Σπύρος Κουλοχέρης: νή-Πρσις-Κτήσις στην Δημοσθένους Παραγραφή πρός Πανταίνετον.
12.15-12.45 Αθηνά Δημοπούλου: Πρόσληψη ξένου δικαίου και «ατονομία» στα αρχαιοελληνικά ψηφίσματα: μία αντιπαραβολή.
12.45-13.15 Ελένη Καραμπάτσου: Η κληρονομική ικανότητα της γυναίκας στην πτολεμαϊκή και ρωμαϊκή Αίγυπτο.
13.15-13.45 Ανδρέας Χέλμης: Η πτολεμαϊκή διοίκηση, ανάμεσα σε υπηρεσιακή και ιδιωτική νοοτροπία.

Γ ΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Πρόεδρος: Γεώργιος Νάκος
17.00-17.30 Δημήτρης Καράμπελας: Για την γενεαλογία της Πνευματικής Ιδιοκτησίας στην ελληνορωμαϊκή αρχαιότητα: Πηγές και προβλήματα.
17.30-18.00 Ηλίας Αρναούτογλου: Αποδοχή ρωμαϊκών νομικών θεσμών στις ανατολικές επαρχίες;
18.00-18.30 Ιωάννης Τζαμτζής: Από τον Αύγουστο στον Σωτήρα.
18.30-19.00 Θεόδωρος Μαυρομμάτης: «…γγεγυσθαι…[]… μονς κα μφανείας…»: Μια μορφή εγγύησης με αφορμή τον πάπυρο BGU XIX 2770 (376 μ. Χ.)
19.00-19.15 Διάλειμμα

Δ΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Πρόεδρος: Δημήτρης Αποστολόπουλος
19.15-19.45 Ανδρέας Γκουτζιουκώστας: Κριτές του θέματος Μακεδονίας (9ος-12ος αι.).
19.45-20.15 Δάφνη Πέννα: Ο όρκος στα Βυζαντινά αυτοκρατορικά χρυσόβουλλα προς τις Ιταλικές πόλεις (10ος -12ος αιώνας).
20.15-20.45Ιωάννης Χατζάκης: Ένδυμα και Νόμος στη Βενετική Κρήτη. Σκέψεις με αφορμή κάποιες κανονιστικές διατάξεις για την πολυτέλεια.
20.45-21.15 Γιώργος Ροδολάκης: Η έκδοση του κώδικα Vaticanus Gr. 2639 με Ναξιακά νοταριακά έγγραφα 15-18ου αιώνα (από τους Δ. Π. Καραμπούλα και Γ. Ε. Ροδολάκη). Πρόδρομη ανακοίνωση.

Σάββατο 20 Οκτωβρίου 2012
Ε΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Πρόεδρος: Σπύρος Τρωιάνος
09.30-10.00 Αλέξανδρος Πανούσης: Χριστιανική Ηθική και απονομή δικαιοσύνης κατά τον 4ο αιώνα.
10.00-10.30 Παναγιώτα Τζιβάρα: «Αβοκάτοι και σολετσιταδόροι»: Μία προσπάθεια παρουσίασης των δικηγόρων και των υποδικηγόρων στο βενετικό Κράτος της Θάλασσας τον 18ο αιώνα.
10.30-11.00 Δέσποινα Τσούρκα-Παπαστάθη: Οι κώδικες της Ι. Μητροπόλεως Καστοριάς
11.00-11.15 Διάλειμμα

ς΄ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Πρόεδρος: Ελευθερία Παπαγιάννη
11.15-11.45 Χαρίκλεια Δημακοπούλου: Σε αναζήτηση Ελληνικού Εμπορικού Νόμου.
11.45-12.15 Λυδία Παπαρρήγα: Κριτικές παρατηρήσεις για τη νομική θεμελίωση του νέου ελληνικού κράτους. Με βάση ανέκδοτο υπόμνημα προς τον Κυβερνήτη Ιωάννη Καποδίστρια (1829).
12.15-12.45 Ελένη Θεοχαροπούλου: Οι ιστορικοί δεσμοί των δημοσιονομικών θεσμών με τους πολιτικούς – συνταγματικούς θεσμούς
12.45-13.00 Διακοπή

Γενική Συνέλευση της Ελληνικής Εταιρείας Ιστορίας του Δικαίου.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.