Ερσιν Μποζ: «Η προσβασιμοτητα ειναι μια αλυσιδα● αν λειπει ενας κρικος, δεν μπορει να υπαρξει»
Με αφορμή την Παγκόσμια και Εθνική Ημέρα Λευκού Μπαστουνιού
Η ύπαρξη οδηγών όδευσης τυφλών στα πεζοδρόμια δεν συνεπάγεται αυτομάτως και την προσβασιμότητα μιας πόλης. Χρειάζεται ολοκληρωμένος σχεδιασμός, ασφαλείς διαδρομές, ηχητικοί σηματοδότες, εκπαίδευση στην κινητικότητα και, πάνω απ’ όλα, μια κοινωνία που σέβεται τη διαφορετικότητα και αναγνωρίζει στην πράξη τα δικαιώματα των ανθρώπων με αναπηρία.
Αυτό υπογράμμισε ο πρόεδρος της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Θράκης, Ερσίν Μποζ, μιλώντας στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm», ανήμερα της 15ης Οκτωβρίου, ήτοι της Παγκόσμιας και Εθνικής Ημέρα Λευκού Μπαστουνιού.
Ο κ. Μποζ αναφέρθηκε στις σημαντικές ελλείψεις που εξακολουθούν να καταγράφονται στην Κομοτηνή, την Ξάνθη και την Αλεξανδρούπολη, αλλά και στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα άτομα με οπτική αναπηρία προκειμένου να αποκτήσουν τις απαραίτητες δεξιότητες αυτόνομης διαβίωσης.
Παράλληλα, ανέδειξε τα προβλήματα στην εκπαιδευτική και επαγγελματική ένταξη, την ανάγκη άμεσης εκπαίδευσης νέων επαγγελματιών κινητικότητας και προσανατολισμού, αλλά και τη σημασία των δράσεων ευαισθητοποίησης που πραγματοποιεί η Ένωση στα σχολεία της Θράκης.
«Να υπενθυμίζουμε στην Πολιτεία και στους συμπολίτες μας τα δικαιώματά μας και τις υποχρεώσεις τους»
Ξεκινώντας από τη σημασία της Ημέρας Λευκού Μπαστουνιού, ο πρόεδρος της Ένωσης στάθηκε τόσο στην πρακτική αξία του συγκεκριμένου βοηθήματος όσο και στον συμβολισμό του ως εργαλείου αυτονομίας.
Όπως εξήγησε, το λευκό μπαστούνι αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας πολλών ανθρώπων με τύφλωση, επιτρέποντάς τους να μετακινούνται με μεγαλύτερη ανεξαρτησία.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη ημέρα αποτελεί πρωτίστως μια ευκαιρία να αναδειχθούν οι αποκλεισμοί που εξακολουθούν να υπάρχουν.
«Η σημερινή μέρα, η Ημέρα Λευκού Μπαστουνιού, έχει πιο πολύ συμβολικό χαρακτήρα, διότι μέσα σε αυτή την ημέρα θέλουμε να αναδεικνύουμε τα προβλήματα τα οποία υπάρχουν γύρω μας, στο δομημένο περιβάλλον, τα προβλήματα τα οποία αντιμετωπίζουμε από τη μη ύπαρξη κουλτούρας του σεβασμού της διαφορετικότητάς μας και να υπενθυμίζουμε στην Πολιτεία και στους συμπολίτες μας τα δικαιώματά μας και τις υποχρεώσεις τους», σημείωσε.
Αποσπασματικές παρεμβάσεις στους οδηγούς όδευσης της Θράκης
Κληθείς να παραθέσει την υφιστάμενη πραγματικότητα για τα άτομα με οπτικές βλάβες στην Θράκη ο ίδιος εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικά απέναντι στον τρόπο με τον οποίο έχουν σχεδιαστεί και κατασκευαστεί αρκετοί οδηγοί όδευσης τυφλών στις πόλεις της Θράκης.
Όπως εξήγησε, δεν αρκεί να υπάρχουν κίτρινες λωρίδες στα πεζοδρόμια, όταν αυτές δεν συνδέονται λειτουργικά μεταξύ τους ή όταν η διαδρομή διακόπτεται από εμπόδια.
«Δυστυχώς υπάρχουν πάρα πάρα πολλά προβλήματα. Από πού να το πιάσει κανείς και πού να το αφήσει; Και το θέμα είναι ότι ένας άνθρωπος με αναπηρία όρασης, για να μπορέσει να κινηθεί σε μια οποιαδήποτε πόλη, δεν αρκεί μόνο να υπάρχουν οδηγοί όδευσης τυφλών. Η προσβασιμότητα είναι μια αλυσίδα η οποία αποτελείται από πολλούς κρίκους. Ένας κρίκος αν λείπει από αυτή την αλυσίδα, δεν μπορεί να υπάρξει η λεγόμενη προσβασιμότητα, άρα και ανεμπόδιστη κίνηση ενός ανθρώπου με αναπηρία όρασης».
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι παρεμβάσεις που έχουν πραγματοποιηθεί κατά καιρούς στην Ξάνθη, την Κομοτηνή και την Αλεξανδρούπολη παρουσιάζουν σημαντικές ασυνέχειες, εκφράζοντας μάλιστα την πεποίθηση ότι σε ορισμένες περιπτώσεις οι οδηγοί όδευσης κατασκευάστηκαν κυρίως στο πλαίσιο ευρύτερων χρηματοδοτούμενων έργων ανάπλασης και όχι με βάση τις πραγματικές ανάγκες των ατόμων με τύφλωση.
«Υπάρχουν διάφοροι οδηγοί όδευσης εδώ στις τρεις πόλεις της Θράκης. Όμως οι περισσότεροι οδηγοί όδευσης έχουν δημιουργηθεί χωρίς κάποια συγκεκριμένη μελέτη. Εννοώ, είναι ασύνδετοι μεταξύ τους», ανέφερε, εξηγώντας ότι στο πέρασμα των χρόνων άλλαξαν κυκλοφοριακές ρυθμίσεις, χωρίς να υπάρξει αντίστοιχη προσαρμογή των υποδομών προσβασιμότητας.
«Αυτή τη στιγμή δεν έχουμε επαγγελματία που να εκπαιδεύει στην κινητικότητα και στον προσανατολισμό»
Ακόμη σοβαρότερο, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ένωσης, είναι το πρόβλημα της εκπαίδευσης των ανθρώπων με οπτική αναπηρία στην αυτόνομη μετακίνηση και στην καθημερινή διαβίωση.
Ο ίδιος διευκρίνισε ότι η εκπαίδευση αυτή δεν περιορίζεται στη σωστή χρήση του λευκού μπαστουνιού, αλλά περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων που επιτρέπουν σε έναν άνθρωπο να διαχειρίζεται αυτόνομα την καθημερινότητά του.
«Ξέρετε, ένας άνθρωπος με τύφλωση δεν έχει ανάγκη μόνο το να χρησιμοποιεί ένα λευκό μπαστούνι, αλλά έχει επί της ουσίας ανάγκη να μάθει από την αρχή τα πάντα, το πώς να τρώει, πώς να ντύνεται, διάφορα τεχνικά βοηθήματα, πώς να τα χρησιμοποιεί ώστε να μπορεί να καλυτερεύσει την καθημερινότητά του».
Στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, όπως υπενθύμισε, λειτουργεί το Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών, όπου παρέχονται σχετικές υπηρεσίες. Στη Θράκη, όμως, οι δυνατότητες είναι εξαιρετικά περιορισμένες.
«Εμείς, σαν Περιφερειακή Ένωση Τυφλών Θράκης, αυτή τη στιγμή δεν έχουμε επαγγελματία ο οποίος να εκπαιδεύει στην κινητικότητα, στον προσανατολισμό και στην καθημερινή διαβίωση», τόνισε.
Όπως ανέφερε, το 2000 ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών είχε μεριμνήσει για την εκπαίδευση οκτώ επαγγελματιών στο εξωτερικό, οι οποίοι στη συνέχεια ανέλαβαν να εξυπηρετούν ανθρώπους με οπτική αναπηρία σε διάφορες περιοχές της χώρας.
Σήμερα, ωστόσο, οι συγκεκριμένοι εκπαιδευτές βρίσκονται κοντά στη συνταξιοδότηση και ο αριθμός τους δεν επαρκεί για την κάλυψη των αναγκών.
Αναμένεται προκήρυξη για 50 νέους εκπαιδευτές
Στο πλαίσιο της συζήτησης, ο κ.Μποζ αναφέρθηκε και στη νομοθετική πρόβλεψη για την εκπαίδευση 50 νέων επαγγελματιών κινητικότητας και προσανατολισμού, ένα μέτρο που, όπως εξήγησε, διεκδικείται εδώ και χρόνια από τον χώρο των ατόμων με οπτική αναπηρία.
«Έχουμε ζητήσει πάμπολλες φορές και τώρα, αυτή τη στιγμή, ενώ ψηφίστηκε ένας νόμος ο οποίος περιμένουμε να εφαρμοστεί, να βγει δηλαδή η προκήρυξη από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, ώστε με κρατικούς πόρους να εκπαιδευτούν 50 άτομα, προκειμένου αυτά τα άτομα να διανεμηθούν σε όλη τη χώρα, ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες που έχουμε».
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι ενδιαφερόμενοι θα επιλεγούν βάσει συγκεκριμένων προσόντων και μοριοδότησης, ενώ η εκπαίδευσή τους θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη.
Μέχρι να υλοποιηθεί η συγκεκριμένη πρόβλεψη, οι άνθρωποι με οπτική αναπηρία της Θράκης εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες στην πρόσβαση σε ολοκληρωμένα προγράμματα εκπαίδευσης.
Όπως εξήγησε, μέχρι σήμερα αρκετοί αναγκάζονταν να μετακινηθούν στη Θεσσαλονίκη, ενώ η Περιφερειακή Ένωση επιχειρούσε, όπου ήταν δυνατόν, να οργανώνει ταχύρρυθμα μαθήματα σε τοπικό επίπεδο.
«Εμείς θέλουμε να έχουμε έναν άνθρωπο ο οποίος θα είναι στην πόλη της Ξάνθης, της Κομοτηνής και της Αλεξανδρούπολης σε καθημερινή βάση», υπογράμμισε και εξήγησε γιατί η εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται στον τόπο όπου ζει ο κάθε άνθρωπος.
«Θεωρώ ότι είναι τελείως δίκαιο και λογικό και οι άνθρωποι οι οποίοι χάνουν την όρασή τους να συνεχίσουν τη ζωή τους σε μια νέα κατάσταση, σε ένα νέο περιβάλλον, με την υποστήριξη κάποιων ειδικών ανθρώπων και δεν χρειάζεται να ξεσπιτωθούν και να πάμε να ζήσουμε έναν χρόνο και δύο χρόνια στη Θεσσαλονίκη προκειμένου να εκπαιδευτούμε» τόνισε.
Άλλωστε, όπως πρόσθεσε, ακόμη και αν κάποιος εκπαιδευτεί στη Θεσσαλονίκη, όταν επιστρέψει στην Ξάνθη, την Κομοτηνή ή την Αλεξανδρούπολη θα χρειαστεί να προσαρμοστεί εκ νέου στις ιδιαίτερες συνθήκες της πόλης όπου κατοικεί.
«Πήγαμε σε 47 σχολεία και μπήκαμε σε 54 τμήματα»
Παρά τα προβλήματα που περιέγραψε, ο ίδιος εμφανίστηκε αισιόδοξος για τις αλλαγές που μπορούν να επιτευχθούν μέσα από τη συστηματική ενημέρωση και την εκπαίδευση της κοινωνίας.
Ο ίδιος αναφέρθηκε στη σημαντική δράση της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Θράκης στα σχολεία, όπου τα μέλη της πραγματοποιούν βιωματικές παρουσιάσεις για την αναπηρία όρασης.
«Εγώ δεν θέλω να είμαι πάρα πολύ απαισιόδοξος. Εγώ βλέπω ότι υπάρχουν βήματα προόδου, υπάρχει βελτίωση κυρίως μέσα από την εκπαίδευση. Γι’ αυτό κι εμείς, σαν Περιφερειακή Ένωση Τυφλών Θράκης, σε όλα τα καλέσματα των σχολείων είμαστε εκεί, πηγαίνουμε».
Μάλιστα, παρέθεσε συγκεκριμένα στοιχεία για τη δραστηριότητα της Ένωσης κατά το προηγούμενο έτος, κάνοντας γνωστό πως το 2025, επισκέφθηκαν 47 σχολεία της Ξάνθης, της Κομοτηνής, της Αλεξανδρούπολης και μπήκαν σε 54 τμήματα με βιωματικό τρόπο.
Μέσα από τις δράσεις αυτές, όπως εξήγησε, επιχειρείται να αποδομηθούν τα στερεότυπα που εξακολουθούν να συνοδεύουν την αναπηρία.
«Προσπαθούμε να δείξουμε στους ανθρώπους ότι εμείς, τα άτομα με αναπηρία γενικά ή όρασης, δεν είμαστε κάτι το διαφορετικό. Είμαστε οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας. Δεν έχουμε επιλέξει εμείς να έχουμε αυτή την αναπηρία».
Για τον ίδιο, η αναπηρία δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα αρνητικό χαρακτηριστικό, αλλά ως στοιχείο της ανθρώπινης διαφορετικότητας.
«Η αναπηρία είναι μέρος της ανθρώπινης ποικιλομορφίας», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Να ακολουθήσουν η Κομοτηνή και η Αλεξανδρούπολη το παράδειγμα της Ξάνθης
Επανερχόμενος στο ζήτημα των υποδομών προσβασιμότητας ο κ. Μποζ με αφορμή και την πρόσφατη εγκατάσταση ηχητικών σημάνσεων σε φωτεινούς σηματοδότες της Ξάνθης, ο ίδιος εξέφρασε την ικανοποίησή του στο πάγιο αίτημα της Περιφερειακής Ένωσης Τυφλών Θράκης, εκφράζοντας την προσδοκία ότι θα υπάρξουν αντίστοιχες παρεμβάσεις και στις υπόλοιπες πόλεις της περιοχής.
«Ευελπιστούμε να ακολουθήσει και το παράδειγμα της Ξάνθης και η Κομοτηνή, όπως και η Αλεξανδρούπολη. Θα θέλαμε να αυξηθεί ο αριθμός των ηχητικών φαναριών».
Όπως εξήγησε, η συγκεκριμένη υποδομή δεν αφορά μόνο τους μόνιμους κατοίκους με οπτική αναπηρία, αλλά και όσους επισκέπτονται τις πόλεις της Θράκης.
«Αυτό είναι δείγμα πολιτισμού», επισήμανε, συνδέοντας την προσβασιμότητα τόσο με την ποιότητα ζωής όσο και με τη δυνατότητα ανάπτυξης μιας περιοχής που μπορεί να υποδέχεται ισότιμα όλους τους επισκέπτες της.
Από την πρώτη Δημοτικού μέχρι την πέμπτη για μια ειδική μηχανή γραφής
Ερωτηθείς ως προς την εκπαιδευτική υποστήριξη των μαθητών με οπτικές αναπηρίες ο κ.Μποζ περιέγραψε τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά κατά τη φοίτησή τους και οι οποίες, όπως υποστήριξε, μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά τη μελλοντική τους πορεία.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι καθυστερήσεις στην παροχή ειδικών μηχανών γραφής, απαραίτητων για την εκπαιδευτική διαδικασία.
«Υπάρχουν τέτοιες περιπτώσεις όπου ένα παιδί στην πρώτη Δημοτικού μπορεί να ζητήσει μηχανή και να τη λάβει στην τετάρτη Δημοτικού, στην πέμπτη Δημοτικού», ανέφερε.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, πρότεινε να υπάρχει διαθέσιμος εξοπλισμός σε τοπικό επίπεδο, ώστε να μπορεί να διατίθεται εγκαίρως στους μαθητές.
«Θα πρέπει να υπάρξει μια διαφορετική διαχείριση και να υπάρχει ένας στόλος μηχανών στα τοπικά» γραφεία εκπαίδευσης, εξήγησε, υποστηρίζοντας ότι η αποκέντρωση της διαδικασίας θα μπορούσε να περιορίσει τις μεγάλες καθυστερήσεις που προκαλεί η κεντρική διαχείριση.
«Πριν καν δώσεις τη δυνατότητα στον άλλον να σου αποδείξει την αξία του, τον χαρακτηρίζεις ανίκανο για εργασία»
Ακολούθως αναφέρθηκε και στα προβλήματα ένταξης των ατόμων με οπτική αναπηρία στην αγορά εργασίας, περιγράφοντας μια πραγματικότητα στην οποία οι δυσκολίες ξεκινούν ήδη από την εκπαίδευση, με αρκετούς νέους να ολοκληρώνουν με μεγάλη προσπάθεια τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, χωρίς να διαθέτουν στη συνέχεια επαρκείς επαγγελματικές επιλογές.
«Καταρχάς υπάρχει πάρα πολύ μεγάλο πρόβλημα σε ό,τι αφορά την περάτωση των σχολείων. Και εκεί υπάρχουν πάρα πολλά ζητήματα σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση των ανθρώπων με αναπηρία όρασης και η μετέπειτα πορεία τους κάπου χάνεται. Δηλαδή αποφοιτούν με χίλια ζόρια, τελειώνουν ένα λύκειο και μετά σταματούν εκεί».
Σύμφωνα με τον ίδιο, η περιορισμένη πρόσβαση στην εργασία οδηγεί πολλούς ανθρώπους με οπτική αναπηρία να αναμένουν ειδικές προκηρύξεις του Δημοσίου, καθώς οι προοπτικές απασχόλησης στον ιδιωτικό τομέα παραμένουν περιορισμένες.
Αποδίδει μάλιστα σημαντικό μέρος του προβλήματος στις προκαταλήψεις των εργοδοτών, οι οποίοι συχνά δεν δίνουν στους υποψηφίους τη δυνατότητα να αποδείξουν τις πραγματικές τους ικανότητες.
«Τους αποφεύγουν διότι πριν καν δώσεις τη δυνατότητα στον άλλον να σου αποδείξει την αξία του, τον χαρακτηρίζεις απλά ανάπηρο, άρα ανίκανο για εργασία», ανέφερε.
Ο ίδιος υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας κινήτρων για την πρόσληψη ατόμων με οπτική αναπηρία στον ιδιωτικό τομέα, ώστε η επαγγελματική τους αποκατάσταση να μην εξαρτάται αποκλειστικά από ειδικές διαδικασίες προσλήψεων στον δημόσιο τομέα.
«Όλοι οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί. Είμαστε ίσοι»
Κλείνοντας, κληθείς να συνοψίσει το κατά τον ίδιο σημαντικότερο μήνυμα της χθεσινής ημέρας ο κ. Μποζ τόνισε την ανάγκη για ισότιμη μεταχείριση, σεβασμό της διαφορετικότητας και έμπρακτη αναγνώριση των δικαιωμάτων όλων των ανθρώπων.
«Όλοι οι άνθρωποι είμαστε διαφορετικοί. Είμαστε ίσοι και να σεβόμαστε λίγο και να ερχόμαστε λίγο στη θέση του άλλου. Διότι κανένας άνθρωπος με αναπηρία δεν έχει επιλέξει την αναπηρία του» κατέληξε.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
