Αθηνα Κρομμυδα: «Το Πασχα στη Νεα Υορκη γιορταζεται με ξεχωριστη μεγαλοπρεπεια»

H Αθηνά Κρομμύδα γεννήθηκε στα Μεστά της Χίου.  Είναι Καθηγήτρια Φιλόλογος, απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Είναι κάτοχος Master of Science στη Δίγλωσση Εκπαίδευση και Professional Diploma in Supervision and Administration.  Το 1976 μετανάστευσε στην Αμερική, όπου και μένει μόνιμα. Υπηρέτησε την ομογενειακή ελληνική και ελληνοαμερικανική εκπαίδευση επί σαράντα πέντε χρόνια, με διαρκές πάθος της να είναι η λογοτεχνία. Είναι, επίσης, μητέρα δύο παιδιών και τεσσάρων εγγονών.

Σήμερα μας μιλά από τη Νέα Υόρκη, αναπολώντας το Πάσχα των παιδικών της χρόνων στην Ελλάδα και μεταφέροντάς μας στο σήμερα και στον εορτασμό του στη Νέα Υόρη.

—Τι μυρωδιές και εικόνες σας κατακλύζουν όταν ανακαλείτε το Πάσχα των παιδικών σας χρόνων; 

Πολλά είναι τα συναισθήματα, μεγάλη και αγιάτρευτη η νοσταλγία! Ονειρεύομαι τα παιδικά μου χρόνια και παίρνω δύναμη. Τι να πρωτοθυμηθώ… Αναπολώ τις άγιες μέρες του Πάσχα στο χωριό και η συγκίνηση με πνίγει. Ένας κόμπος μου παιδεύει το λαρύγγι και δεν μπορώ ούτε να καταπιώ ούτε να πω δυο λόγια… Αναπολώ την ξεγνοιασιά των παιδικών μου χρόνων! Τότε, που όλα φάνταζαν τόσο ιδανικά. Το στόλισμα του Επιταφίου, η μυρωδιά των αγριολούλουδων και των λεμονανθών, της πασχαλιάς και της βιολέτας και το βάψιμο των κόκκινων αυγών.   

Αναπολώ και τα πνευμόνια μου νοιώθω να γεμίζουν με το άρωμα του λιβανιού της Μεγαλοβδομάδας, των κεριών και των λαμπάδων της Λαμπρής, των τσουρεκιών και του σουβλιστού αρνιού. Αναπολώ τη Μεγάλη Παρασκευή, τους πένθιμους χτύπους της καμπάνας, τα εγκώμια που ψάλλαμε όλα τα παιδιά του σχολείου μαζί, την περιφορά του Επιταφίου μέσα στη νύχτα, κάτω από τ’ αστέρια.   

Με μια ξεχωριστή γλύκα και αγαλλίαση θυμάμαι την πρώτη Ανάσταση, τα μεσάνυχτα, το «Χριστός Ανέστη», το τσούγκρισμα των κόκκινων αυγών. Κι ύστερα, το κάψιμο του Ιούδα, ένα έθιμο παμπάλαιο, που έφερνε την εξιλέωση στους πιστούς, την τιμωρία του προδότη. Οι χωριανοί έφτιαχναν στο κέντρο του χωριού ένα καμίνι και στην κορυφή του έβαζαν το ομοίωμα του Ιούδα. Η φωτιά έστελνε τις φλόγες πολύ ψηλά μέσα στη νύχτα, έκαιγε για πολλές ώρες και μαζί με τα ξύλα καιγόταν και ο Ιούδας. 

«Χαράς ευαγγέλια» ήταν η μέρα του Πάσχα! Με τα γιορτινά μας, τα «καλά» μας ρούχα, πηγαίναμε όλοι οικογενειακώς στην εκκλησία, για να ακούσουμε την ακολουθία της Αγάπης. Την ημέρα του Πάσχα φορούσαμε για πρώτη φορά τα άσπρα καλοκαιρινά μας παπούτσια. Τι χαρά ήταν εκείνη που μας πλημμύριζε. Και η φύση… τι μαγεία ήταν αυτή! 

―Τι σημαίνει για εσάς το Πάσχα τώρα και πόσο διαφορετικά το βιώνετε μακριά από την Ελλάδα;

Πάσχα ελληνικό μακριά από την Ελλάδα… η αρχή ήταν πολύ δύσκολη. Με την πάροδο των χρόνων, όλα πήραν μίαν αλλιώτικη χροιά. Η Νέα Υόρκη είναι μια υπέροχη πόλη, με πάρα πολύ ελληνισμό, που λατρεύει κάθε τι ελληνικό και σέβεται τις αρχές και τα ιδανικά της φυλής μας. Η μεγαλούπολη αυτή, όπως και όλες οι πόλεις και οι επαρχίες της Αμερικής όπου ζει και μεγαλουργεί ο ελληνισμός, με πολύ ανεπτυγμένο το αίσθημα της αδερφοσύνης και της αλληλεγγύης, πορεύεται στην καθημερινότητά του. Έτσι, και τις άγιες τούτες μέρες του Πάσχα, είναι διάχυτη η χαρά και η λαχτάρα για την τήρηση όλων των εθίμων μας, για το ξεφάντωμα την ημέρα της Ανάστασης.

Ετοιμασίες για τα τραπέζια τόσο την Κυριακή τα μεσάνυχτα, μετά την πρώτη Ανάσταση με τη μαγειρίτσα και το τσούγκρισμα των αυγών, όσο και τη μέρα του Πάσχα, με το σούβλισμα του οβελία. Προσωπικά, διακατέχομαι από τον χείμαρρο όλων αυτών των συναισθημάτων, μα πάνω από όλα νοιώθω μια ξεχωριστή πνευματική και ψυχική ανάταση, κάτι που με συγκλονίζει, παρακολουθώντας το πάθος του Χριστού, το μοιρολόι της Παναγιάς και, στη συνέχεια, το «Ανάστα ο Θεός», βρισκόμενη ανάμεσα σε συγγενείς και φίλους, σε συναδέλφους και γνωστούς.    

―Πώς γιορτάζεται το Πάσχα στη Νέα Υόρκη όπου ζείτε; Υπάρχουν ελληνικές κοινότητες που διοργανώνουν παραδοσιακές εκδηλώσεις ή μόνον η εκκλησία; 

Το Πάσχα στη Νέα Υόρκη και στις άλλες πολιτείες γιορτάζεται με ξεχωριστή μεγαλοπρέπεια. Οι ομογενείς ετοιμάζονται για τη λαμπρή γιορτή της Ανάστασης από πολύ νωρίς. Μετά την Καθαρά Δευτέρα ανασκουμπώνονται! Να παραγγείλουν το αρνί, να ετοιμάσουν τη σούβλα, να κάνουν τα ψώνια τους στην αγορά για το πασχαλινό τραπέζι και να στολίσουν το σπίτι! Να περιποιηθούν την αυλή, όπου θα σουβλίσουν το αρνί, θα ψήσουν το κοκορέτσι, το κοντοσούβλι, τις σεφταλιές και τα λουκάνικα! Οι νοικοκυρές να φτιάξουν τα κουλουράκια, τα τσουρέκια και τις κυπριακές φλαούνες. Να φροντίσουν να έχουν ελληνική μουσική για την ημέρα του Πάσχα να ακούγεται σε όλη τη γειτονιά και να διαλαλεί τη χαρά της Ανάστασης σε όλους, ξένους και δικούς μας. Με θρησκευτική ευλάβεια τηρούν όλα τα έθιμα του ελληνικού Πάσχα!

Συνήθως, στο πασχαλινό τραπέζι μαζεύονται όλοι οι συγγενείς, παππούδες, γιαγιάδες, γονείς, παιδιά, αδέρφια και ξαδέλφια, κοντινοί και μακρινοί συγγενείς και απολαμβάνουν τόσο τα φαγητά, που είναι πλουσιοπάροχα πάνω στο τραπέζι, όσο και τη συντροφιά ο ένας του άλλου. Σίγουρα όμως, πάνω από όλα, η Εκκλησία είναι το κέντρο αναφοράς των ομογενών. Οι ακολουθίες της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, της Μεγάλης Εβδομάδας και του Πάσχα είναι η αφετηρία και το εφαλτήριο των εορτασμών της Μεγάλης αυτής Εορτής της Χριστιανοσύνης, που δυναμώνουν την πίστη μας και μας δίνουν την ελπίδα για ένα καλύτερο αύριο! 

Η προσέλευση των ομογενών στις ακολουθίες των αγίων ημερών της Λαμπρής είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Στις μεγάλες κοινότητες τελούνται δύο και τρεις λειτουργίες το πρωί της Κυριακής των Βαΐων, της Μεγάλης Πέμπτης και του Μεγάλου Σαββάτου για να εξυπηρετηθούν οι πιστοί, να λειτουργηθούν και να μεταλάβουν. Τη Μεγάλη Παρασκευή, στην περιφορά του Επιταφίου, μια λαοθάλασσα με αναμμένα κεριά ξεχύνεται στο οικοδομικό τετράγωνο γύρω από την εκκλησία, για να ακολουθήσει την πομπή. Οι δρόμοι κλείνουν, η κυκλοφορία σταματά και η καμπάνα ασταμάτητα χτυπά πένθιμα. Ένα μεγαλειώδες θέαμα είναι και αυτό της νύχτας της Ανάστασης, όταν την ώρα που οι ιερείς ψάλλουν το «Χριστός Ανέστη», εκτός του πλήθους των πιστών μέσα στην εκκλησία, χιλιάδες κόσμου κατακλύζουν τον περίγυρο του ναού και τα αναμμένα τους κεριά φωτίζουν τον χώρο, κάνοντας τη νύχτα μέρα! Τα γλέντια στη συνέχεια, την ημέρα της Λαμπρής, σφραγίζουν τη χαρά των Αγίων Ημερών!  

Η προσέλευση των ομογενών στις ακολουθίες των αγίων ημερών της Λαμπρής είναι πραγματικά εντυπωσιακή. Στις μεγάλες κοινότητες τελούνται δύο και τρεις λειτουργίες το πρωί της Κυριακής των Βαΐων, της Μεγάλης Πέμπτης και του Μεγάλου Σαββάτου για να εξυπηρετηθούν οι πιστοί, να λειτουργηθούν και να μεταλάβουν. Τη Μεγάλη Παρασκευή, στην περιφορά του Επιταφίου, μια λαοθάλασσα με αναμμένα κεριά ξεχύνεται στο οικοδομικό τετράγωνο γύρω από την εκκλησία, για να ακολουθήσει την πομπή. Οι δρόμοι κλείνουν, η κυκλοφορία σταματά και η καμπάνα ασταμάτητα χτυπά πένθιμα. Ένα μεγαλειώδες θέαμα είναι και αυτό της νύχτας της Ανάστασης, όταν την ώρα που οι ιερείς ψάλλουν το “Χριστός Ανέστη” , εκτός του πλήθους των πιστών μέσα στην εκκλησία, χιλιάδες κόσμου κατακλύζουν τον περίγυρο του ναού και τα αναμμένα τους κεριά φωτίζουν τον χώρο, κάνοντας τη νύχτα μέρα

―Πώς αντιμετωπίζουν οι ξένοι το ελληνικό Πάσχα;

Ο πολιτισμός μας, τα ήθη και τα έθιμά μας είναι πάντα ξεχωριστά, δοσμένα με μεγαλοπρέπεια και αρχοντιά σε όλο τον κόσμο. Όπου υπάρχουν Έλληνες, με ευλάβεια τηρούν τα έθιμά τους και πλουσιοπάροχα τα μοιράζονται με τους γείτονες, τους συναδέλφους και τους γνωστούς τους που ανήκουν σε άλλες εθνότητες και άλλες χώρες. Αυτό συμβαίνει και στην Αμερική. Το Πάσχα τα σπίτια των ομογενών είναι ανοιχτά, όχι μόνο στους συγγενείς, αλλά και στους γείτονες και τους φίλους άλλων εθνοτήτων. Με χαρά κάθονται στο ίδιο τραπέζι, γεύονται τους ίδιους μεζέδες, τρώνε τα ίδια γλυκά, τα τσουρέκια και τα κουλουράκια και ευχαριστιούνται την παρέα μας. 

―Αν μπορούσατε να φέρετε ένα στοιχείο του ελληνικού Πάσχα στη χώρα που ζείτε, ποιο θα ήταν αυτό;

Δυσκολεύομαι να απαντήσω στην ερώτησή σας, γιατί, ομολογουμένως όλα τα πολιτισμικά μας στοιχεία τα έφεραν στη Δύση οι μετανάστες πριν από μας, φροντίζοντας να τα καθιερώσουν όπως τους άξιζε! Τώρα, οι ομογενείς του εικοστού πρώτου αιώνα, τηρούμε κατά γράμμα όλα τα ελληνικά έθιμα. Μπορώ να πω, μάλιστα, ότι τα βιώνουμε πιο δυνατά, γιατί η νοσταλγία της πατρίδας τα φέρνει στη σφαίρα του ωραίου, του μεγάλου, του ιδανικού! 

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.