Αντωνης Παναγιωτου, «Εξακολουθω να πιστευω οτι υπαρχουν ανθρωποι που μπορουν να κανουν θαυματα· νεοι ανθρωποι, με ορεξη και θελω αυτους να υπηρετω»

Ο Ομότιμος Καθηγητής του ΕΚΠΑ και Επίτιμος Διδάκτορας του ΤΕΦ/ΔΠΘ μιλά στον «ΠτΘ»

Ο ακάματος θεράποντας της επιστήμης της Φιλολογίας, ο Ομότιμος Καθηγητής του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών και Eπίτιμος πλέον Διδάκτορας του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας της Σχολής Κλασικών και Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, ο κ. Αντώνης Παναγιώτου επέστρεψε στην Κομοτηνή, με την ευκαιρία της αναγόρευσής του τον Μάρτιο, σε Επίτιμο Διδάκτορα, όπου η ακαδημαϊκή κοινότητα της ΣΚΑΣ τον υποδέχθηκε πανηγυρικά και τίμησε την πολυσήμαντη προσφορά του στις ανθρωπιστικές επιστήμες.

Ο κ. Παναγιώτου είναι ένας άνθρωπος βαθιάς παιδείας, ασυμβίβαστης αγάπης για τη φιλολογική επιστήμη και σπάνιας προσήλωσης στις αρχές της διδασκαλίας. Έχει συνδέσει τη διαδρομή του με την ποιοτική αναβάθμιση της ελληνικής πανεπιστημιακής κοινότητας και τη διαρκή μάχη για έναν εκπαιδευτικό χώρο χωρίς αποκλεισμούς.

Πέρα από την πνευματική του συνεισφορά, όμως, ο κ. Παναγιώτου έχει υπάρξει και συνεχίζει να είναι ένα πρότυπο αντίστασης απέναντι στις πρακτικές και κοινωνικές προκαταλήψεις που συχνά καθηλώνουν τους ανθρώπους με αναπηρίες στο περιθώριο της ακαδημαϊκής ζωής. Ως Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Τυφλών και ως ενεργός πανεπιστημιακός, διεκδίκησε με επιμονή το δικαίωμα στη γνώση, στην προσβασιμότητα και στη δίκαιη εκπροσώπηση των ατόμων με οπτικές βλάβες.

Στο πλαίσιο, λοιπόν, της παρουσίας του στην Κομοτηνή, συνομιλήσαμε με τον κ. Παναγιώτου για την αγάπη του για τη Φιλολογία, και ιδιαίτερα τη Βυζαντινή Γραμματεία, το «ταξίδι» του στον ελληνικό ακαδημαϊκό χώρο, αλλά και για τη θέση των Ανθρωπιστικών Σπουδών στη σύγχρονη κοινωνία. Συζητήσαμε, επίσης, για τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές με οπτικές βλάβες στην ελληνική ακαδημαϊκή καθημερινότητα, αλλά και για την ανάγκη το διδακτικό προσωπικό να στηρίζει, με κάθε μέσο, την προσπάθεια των νέων ανθρώπων. Ο ίδιος, μάλιστα, με θάρρος τοποθετείται και για τη θλιβερή κατάληξη του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ.

Αντώνης Παναγιώτου όμως, λίγο πριν εκπνεύσει το τρέχον ακαδημαϊκό έτος, με τον επίτιμο διδάκτορα του Πανεπιστημίου μας να παραμένει ως πρόσωπο βαθιά στην καρδιά μας, με συγκίνηση και θαυμασμό…

«Μπορεί να ήταν πολύ κοπιαστικό, αλλά αυτός ήταν τότε ο τρόπος για να μπορέσω να διαβάσω· οι συμφοιτητές μου δηλαδή να μου ηχογραφούν βιβλία»

ΠτΘ.: κ. Παναγιώτου, υπηρετείτε για αρκετά χρόνια τον κλάδο της Βυζαντινής Γραμματείας. Πώς προέκυψε αυτή η αγάπη; Οφείλεται σε προσωπική επιλογή, στους δασκάλους σας, ή στη γοητεία, ενδεχομένως, που ασκεί αυτή η Γραμματεία;

Α.Π.: Οφείλεται στο τρίτο, στη γοητεία που μου άσκησε η Βυζαντινή Γραμματεία. Όταν έδινα εξετάσεις, η οικογένειά μου αλλά και οι φίλοι μου, όλοι, νόμιζαν ότι θα σπουδάσω στη Νομική. Όταν βγήκαν τα αποτελέσματα όμως και ο πατέρας μου αγόρασε την εφημερίδα, δεν με βρήκε στους επιτυχόντες της Νομικής. Έτσι, όταν με ρώτησε σχετικά, του είπα ότι θα με βρει στη Φιλολογία. Δεν τους είπα τίποτα εξαρχής, γιατί, όπως εξήγησα και στους ίδιους τότε, ήξερα ότι θα γκρίνιαζαν. Εγώ έγινα πιστός σ’ αυτήν την επιστήμη, επειδή μου άρεσε, από τα διαβάσματά μου, από ό,τι είχα μελετήσει. Ήταν προσωπική μου επιλογή, παρά το γεγονός ότι οι δικοί μου, όταν έμαθαν πού πέρασα, είχαν άγχος για το τι θα κάνω μετά. Στο τέλος, πήγαν όλα πολύ καλά. Βρέθηκαν, ευτυχώς, στον δρόμο μου άνθρωποι που με βοήθησαν, κυρίως συμφοιτητές μου, αλλά και φίλοι που με στήριξαν ουσιαστικά.

ΠτΘ.: Δεδομένου ότι το ελληνικό πανεπιστήμιο, αλλά και η Φιλολογία, δεν διευκολύνουν ανθρώπους με οπτικές βλάβες, πόσο εύκολο ήταν το «ταξίδι» αυτό της γνώσης;

Α.Π.: Αρχικά, κι εγώ έτσι έβλεπα τα πράγματα. Ωστόσο, είχα επιμονή και πίστευα ότι μπορώ να τα καταφέρω. Διάβαζα ατέλειωτες ώρες, εν αντιθέσει με τους συναδέλφους και συμφοιτητές μου, που δεν είχαν πολύ όρεξη να διαβάσουν. Τότε, φυσικά, δεν είχαμε τους υπολογιστές και τα εργαλεία που έχουμε σήμερα. Γι’ αυτό, ετοίμαζα στη γραφομηχανή σημειώσεις για όλους τους συναδέλφους μου και μαζί με αυτές τους μοίραζα δυο-τρεις κασέτες και ένα βιβλίο και τους έλεγα: «Εγώ θα σου δώσω σημειώσεις και εσύ θα μου διαβάσεις αυτό το βιβλίο». Έφτανα έτσι στο εξάμηνο να έχω τριακόσιες-τετρακόσιες κασέτες με τα αντίστοιχα βιβλία. Έτσι, «γέμιζε» το κεφάλι μου πληροφορίες και μελετούσα την απαραίτητη ύλη. Μπορεί να ήταν πολύ κοπιαστικό, αλλά αυτός ήταν τότε ο τρόπος για να μπορέσω να διαβάσω και, πιστέψτε με, έτσι έχω καταφέρει να διαβάσω χιλιάδες βιβλία. Ήταν ο μόνος τρόπος για να μπορέσω να καλύψω την απόσταση με τους υπόλοιπους και δεν το μετανιώνω. Δεν είχα, βέβαια, τη χαρά να βγαίνω όπως θα ήθελα, να πάω γι’ έναν καφέ –όχι στον βαθμό τουλάχιστον που ήθελα.

«Τα ταμπού που υπήρχαν στο παρελθόν για τα άτομα με οπτικές βλάβες έχουν πια εξαλειφθεί»

ΠτΘ.: Πέραν της ακαδημαϊκής σας ιδιότητας, είστε και Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Τυφλών. Θεωρείτε ότι έχουν αρθεί τα κοινωνικά στερεότυπα για τα άτομα με οπτικές βλάβες γενικά, αλλά και σε επιστημονικό επίπεδο, όπου έχετε λειτουργήσει και ως πρότυπο – παράδειγμα;

Α.Π.: Έχουμε δρόμο ακόμη, αλλά η αλήθεια είναι ότι τα ταμπού που υπήρχαν έχουν πια εξαλειφθεί. Πρότυπο και παράδειγμα δεν θα με χαρακτήριζα. Εκείνο όμως που ξέρω είναι ότι οι στάσεις και οι συμπεριφορές των φοιτητών και των συναδέλφων μου ήταν αυτές που με βοήθησαν, γιατί αναγνώριζαν την προσπάθεια και τον κόπο μου και αυτό ήταν το καλύτερο που θα μπορούσα να έχω. Τελείωσα την ακαδημαϊκή μου θητεία, κατά κάποιον τρόπο, πριν από δύο χρόνια και όμως εξακολουθώ να διδάσκω και, μάλιστα, ως βασικός συντελεστής στο Τμήμα μου, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών –και μάλιστα τώρα με μεγαλύτερη άνεση, γιατί έχω «γλιτώσει» από κάποια καθήκοντα. Για παράδειγμα, συνεχίζω να συνεργάζομαι με υποψήφιους διδάκτορες, όπως είναι η κ. Μαρία Βρατσίστα. Είναι κοντά μου μόλις έξι μήνες και στη διατριβή της ασχολείται με γυναίκες του Βυζαντίου που περιβλήθηκαν από ανδρική αμφίεση.

ΠτΘ.: Εσείς κ. Παναγιώτου, τι αγαπάτε από το Βυζάντιο;

Α.Π.: Την Κασσιανή, τόσο ως ποιήτρια όσο και ως άνθρωπο, γιατί ήταν «τσαμπουκαλεμένη», αν μου επιτραπεί να τη χαρακτηρίσω έτσι. Θεωρώ απόλυτα ταιριαστό αυτόν τον χαρακτηρισμό, γιατί χαστούκισε τον στρατηγό, τον άντρα της αδερφής της, εναντιώθηκε στον Θεόφιλο –όχι για το μήλο–, αλλά και για άλλα σχετικά που έφτιαξαν για να τη μειώσουν. Ήταν μια γυναίκα που ήξερε τι γύρευε, γι’ αυτό τη θαυμάζω και τη μελετώ.

«Δεν μου αρέσουν οι καρέκλες της διοικήσεως. Θέλω να είμαι μέσα στην τάξη»

ΠτΘ.: Στην ομιλία σας, στην τελετή επιτιμοποίησής σας στο ΤΕΦ/ΔΠΘ, αναφέρατε χαρακτηριστικά πως τα παράσημα και οι διακρίσεις της ζωής σας είναι αυτά τα οποία προέρχονται από τους φοιτητές σας. Στην πάροδο των ετών, συνεχίζετε να έχετε την ίδια στάση;

Α.Π.: Εξακολουθώ να πιστεύω ότι υπάρχουν άνθρωποι που μπορούν να κάνουν θαύματα· νέοι άνθρωποι, με όρεξη και θέλω αυτούς να υπηρετώ. Προσωπικά, δεν μου αρέσουν οι καρέκλες της διοικήσεως. Θέλω να είμαι μέσα στην τάξη, να κουβεντιάζω με τα παιδιά, να τους ακούω, να ακούω τις αναπνοές τους, τις δυσκολίες τους και να προσπαθώ να δώσω λύση.

«Στο Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας χάθηκε η μαχητικότητα»

ΠτΘ.: Αναγορευτήκατε Επίτιμος Διδάκτορας του ΤΕΦ/ΔΠΘ, σ’ ένα Τμήμα δηλαδή που πρόσφατα έχασε την επιστημονική του αυτοτέλεια, καθώς συγχωνεύτηκε με τα άλλα δύο Τμήματα της ΣΚΑΣ. Ποια είναι η άποψή σας γι’ αυτήν την εξέλιξη;

Α.Π.: Θεωρώ ότι πρέπει να έχουν ενοχές αυτοί που φρόντισαν να κλείσει το Τμήμα. Για να αναφερθώ ευθέως, πιστεύω προσωπικά ότι, πρωτίστως, η μεγαλύτερη ευθύνη βαραίνει το διδακτικό προσωπικό. Είπα ότι το πανεπιστήμιο είναι ένα πολύ ωραίο εφαλτήριο, προκειμένου να λέμε κάποιοι ότι είμαστε καθηγητές. Ξέρετε, όμως, πόσο επιβαρυντικό είναι κάποιος αν σκεφτεί ότι έχει από κάτω του 200-300 μάτια να τον ακούν και να τον κοιτάνε σαν Θεό; Ξέρετε πόσο αυτό επηρεάζει την ψυχολογία του ανθρώπου; Αυτά όμως είναι τα επιφαινόμενα. Εμείς, οι διδάσκοντες, ενθουσιαζόμαστε με αυτά και αφήνουμε τελικά την ουσία. Γιατί αν επικεντρωνόμασταν σ’ αυτήν, οι εδώ συνάδελφοι θα είχαν «φάει τα σίδερα», προκειμένου να μην καταργηθεί το Τμήμα.  Ξέρετε, υπήρχαν και άλλα Τμήματα που ήταν προς κατάργηση κι όμως δεν καταργήθηκαν. Εδώ χάθηκε η μαχητικότητα, αυτό θα πω μόνο.

Εγώ βλέπω τα νέα παιδιά, όπως την κ. Βρατσίστα που προανέφερα, που έχει καταβάλλει τεράστιες προσπάθειες, ζήλο και όρεξη, χωρίς πόρους, με εργαζόμενους γονείς, για τους οποίους ήταν πολύ δύσκολο να της προσφέρουν αυτά που ήθελε, για τη μόρφωσή της, και τώρα κατάφερε να φτάσει ψηλά και τη θαυμάζουν. Με ρωτάνε εντός του Πανεπιστημίου, πού τη βρήκα και τους απαντώ: «Εκεί που δεν τη βρίσκατε εσείς. Εκεί που δεν ψάχνατε». Όταν έχεις τέτοιους ανθρώπους κοντά σου και μπορείς να τους βοηθήσεις, είναι κρίμα να μην το κάνεις.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.