Αναστασια Γιαννακιδου: «Η ιδιαιτεροτητα του Πασχα στο Σικαγο μας δινει την ευκαιρια να ενδυναμωσουμε την ταυτοτητα μας»

Η Αναστασία Γιαννακίδου είναι Καθηγήτρια Γλωσσολογίας στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο και Διευθύντρια του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών του ίδιου Πανεπιστημίου. Κατάγεται από τη Συκορράχη Έβρου, όπου και κατέφυγαν οι πρόγονοί της πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη –εκεί γεννήθηκε και ο πατέρας της, όπου και έζησε μέχρι το 1943, οπότε και μετοίκησαν οικογενειακώς στην Κατερίνη. 

Σήμερα μοιράζεται μαζί μας αναμνήσεις από το Πάσχα των παιδικών της χρόνων, αλλά και το παρόν του εορτασμού του Πάσχα στις ΗΠΑ.

―Τι μυρωδιές και εικόνες σας κατακλύζουν όταν ανακαλείτε το Πάσχα των παιδικών σας χρόνων; 

Όταν σκέφτομαι το Πάσχα, θυμάμαι τα άνθη του Επιταφίου, το άρωμα των πασχαλιών το θυμάμαι πολύ έντονα, το φως των λαμπάδων το βράδυ της Ανάστασης, το κόκκινο των αυγών, τη χαρά του «Χριστός Ανέστη»!  Νηστεύαμε όλη την εβδομάδα και περιμέναμε με λαχτάρα σαν παιδιά το τσούγκρισμα των αυγών μετά την Ανάσταση, το φιλί της αγάπης, κι εγώ ιδιαίτερα τη μαγειρίτσα, τη  γευστικότητα της οποίας δυστυχώς δεν εκτιμούν εδώ όλοι. Οι Θρακιώτες τιμούμε το Πάσχα  πολύ, δίνουμε και τα ονόματα Ανέστης  (ο παππούς μου), Αναστασία (η γιαγιά μου), Πασχάλης, Πασχαλίνα (είχαμε συγγενείς με τα ονόματα αυτά). Το Πάθος και η Ανάσταση μαζί, θλίψη ακολουθούμενη από χαρά, ο νικηφόρος κύκλος της ζωής και το ελπιδοφόρο μήνυμα ότι μετά την πτώση, με πίστη και αγάπη, ακολουθεί ο θρίαμβος. 

Θυμάμαι, επίσης, και τη μυρωδιά του τσουρεκιού, με την αφράτη μαστιχωτή υφή του –όταν βγαίνει από τον φούρνο– και τις μυρωδιές τής σούβλας στη γειτονιά μας και στο σπίτι,  τις παρέες, τους συγγενείς, τη μουσική που παίζανε έξω καθώς έψηναν και έτρωγαν, την αίσθηση ότι είμαστε όλοι μια μεγάλη οικογένεια. Το σπίτι ανοιχτό και αέρινο. Είναι έντονη η κοινωνική διάσταση στο Πάθος και τον εορτασμό της Ανάστασης· συμμετέχει όλη η κοινωνία, δεν είναι ιδιωτική υπόθεση. Ο πατέρας μου κρατούσε και την παράδοση να χαιρετά με το «Χριστός Ανέστη» για σαράντα μέρες μετά το Πάσχα κι αυτό έχει χαραχτεί στη μνήμη μου ως αλλαγή εποχής. 

―Τι σημαίνει για εσάς το Πάσχα τώρα και πόσο διαφορετικά το βιώνετε μακριά από την Ελλάδα; 

Στις ΗΠΑ το Πάσχα, δυστυχώς, δεν αποτελεί ιδιαίτερη στιγμή, σε αντίθεση με τα Χριστούγεννα. Δεν υπάρχει ούτε καν μια μέρα αργίας –και είναι δύσκολο να προσηλωθεί κανείς στο μέγα μήνυμα και τον συμβολισμό των ημερών– του Αγίου Πάθους και της Ανάστασης, οπότε γιορτάζουμε ιδιωτικά. Οικογενειακώς, απέχουμε από την εργασία για θρησκευτικούς λόγους τη Μεγάλη Παρασκευή –ευτυχώς αυτό τουλάχιστον επιτρέπεται–, ώστε να πάμε στην εκκλησία τη Μεγάλη Πέμπτη, στον Επιτάφιο και, φυσικά, στην Ανάσταση. Νιώθω έντονη τη νοσταλγία για το ελληνικό Πάσχα, για το χαρμόσυνο της ατμόσφαιρας, κι έτσι πάντα μαζεύουμε κόσμο στο σπίτι και τσουγκρίζουμε αυγά την Κυριακή του Πάσχα με φίλους, αλλά και τους Έλληνες φοιτητές μας που βρίσκονται μακριά από την πατρίδα και τις οικογένειές τους. Γιορτάζουμε σαν να είμαστε στην Ελλάδα. 

Η εκκλησία τηρεί τις παραδόσεις εδώ, και με συγκίνηση πάντα συμμετέχουμε στην περιφορά του Επιταφίου και στη χαρά της Ανάστασης. Οι πιστοί πολλοί, ευτυχώς, και νέα παιδιά, δεμένη η ελληνική κοινωνία. Έχουμε, όμως, πάντα την αίσθηση ότι ενώ γιορτάζουμε εμείς οι Έλληνες, η υπόλοιπη κοινωνία δεν συμμετέχει –πολλοί λίγοι παίρνουν τον χρόνο να παρακολουθήσουν τις λειτουργίες, και το Σάββατο το βράδυ της Ανάστασης ή τη Μεγάλη Παρασκευή κατά τη μεταφορά του Επιταφίου αυτοκίνητα πηγαίνουν και έρχονται, τα εστιατόρια ανοιχτά όπως πάντα, σαν να μη συμβαίνει τίποτε

―Πώς γιορτάζεται το Πάσχα στις ΗΠΑ όπου ζείτε; Υπάρχουν ελληνικές κοινότητες που διοργανώνουν παραδοσιακές εκδηλώσεις;

Η εκκλησία τηρεί τις παραδόσεις εδώ, και με συγκίνηση πάντα συμμετέχουμε στην περιφορά του Επιταφίου και στη χαρά της Ανάστασης. Οι πιστοί πολλοί, ευτυχώς, και νέα παιδιά, δεμένη η ελληνική κοινωνία. Έχουμε, όμως, πάντα την αίσθηση ότι ενώ γιορτάζουμε εμείς οι Έλληνες, η υπόλοιπη κοινωνία δεν συμμετέχει –πολλοί λίγοι παίρνουν τον χρόνο να παρακολουθήσουν τις λειτουργίες, και το Σάββατο το βράδυ της Ανάστασης ή τη Μεγάλη Παρασκευή κατά τη μεταφορά του Επιταφίου αυτοκίνητα πηγαίνουν και έρχονται, τα εστιατόρια ανοιχτά όπως πάντα, σαν να μη συμβαίνει τίποτε. Υπάρχει μια ασυγχρονία ανάμεσα σε μας και την ευρύτερη πόλη, για την οποία το Πάσχα δεν αποτελεί κάτι το ιδιαίτερο, δυστυχώς. Από την άλλη πλευρά, η ιδιαιτερότητα του Πάσχα μάς δίνει και μια ευκαιρία να ενδυναμώσουμε την ταυτότητά μας και να αναλογιστούμε πόσο σημαντικές είναι οι παραδόσεις μας και ο πολιτισμός μας. 

―Πώς αντιμετωπίζουν οι ξένοι το ελληνικό Πάσχα;

Οι ξένοι που σχετίζονται με τους Έλληνες, όπως ο άνδρας μου, για παράδειγμα, ή αυτοί που έχουν ασπαστεί την Ορθοδοξία, αντιλαμβάνονται το βάθος του πάθους και της Ανάστασης και συμμετέχουν με μεγάλο ενθουσιασμό και πίστη. Κάποιοι απ’ αυτούς με συγκινούν πολύ με τη δύναμη και την ενάργεια της πίστης τους. Οι γονείς του Ιάσωνα, όταν έρχονται στο Σικάγο για το Πάσχα, πηγαίνουμε στην εκκλησία, τους αρέσει το φως της Ανάστασης και ο εορτασμός. Το τσούγκρισμα των αυγών επίσης και η εκτεταμένη  γιορτή ανήμερα. Όταν ήταν μικρά τα παιδιά, κάναμε και το λεγόμενο «κυνήγι αυγών», ένα αμερικανικό έθιμο κατά το οποίο κρύβουμε σοκολατένια αυγά στο σπίτι ή στην αυλή και τα παιδάκια με τα καλαθάκια τους ψάχνουν και βρίσκουν τα αυγά. Αυτό είναι ένα χαριτωμένο έθιμο, πολλές εκκλησίες –καθολικές επίσης– το τηρούν την ημέρα του Πάσχα. 

―Αν μπορούσατε να φέρετε ένα στοιχείο του ελληνικού Πάσχα στη χώρα που ζείτε, ποιο θα ήταν αυτό;

Την κοινωνική χαρά του Πάσχα, το ότι όλη η κοινωνία μαζί γιορτάζει, αλλά αυτό είναι δύσκολο, γιατί η Αμερική είναι βαθιά πολυπολιτισμική, οπότε υπάρχουν πάντα διαφορετικές προτεραιότητες για τις διάφορες ομάδες. Τα Χριστούγεννα τα γιορτάζει όλη η κοινωνία, επειδή σε μεγάλο βαθμό έχουν χάσει το θρησκευτικό τους περιεχόμενο και έχουν έντονα εμπορικοποιηθεί. 

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.