Αναμνησεις απο μια αλλη οπτικη

Πέρασαν σαράντα χρόνια από τότε που τέθηκε σε λειτουργία το ανώτατο πνευματικό ίδρυμα της Κομοτηνής και της Θράκης, κι όμως οι αναμνήσεις είναι έντονα χαραγμένες για το πρώτο έτος παρά το διάβα του χρόνου.

Tο ΔΠΘ ιδρύθηκε το 1973 με ΠΔ μαζί με το πανεπιστήμιο Κρήτης και αποφασίστηκε τα νέα ιδρύματα να δεχθούν τους πρώτους φοιτητές το ακαδημαϊκό έτος 1974-75. Η πολιτική βούληση ήταν να λειτουργήσει άμεσα, ιδιαίτερα αυτό της Θράκης, για να τονωθεί και το ηθικό των κατοίκων λόγω της πολεμικής έντασης στα ελληνοτουρκικά το θέρος του 1974. Η ίδρυσή του, που συνδέθηκε με τη μεταπολίτευση, αποτελούσε ένα ξεπλήρωμα χρέους προς την ακριτική Θράκη. Το πανεπιστήμιο στήθηκε με μεγάλες προσδοκίες και χαρακτηρίσθηκε ως Φάρος που εκτός της επιστημονικής αποστολής του έπρεπε να παίξει και ρόλο εθνικής προβολής και στήριξης της τοπικής κοινωνίας. Θυμούμαι τα λόγια του πρύτανη της Βιομηχανικής Σχολής Πειραιώς Α. Χατζηδίνα, όταν με παρακάλεσε να τον ξεναγήσω στην πόλη μετά τα εγκαίνια, που μου είπε «το πανεπιστήμιο είναι το κανόνι και πρέπει να περιστοιχιστεί με τα απαραίτητα στοιχεία για να ανταποκριθεί στην αποστολή του».

Το 1974 ήταν για τη Θράκη, ιδιαίτερα δε για την πόλη της Κομοτηνής, με την ίδρυση της Νομικής Σχολής, μια απρόσμενη συναρπαστική στιγμή και ανάμεσα σε άλλους λόγους, γιατί άλλαζε την εικόνα της πόλης, άλλαζε την ψυχολογία τω ν κατοίκων, εμπεριείχε το δέος για το καινούριο γεγονός, το πρωτοφανές για τον τόπο, μαζί με τη διστακτικότητα της αποδοχής επίσης και τούτο ίσως γιατί ήταν τόσο άμεση και ξαφνική δράση, που έπεσε σαν βόμβα και δεν άφησε χρονικά περιθώρια ενημέρωσης για εύπεπτη σύμπλευση, ίσως γι’ αυτό και άργησε να γίνει η σύνδεση παν/μίου και τοπικής κοινωνίας.

Οι διοικητικές δομές ορίσθηκαν και έτσι ανέλαβε καθήκοντα η Διοικούσα Επιτροπή με έδρα τη Θεσσαλονίκη με την επωνυμία ΕΠΔ&ΟΔ (Επιτροπή Πανεπιστημιακής Διοίκησης και Οικονομικής Διαχείρισης). Πρώτος πρόεδρος ορίσθηκε ο καθ. Νομικής Θεσσαλονίκης Δημήτριος Ευρυγένης ο οποίος στις εκλογές που ακολούθησαν εξελέγη βουλευτής και Υφυπουργός Παιδείας οπότε αντικαταστάθηκε από τον καθ. Λυσίμαχο Μαυρίδη της Πολυτεχνικής Σχολής Θεσσαλονίκης. Αυτά για μια μικρή εισαγωγική ενημέρωση γιατί θεωρώ ότι δεν είμαι ο πλέον αρμόδιος για περισσότερη ενδοπανεπιστημονική αναφορά.

Βρέθηκα με απόσπαση, μαζί με άλλους τρεις συναδέλφους στο ΔΠΘ, για να αντιμετωπισθούν τα διοικητικά θέματα λόγω της έλλειψης προσωπικού, και έτσι, κατά τα μέσα Σεπτεμβρίου του 1974, αναλάβαμε υπηρεσία για να λειτουργήσει το νέο πανεπιστημιακό ίδρυμα. Εμείς πρωτοανοίξαμε τα νέα κτίρια που προορίζονταν για να στεγάσουν Γυμνάσια και Λύκεια της Κομοτηνής ως συγκρότημα εκπαιδευτικό, αλλά τελικά και ευτυχώς που είχαν ολοκληρωθεί, για να στεγάσουν τους φοιτητές. Από τις πρώτες ημέρες εγκαταστάθηκε η ΕΠΔ&ΟΔ (Επιτροπή Πανεπιστημιακής Διοίκησης και Οικονομικής Διαχείρισης και ξεκίνησε η λειτουργία. Ως διοικητικοί τοποθετηθήκαμε σε αντίστοιχες θέσεις. Υπεύθυνος της διοίκησης ορίσθηκε ο κατ’ απόσπαση από την ΑΣΟΕ Θεσ/νίκης Δημήτριος Οικονόμου, στη Γραμματεία της Νομικής τοποθετήθηκαν οι δάσκαλοι Γ. Γυφτόπουλος και Κ. Πουρνάρας, και στο ιδιαίτερο Γραφείο του Προέδρου Λυσίμαχου Μαυρίδη ο δάσκαλος Α. Καζαντζής και η φιλόλογος Δ. Καραστέργιου. Αυτοί οι τέσσερεις εκπ/κοί αντιμετώπισαν όλα τα προβλήματα και είχαν τη γραμματειακή υποστήριξη την πρώτη χρονιά για να λειτουργήσει το ΔΠΘ και η Νομική Σχολή.

Θυμάμαι ότι, επειδή έγινε εσπευσμένα η εγκατάσταση της Διοίκησης του ΔΠΘ και της Νομικής Σχολής και τα κτίρια είχαν ατέλειες, προμηθευτήκαμε μία εργαλειοθήκη για να καλύπτουμε τις μικροατέλειες. Θυμάμαι το πόσο αγαπήσαμε το νέο μεγάλο σχολείο και με πόση όρεξη και μεράκι προσφέραμε τις υπηρεσίες μας, για να οργανωθεί η Γραμματεία, ώστε να γίνουν απρόσκοπτα οι εγγραφές των 200 πρώτων φοιτητών και να αρχίσουν τα μαθήματα κανονικά.

Θυμάμαι τον πρώτο πρόεδρο της Διοικούσας Επιτροπής τον καθηγητή της Νομικής του ΑΠΘ Δημήτρη Ευρυγένη που με πολύ ενδιαφέρον ήθελε να στήσει το νέο Πανεπιστήμιο, αλλά μετά τις πρώτες δημοκρατικές εκλογές ορίσθηκε από την κυβέρνηση Υφυπουργός Παιδείας και τον αντικατέστησε ο καθηγητής του Πολυτεχνείου ΑΠΘ Λυσίμαχος Μαυρίδης, τη δε Διοικούσα Επιτροπή συμπλήρωναν οι κάτωθι Καθηγητές Πανεπιστημίου: Κων/νος Βαβούσκος (αντιπρόεδρος), Θ. Ξανθόπουλος, Κ. Κεραμεύς, Ι. Λογοθέτης και Αναπληρωματικά μέλη ήταν: Ι. Μήττας, Κ. Βουγιούκας και Γρ. Σηφάκης. Τα γραφεία της Διοίκησης ήταν στον πρώτο όροφο της παλιάς Νομικής, το 130 ήταν το γραφείο του Αντιπροέδρου, το 131 το Ιδιαίτερο γραφείο, το 132 το γραφείο του Προέδρου, ενώ η γραμματεία της σχολής εγκαταστάθηκε στο ισόγειο απέναντι από την είσοδο του κτιρίου.

Θυμάμαι τις πρώτες πορείες των φοιτητών για την πρώτη επέτειο του Πολυτεχνείου και άλλες εκδηλώσεις που ήταν πρωτόγνωρες για την Κομοτηνή, η οποία ύστερα από πολλά χρόνια ξεπέρασε αυτό το σύνδρομο της φοβίας από την έλευση των νέων ανθρώπων που θα χαλούσαν τα ήθη και τα έθιμα του τόπου, ενώ σήμερα γίνονται παραστάσεις για την αύξηση του αριθμού των φοιτητών.

Θυμάμαι τα εγκαίνια του Πανεπιστημίου που έγιναν στις 20 Μαρτίου του 1975 από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας Μιχαήλ Στασινόπουλο (1974 – 1975). Στην τελετή των εγκαινίων παρευρέθηκαν ο Υπουργός Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων Π. Ζέπος, ο Υπουργός Πολιτισμού και Επιστημών Κων/νος Τρυπάνης, ο Υπουργός Βορείου Ελλάδος Ν. Μάρτης, ο Υφυπουργός Αθ. Ταλιαδούρος και ο Υφυπουργός Χρυσόστομος Καραπιπέρης, καθώς επίσης οι πρυτάνεις ή εκπρόσωποι των Πανεπιστημίων της χώρας καθώς και όλες οι επίσημες τοπικές αρχές. Ομιλητής στα εγκαίνια του πανεπιστημίου στην Κομοτηνή ήταν ο Υπουργός Εθνικής Παιδείας Π. Ζέπος. Το επίσημο γεύμα δόθηκε στην τότε αίθουσα των εστιατορίων, το σημερινό αμφιθέατρο των εγκαταστάσεων της παλιάς Νομικής και μάλιστα λόγω Τσικνοπέμπτης ο τότε Μητροπολίτης Δαμασκηνός επέμενε το γεύμα να είναι νηστίσιμο, ενώ ο Υπουργός Πολιτισμού Κων/νος Τρυπάνης παρέδωσε δύο κάδρα ζωγραφικής με δικές του υδατογραφίες.

Θυμάμαι τους πρώτους διδάσκοντες που ήταν καθηγητές από το ΑΠΘ και το Καποδιστριακό, οι κορυφαίοι και οι ειδικοί των επιστημών. Ιδιαίτερα θυμούμαι τους νεαρούς τότε Γιάννη Βούλγαρη και Κρατερό Ιωάννου που συχνά επισκεπτόταν το Γραφείο του Προέδρου και μου ζητούσαν με πολλή ευγένεια την είσοδο.

Θυμάμαι ότι στη Νομική προσελήφθηκαν οι πρώτοι 26 βοηθοί καθηγητών για την στελέχωση των Σπουδαστηρίων και τη διδασκαλία των μαθημάτων.

Ο πρόεδρος της Διαχειριστικής ανέθεσε στους βοηθούς και αρμοδιότητες στους τομείς διοίκησης μέχρι να στελεχωθεί το Πανεπιστήμιο με διοικητικό προσωπικό.

Από την έναρξη της λειτουργίας του Πανεπιστημίου τέθηκαν οι βάσεις της επιστημονικής λειτουργίας των βιβλιοθηκών που με το διάβα εξελίχθηκαν οι καλύτερες πανελλήνια.

Θυμάμαι ότι με τα χέρια μου πρωτοκόλλησα το ΠΔ για την ίδρυση της Ιατρικής Σχολής με έδρα την Κομοτηνή και το διαβίβασα στο ΥΠΕΠΘ, αλλά οι πολιτικές επιλογές ήταν άλλες και αποφασίσθηκε η ίδρυσή της με έδρα την Αλεξανδρούπολη. Θυμάμαι και ήμουν δέκτης τηλεφωνημάτων από τις όμορες πόλεις πέραν της Θράκης που έθεταν αιτήματα ίδρυσης σχολών (Σέρρες, Δράμα , Καβάλα ) χωρίς να αντιλαμβάνονται τη σημασία της ίδρυσης του ΔΠΘ στο Θρακικό χώρο.

Το ενδιαφέρον όμως της Διαχειριστικής Διοίκησης δεν σταματούσε μόνο στην προσωρινή εγκατάσταση και στο εκπαιδευτικό έργο. Είχε στον προγραμματισμό της από την πρώτη στιγμή τη σκέψη για εξεύρεση μόνιμου χώρου για εγκατάσταση και τη δημιουργία μιας σύγχρονης πανεπιστημιούπολης, αφού στις άμεσες προτεραιότητες ήταν η ίδρυση και άλλων Σχολών. Έχω μπροστά μου την εικόνα της επίσκεψης του τότε Νομάρχη Ροδόπης Παναγιώτη Φωτέα που παρέδωσε με φανερή ικανοποίηση τον φάκελο εγγράφων για την απόκτηση του οικοπέδου που βρίσκεται δίπλα και νότια της παλαιάς νομικής, αλλά ενώ αποτελούσε μια λύση η Διοικούσα είχε άλλες επιλογές και έτσι προχώρησε στην αγορά της έκτασης της σημερινής πανεπιστημιούπολης παρά του ότι κάποιοι μειονοτικοί κύκλοι αντιδρούσαν στην ιδέα απαλλοτριώσεως στρεμμάτων γης όπου θα ανεγείροντο τα νέα κτίρια της Πανεπιστημιουπόλεως μολονότι στη συγκεκριμένη περιοχή υπήρχαν ιδιοκτησίες και Χριστιανών κατοίκων.

Θυμάμαι τις συχνές επισκέψεις παραγόντων της τοπικής κοινωνίας με πολλές προτάσεις για τη λειτουργία του ιδρύματος, ιδιαίτερα θυμάμαι και μου έμεινε στη μνήμη η τακτική παρουσία του προέδρου του Ωδείου Κομοτηνής Γιώργου Μανούδη με το άσπρο καβουράκι του, που έδειχνε έμφορτη ικανοποίηση για την ίδρυση του ΔΠΘ και οι επισκέψεις του είχαν προτάσεις για την εδραίωση του παν/μίου, καθώς επίσης και οι τακτικές επισκέψεις του Νομάρχη Π. Φωτέα, του νεαρού τότε βουλευτή Σ. Μπλέτσα, του Δημάρχου και άλλων παραγόντων της πόλης που είχαν στόχο τη συμβολή τους στη στήριξη του ΔΠΘ.

Κάτι που αξίζει να αναφερθεί είναι τα πολλά τηλεφωνήματα που δεχόμουνα καθημερινά από γονείς των φοιτητών που εξέφραζαν την αγωνία για την ασφάλεια των παιδιών τους, αφού δεν είχε λήξει ακόμη η επιστράτευση, ώσπου πολύ σύντομα ηρέμησε η κατάσταση και ο τόπος έγινε προσφιλής, ενώ το πανεπιστήμιο έλαβε μέτρα προστασίας των πρώτων φοιτητών για τη στέγασή τους και την εστίασή τους με κουπόνια στα εστιατόρια ώσπου οργανώθηκαν τα εστιατόρια στο σημερινό αμφιθέατρο της παλαιάς Νομικής που είχε κατασκευαστεί για Γυμναστήριο.

Εκείνο που πρέπει να τονισθεί ιδιαίτερα είναι το δέος που κατείχε τους πρώτους διδάσκοντες κορυφαίους καθηγητές των Νομικών Σχολών Αθηνών και Θεσσαλονίκης γιατί βρέθηκαν σε ένα ακριτικό χώρο, ξέμακρο από τα κέντρα και για πολλούς άγνωστο, αλλά και σε εποχή εθνικής αναταραχής λόγω της επιστράτευσης οι οποίοι με περισσή διάθεση επιτελούσαν το διδακτικό έργο τους που το έβλεπαν ως εθνική αποστολή.

Οι περιγραφές για την πρώτη χρονιά λειτουργίας του ΔΠΘ και της Νομικής Σχολής Κομοτηνής είναι ατέλειωτες και ίσως να χρειαζόταν πολλές σελίδες ίσως και τόμους ακόμη, αλλά αφού ο χώρος δεν το επιτρέπει περιορίζομαι στις λίγες αυτές γραμμές ως ανάμνηση από μια άλλη οπτική που πιστεύω ότι συμπληρώνει την εικόνα της πρώτης λειτουργίας του Πανεπιστημίου μας.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.