Προσοχη στο κενο

Αν ο Σόιμπλε διαθέτει χιούμορ θα πρέπει να δωρίσει κατά την υπογραφή της συμφωνίας στο πρωθυπουργό το «Τέλος της Ιστορίας» του Φράνσις Φουκουγιάμα, βιβλίο στο οποίο διατρανώνεται η άποψη της επικράτησης του φιλελευθερισμού ως το τελευταίο στάδιο ιδεολογικής εξέλιξης της ανθρωπότητας. Δηλαδή There Is No Alternative, Ελληνιστί; Δεν υπάρχει εναλλακτική. Το έχει αναγγείλει εδώ και δεκαετίες  και η Μάργκαρετ Θάτσερ και αυτό μας θύμισαν οι οικονομικοί θεσμοί και μηχανισμοί. Αυτό προσπάθησε να αμφισβητήσει ο Τσίπρας και ο Σύριζα. Όχι βέβαια το μονόδρομο του οικονομικού φιλελευθερισμού και της δικτατορίας των αγορών, αλλά την ολοκληρωτική διάσταση του πλαισίου αυτού. Η εδραίωση της κυριαρχίας όμως περνάει από την εξάλειψη της αμφισβήτησης προς τον φορέα της και στην προκειμένη περίπτωση φορέας ήταν οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρωζώνης.

Στην εποχή που η οικονομία καλύπτει τον πυρήνα της πολιτικής, το πεδίο της οικονομίας είναι η κονίστρα της σύγκρουσης των πολιτικών συμφερόντων. Με αυτό θέλω να πω ότι η Γερμανία δεν ενδιαφερόταν πρωτίστως για την επιβολή οικονομικών μέτρων που θα αποφέρουν αποπληρωμή των δανείων με επιτυχία, ενδεικτικό αυτού και το επιβαλλόμενο νέο μνημόνιο. Είναι εξαντλητικό αλλά από ό, τι φαίνεται σίγουρα ατελέσφορο, όπως καταρτίστηκε. Κύριο διακύβευμα των διαπραγματεύσεων  ήταν η επίδειξη ισχύς των δυνατών μερών και η ταπείνωση των αδύναμων, τα οποία  αμφισβήτησαν την κυρίαρχη θέση. Η πρόταση, που συμφωνήθηκε, είναι ηλίου φαεινότερον χειρότερη σε πολλά και ουσιώδη σημεία από την απορριφθείσα εκ του δημοψηφίσματος. Αυτή ακριβώς η απάθεια των κυρίαρχων της Ευρωζώνης προς τους ψιθύρους περί εναλλακτικών δρόμων, δημοκρατικών διαδικασιών και  λαϊκής βούλησης επιδιώκεται να γίνει η συγκολλητική ύλη μιας  ένωσης πλήρως καθυποταγμένης στις απαιτήσεις των φιλελεύθερων ολιγαρχιών. Το αν τείνουν κάποιες χώρες εντός του κοινού μας σπιτιού να συμπεριφέρονται ως άλλοι “Dr.strangelove” νομίζω πως γρήγορα θα ξεχαστεί. Μέχρι πότε μπορείς, άλλωστε, να αποφεύγεις τον συγκάτοικό σου;

Οι χειρισμοί της κυβέρνησης ως προς τις διαπραγματεύσεις με τους υπερεθνικούς θεσμούς μετά και από το βράδυ της Κυριακής απέτυχαν. Η πολιτική στρατηγική του Σύριζα όμως-εδώ και χρόνια πλέον χαραγμένη-τον ώθησε και σε επικίνδυνες τακτικές κινήσεις. O Σύριζα απέναντι στην απελπισία, ολοένα και περισσότερο έσπειρε μια ελπίδα αναγόμενη σε μια μεσσιανική διάσταση της κομματικής του οντότητας και του αρχηγού της. Αμιγώς προσκολλημένος στο δίπολο μνημόνιο-αντιμνημόνιο, μετέφερε και αυτός την οικονομία-εντός της αμιγούς φιλελεύθερης διαχείρισης- στο πυρήνα του πολιτικού του λόγου αποβάλλοντας και προσπαθώντας να χειραγωγήσει και να εργαλειοποιήσει κοινωνικές αντιστάσεις και φυγόκεντρες δυνάμεις. Το είδαμε από τη κρατικοποίηση  και τον έμμεσο έλεγχο της μέχρι πρότινος αυτοδιαχειριζόμενης ΕΡΤ μέχρι και το δημοψήφισμα. Δυστυχώς, όμως, ένα κόμμα προερχόμενο από μια  μήτρα δημοκρατικών διαδικασιών θα έπρεπε να αντιλαμβάνεται το κίνδυνο της εργαλειακής χρήσης των κοινωνικών αντιστάσεων και όχι να τις θυσιάζει σε κινήσεις-μπλόφα και να τις μετατρέπει σε δεξαμενή ψήφων, εντάσσοντάς τες έτσι στη δικιά του ικανότητα επιβίωσης και  ταυτίζοντας το μέλλον τους με το δικό του.

Η μη τήρηση των υποσχεθέντων και η εφαρμογή των ακριβώς αντίθετων από τη μεριά του Σύριζα σε ένα τόσο πυκνό πολιτικό χρόνο προμηνύει με βεβαιότητα την καταστροφή του. Ο Τσίπρας ίσως σωθεί, ο Σύριζα όμως και η αριστερά συνολικά οδεύει προς μια καινούρια σκοτεινή γι’ αυτήν περίοδο. Όσο και αν η ευθύνη για τα νέα μέτρα ενσαρκωθεί αυτές τις μέρες στα πρόσωπα του Σόιμπλε και της Μέρκελ, σύντομα η οργή θα στραφεί προς το χέρι που θα υπογράψει. Άλλωστε η μνήμη έχει κοντά ποδάρια και η ανέχεια είναι το κρεβάτι του Προκρούστη σε αυτή τη περίπτωση. Από Μεσσίας άλλωστε εύκολα μεταπίπτεις σε ρακένδυτο τρελό στη συλλογική συνείδηση.

Ένα πρόβλημα αλλά και παράλληλα ένας προβληματισμός-κοινωνικός και πολιτικός-εντοπίζεται  στο  ποια ριζοσπαστικά νοήματα θα συμπαρασύρει η πτώση του Σύριζα και ποια νοήματα θα αναδυθούν σε αυτό το κενό, που θα δημιουργηθεί στο συλλογικό φαντασιακό. Η αριστερά στη συνείδηση της νεοελληνικής κοινωνίας εδραιώθηκε-και λόγω του νωπού παρελθόντος-ως φορέας αντίστασης και αγωνιστικότητας. Η ευρωπαϊκή Ελλάδα κυρίως της δεύτερης χιλιετίας αλλά και λίγο πιο πριν, μέσα στη φρενίτιδα της κατανάλωσης και της αποθέωσης της ασημαντότητας σε όλους τους τομείς της ζωής, γύρισε  την πλάτη τόσο στην αριστερά όσο και κυρίως σε ό, τι είχε να κάνει με τις αξίες της αντίστασης και της αλληλεγγύης μέσα στα πλαίσια της συλλογικής ζωής και δράσης. Μετά το 2008  εμφανίστηκαν βέβαια  κινήματα και κινήσεις που αποτέλεσαν εστίες αντίστασης, δημιουργίας και ελευθερίας. Δυστυχώς όμως μια κοινωνία μαθημένη στην ανάθεση και υπό τη σκιά ενός ολοκληρωτικού καπιταλισμού συσπειρώθηκε αμιγώς και προσκολλημένα  γύρω από τις ελπίδες, που διακήρυξε η κοινοβουλευτική αριστερά του Σύριζα, στην οποία αναγνωρίστηκε ο ρόλος του σωτήρα και του επαναστάτη. Άτσαλα, πολύ άτσαλα και βιαστικά. Είναι αλήθεια ότι όποιος ελπίζει είναι καταδικασμένος να διαψεύδεται και όποιος διαψεύδεται είναι ευάλωτος στο να γίνει καχύποπτος και  εκδικητικός. Μεγάλο μέρος της κοινωνίας που θα απορρίψει τον Σύριζα ως προδότη είναι πιθανό να απορρίψει και οτιδήποτε εντάσσεται στη σφαίρα των συλλογικών αγώνων, του ανταγωνιστικού -ως προς το υπάρχον σύστημα- κινήματος και των ριζοσπαστικών κινημάτων συλλήβδην. Τις μόνες πηγές φωτός δηλαδή, που μπορούν να νοηματοδοτήσουν τον αγώνα ενάντια στο σύγχρονο ανθρωποφάγο φιλελευθερισμό.

Το κενό που θα δημιουργήσει αυτή η πτώση και το ποιος θα το γεμίσει είναι ένα πολιτικό διακύβευμα, με καθοριστικό ρόλο. Η Χρυσή Αυγή ως η μόνη, υποτίθεται, εναπομείνασα στο αντιμνημονιακό στρατόπεδο, το οποίο  άτακτα εγκατέλειψε ο Σύριζα, αποτελεί έναν ένδοξο μνηστήρα. Η ασαφής εκδικητική- εναντίων όλων- ρητορική της σε συνδυασμό με το πατριωτικό λόγο, που και η ίδια η αριστερά αναζωπύρωνε εδώ και χρόνια, θα μπορέσει να αγκαλιάσει μεγάλο μέρος της απελπισίας μιας κοινωνίας που συνεχώς αναζητεί λυτρωτές και ούσα γονατισμένη δε θα ενδιαφερθεί για το ποια λύτρωση ζητάει, αρκεί πρόσκαιρα να ελπίσει. Άλλωστε το γεγονός ότι το αστικό κράτος την ανέδειξε ως εχθρό του, ενισχύει τη θέση της. Ως ο αποδιοπομπαίος τράγος μπορεί να ενισχύσει τη νεφέλη του εκδικητή, με την οποία θα μας ξανασυστηθεί. Τα σύγχρονα νεοναζιστικά κινήματα δε μπορούν βέβαια να επαναλάβουν τη στιγμή ενός καινούριου Ράιχ. Στις ολιγαρχικές οικονομικές ελίτ αρέσει το μακιγιάζ της δημοκρατίας. Ως μακρύ χέρι του συστήματος βέβαια η Χ.Α. θα εξυπηρετήσει τις ελίτ αυτές προσπαθώντας να θέσει αναχώματα σε οτιδήποτε ριζοσπαστικό τείνει να αμφισβητήσει την κυριαρχία των οικονομικών συμφερόντων και να καταδείξει νέες μορφές ζωής βασισμένες στην αλληλεγγύη και την ισότητα και όχι στην απομόνωση και τη διαίρεση. Η πρώτη μορφή είναι αυτή που αμφισβητεί την κυρίαρχη ιδεολογία, ενώ η δεύτερη αυτή που τη συντηρεί. Όσο και αν γαβγίζει ο Μιχαλολιάκος και ο Κασιδιάρης, η παροιμία λέει ότι δε δαγκώνεις το χέρι που σε ταΐζει και το χέρι που εξαθλιώνει τη κοινωνία είναι το ίδιο με αυτό που εκτρέφει το φασισμό.

Το κενό υπάρχει όσο δεν πέφτεις μέσα γράφει ο Ελύτης. Σε αυτό το κενό έχουμε χρέος να ωθηθούμε προτάσσοντας την καταστροφή του συστήματος και των μηχανισμών που μας εξοντώνουν. Δεν αποτελεί βέβαια η πτώση του Σύριζα τον πυροκροτητή. Μετράν αιώνες και αίμα οι αγώνες για την ανάδυση της ελευθερίας. Ας αναλογιστούμε τώρα όμως ως κοινωνία με ποιον τρόπο μπορούμε να ανοίξουμε την πόρτα της Ιστορίας. Ας αμφισβητήσουμε το καπιταλιστικό μοντέλο παραγωγής στρεφόμενοι προς την αυτοδιαχείριση των εργοστασίων και τη σύσταση κοινωνικών συνεταιρισμών. Ας δημιουργήσουμε οριζόντιες δομές στη διάθεση των προϊόντων -από το παραγωγό κατευθείαν στο καταναλωτή. Ας συστήσουμε συνελεύσεις γειτονιών για να αντιμετωπίσουμε τις ατομικές και συλλογικές μας ανάγκες. Ας εισαγάγουμε στις πολυκατοικίες μας θεσμούς αλληλεγγύης-από τη συλλογή και διανομή φαγητού στους μη έχοντες μέχρι και την αντίσταση στις εξώσεις και τις διακοπές νερού και ρεύματος. Ας ξαναφανταστούμε τις ζωές μας με τους όρους της συλλογικότητας και της κοινότητας υπό το φως της άμεσης δημοκρατίας. Ας σταθούμε ο ένας δίπλα στον άλλο ενάντια στη ξεφτίλα και τη βαρβαρότητα. Ας μη κλείσουμε και εμείς με τη σειρά μας το μάτι στο τέλος της ιστορίας.

Θα κλείσω παραθέτοντας ακόμη μια φράση του Αλεπουδέλη άμεσα συνδεόμενη με την προηγούμενη. Βαρύς ο κόσμος να τον ζήσεις όμως για λίγη περηφάνια το άξιζε. Προσοχή λοιπόν στο πώς θα διεκδικήσουμε την περηφάνια μας, γιατί η απελπισία μπορεί να επιλέξει την ανακούφισή της σε ψευδαισθήσεις προερχόμενες εκ μήτρας τερατώδους. Μόνο αν συν-οργιστούμε και συν-δράσουμε θα μπορέσουμε να συντάξουμε τους όρους ενός καινούριου κόσμου που αχνοφαίνεται και αποτελεί τη μόνη διέξοδο από το καπιταλιστικό σύστημα και τον σύγχρονο ολοκληρωτισμό. Ενός κόσμου της αλληλεγγύης και της συλλογικής ελευθερίας. Μόνο όμως αν κοιτάξουμε προς αυτό τον κόσμο, θα μπορέσουμε να κινηθούμε προς αυτόν. Δεν είναι εύκολη ούτε η θέαση, ούτε η διαδρομή αλλά αυτό είναι το μόνο αντίβαρο της βαρβαρότητας που ζούμε.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.