Νεοι και πολιτικη: φωνη η ηχω;

Οι νέοι σήμερα δεν είναι απολιτίκ. Η πολιτική τους παρουσία είναι ορατή, συχνά έντονη. Εκείνο που φαίνεται σταδιακά να υποχωρεί δεν είναι η συμμετοχή, αλλά το περιεχόμενό της.

Σε μια εποχή όπου ο πολιτικός λόγος διακινείται κυρίως μέσα από σύντομα βίντεο, αποσπασματικά στιγμιότυπα και «έκτακτες» ειδήσεις που εξαντλούνται μέσα σε λίγες ώρες, η πρώτη επαφή με την πολιτική περνά συχνά από την οθόνη. Ένα scroll αρκεί: μια φράση που έγινε viral, ένα στιγμιότυπο έντασης, μια αποστροφή κοινοβουλευτικής αντιπαράθεσης. Έτσι, η πολιτική προσεγγίζεται γρήγορα, αποσπασματικά, χωρίς τον χρόνο που απαιτεί η κατανόηση.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο νέος καλείται κυρίως να αντιδράσει. Να ταυτιστεί ή να απορρίψει άμεσα, πριν προλάβει να επεξεργαστεί όσα βλέπει και ακούει. Και σχεδόν ανεπαίσθητα, δημιουργείται μια απόσταση από την ουσία της πολιτικής διαδικασίας.

Ανάλογη εικόνα μπορεί να παρατηρηθεί και στο πανεπιστήμιο. Τα ελληνικά πανεπιστήμια υπήρξαν διαχρονικά χώροι έντονης πολιτικής ζύμωσης. Σήμερα, όμως, συχνά διαμορφώνεται ένα πλαίσιο στο οποίο προϋπάρχουν «γραμμές», έτοιμα επιχειρήματα και οργανωμένες λίστες. Η τοποθέτηση ενίοτε προηγείται της σκέψης. Ο φοιτητής δεν εντάσσεται πάντα αφού προβληματιστεί· εντάσσεται και μέσα από την ένταξη διαμορφώνει σταδιακά τη σκέψη του.

Ως φοιτήτρια Νομικής, το φαινόμενο αυτό το συναντώ συχνά στη σχολή. Συζητήσεις που ξεκινούν από βεβαιότητες και σπάνια καταλήγουν σε ερωτήματα. Τοποθετήσεις που μοιάζουν περισσότερο με αναπαραγωγή διαμορφωμένου λόγου παρά με αποτέλεσμα προσωπικής επεξεργασίας. Αυτή ακριβώς η καθημερινή εικόνα ήταν και η αφορμή για να γραφτεί αυτό το κείμενο.

Εδώ ανακύπτει μια κρίσιμη διάκριση: άλλο η άποψη και άλλο ο λόγος.

Η άποψη μπορεί να είναι επηρεασμένη, ακόμη και δανεική. Ο λόγος, όμως, προϋποθέτει εσωτερική επεξεργασία, αμφισβήτηση, κρίση. Όταν αυτό που εκφέρεται δεν έχει περάσει από αυτή τη διαδικασία, τότε η συμμετοχή κινδυνεύει να εκφυλιστεί σε επανάληψη. Δεν πρόκειται για φωνή. Πρόκειται για ηχώ.

Το φαινόμενο αυτό δεν είναι αμελητέο. Ένας δημόσιος χώρος που λειτουργεί με όρους αναπαραγωγής δεν καλλιεργεί σκέψη· καλλιεργεί συμμόρφωση. Και μια δημοκρατία που εξοικειώνεται με τέτοιου τύπου συμμετοχή, σταδιακά αποδυναμώνεται σε βάθος, ακόμη κι αν διατηρεί τους τυπικούς της μηχανισμούς.

Η διαπίστωση αυτή δεν είναι καινούργια. Ήδη στην Πολιτεία του Πλάτωνα, η παιδεία περιγράφεται ως η διαδικασία με την οποία ο άνθρωπος στρέφεται από τις «σκιές» προς το φως· από την επιφάνεια προς την κατανόηση. Δεν αρκεί να επαναλαμβάνει όσα βλέπει. Οφείλει να αναζητά τι πραγματικά σημαίνουν. Η παιδεία, άλλωστε, δεν είναι να ξέρεις τι να πεις. Είναι να ξέρεις γιατί το λες.

Υπό αυτό το πρίσμα, το ζητούμενο δεν είναι απλώς περισσότερη συμμετοχή των νέων στην πολιτική. Είναι πιο συνειδητή συμμετοχή. Περισσότερη ανεξάρτητη σκέψη. Λιγότερη προσκόλληση σε έτοιμες «γραμμές». Ιδίως μέσα στο πανεπιστήμιο, η πολιτική αποκτά νόημα μόνο όταν παράγει λόγο, ερωτήματα και προσωπική τοποθέτηση — όχι όταν περιορίζεται στην ανακύκλωση συνθημάτων.

Ο ανεξάρτητος συνδικαλισμός και η ανεξάρτητη σκέψη δεν αποτελούν απομάκρυνση από την πολιτική. Αντιθέτως, αποτελούν προϋπόθεση για να διατηρηθεί η ουσία της πολιτικής ζωντανή μέσα στο πανεπιστήμιο.

Γιατί τελικά, το ερώτημα δεν είναι αν οι νέοι μιλούν.

Το ερώτημα είναι αν αυτό που ακούγεται είναι δική τους φωνή.

Ή απλώς ηχώ.

*Η Φωτεινή Παπαγιαννοπούλου είναι Φοιτήτρια Νομικής ΔΠΘ

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.