Δημοψηφισματα

Σε κάθε αντιπροσωπευτική δημοκρατία ο λαός αναδεικνύει περιοδικά τους εκπροσώπους του στη Βουλή και, δι’ αυτής, την κυβέρνηση. Η βούλησή του της εξασφαλίζει την πολιτική νομιμοποίηση στις αποφάσεις που λαμβάνει, γι’ αυτό και είναι χρήσιμο να εκφράζεται όχι μόνο με τη διενέργεια γενικών εκλογών αλλά και με προσφυγή σε δημοψήφισμα.

Τότε το εκλογικό σώμα καλείται να εκφράσει την προτίμησή του σε συγκεκριμένο ζήτημα που απασχολεί την κοινωνία, διαμορφώνοντας έτσι δεσμευτικά ή επηρεάζοντας αποφασιστικά τις επιλογές της κυβέρνησης. Το δημοψήφισμα είναι θεσμός άμεσης και, εν πολλοίς, συμμετοχικής δημοκρατίας και με την ενεργοποίησή του ενισχύεται η πολιτική συμμετοχή, τονώνεται η αντιπροσώπευση, διευρύνεται η δημοκρατία και εμβαθύνεται η λαϊκή κυριαρχία.

Στο Σύνταγμά μας, όπως διαμορφώθηκε μετά την αναθεώρηση του 1985/1986, προβλέπονται δύο τύποι δημοψηφίσματος. Το πρώτο αφορά κρίσιμο εθνικό θέμα, προεχόντως σχετικό με την εξωτερική πολιτική και την εθνική άμυνα. Για τη διεξαγωγή του απαιτείται πρόταση της κυβέρνησης και απόφαση της απόλυτης πλειοψηφίας των βουλευτών.

Ο άλλος τύπος δημοψηφίσματος κατοχυρώθηκε στην αναθεώρηση του 1985/1986. Αφορά ψηφισμένο νομοσχέδιο που ρυθμίζει σοβαρό κοινωνικό ζήτημα, με εξαίρεση τα δημοσιονομικά. Για την προκήρυξή του απαιτείται πρόταση των 2/5 και αποδοχή της από τα 3/5 του συνόλου του βουλευτών.

Αν και ο συντακτικός δεν παρέχει ρητά σχετική εξουσιοδότηση στον κοινό νομοθέτη, η ψήφιση εκτελεστικού νόμου είναι απαραίτητη, προκειμένου να εξειδικευτούν οι συνταγματικοί ορισμοί. Όταν ακόμη προβλέπονταν δημοψήφισμα μόνο για κρίσιμα εθνικά θέματα, θεσπίστηκε ο ν. 350/1976. Έκτοτε και παρά τη συνταγματική κατοχύρωση ενός ακόμη τύπου του, δεν προωθήθηκε η αναγκαία νομοθετική ρύθμιση.

Η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου κρίνεται καθημερινά στο πεδίο των πολιτικών και κοινωνικών εντυπώσεων και μάλλον μέχρι τώρα ο απολογισμός της δεν θα πρέπει να θεωρείται ιδανικός ούτε καν από τους ίδιους τους κυβερνητικούς αξιωματούχους. Σε ανάλογες στιγμές οι μακρόπνοες πολιτικές φαντάζουν ως πολυτέλεια μπρος στην πίεση του εφήμερου και του πολιτικώς εφικτού.

Είναι όμως η θεσμική θωράκιση του πολιτεύματος εκείνη που θα κρίνει την πορεία της χώρας προς το μέλλον. Γιατί, όταν βγούμε από την κρίση θα μοιάζουμε με τα σαλιγκάρια που ξεμυτίζουν κάνοντας τα πρώτα τους δειλά βήματα μετά την βροχή. Σε έναν καινούργιο κόσμο, πολύ διαφορετικό από τον σημερινό και σίγουρα πολύ πιο απαιτητικό από εμάς, τους Έλληνες, με τις βεβαιότητες του παρελθόντος να έχουν πάει περίπατο.

Συνεπώς, η σημερινή πολυτέλεια των αλλαγών του θεσμικού μας οπλοστασίου με την δημοψηφισματική τους επικύρωσή από την λαϊκή βούληση, θα είναι τότε αναμφίβολα αναγκαία και λυτρωτική συνάμα παράμετρος για το οριστικό πέρασμα σε μια νέα μεταπολίτευση.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.