Το αποτυπωμα της Διημεριδας της αφιερωμενης στη μνημη της Αντειας Φραντζη, απο το Εργαστηριο Ερευνας για τη Νεοελληνικη και Συγκριτικη Φιλολογια και το ΠΜΣ «Κειμενα και Πολιτισμος» του ΤΕΦ/ΔΠΘ
Για μια ακόμη φορά η Κομοτηνή διαπίστωσε στην πράξη τι σημαίνει η λειτουργία ενός Πανεπιστημίου σε μια μικρή ακριτική πόλη. Πώς μια ακαδημαϊκή πρωτοβουλία μπορεί, με άλλα λόγια, να παρουσιάσει ή και να συστήσει στον κόσμο σπουδαίες πνευματικές προσωπικότητες, να φωτίσει πολλαπλώς το έργο τους και, σε αυτό το πλαίσιο, να συγκεντρώσει στην πόλη μερικούς εξαιρετικούς επιστήμονες με πολλαπλή ακαδημαϊκή προέλευση: το Εθνικό Καποδιστριακό, το Αριστοτέλειο, το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, αυτά των Ιωαννίνων και των Πατρών, την Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών. Ομιλητές των παραπάνω ιδρυμάτων (καθηγητές, μεταπτυχιακοί φοιτητές και διδάκτορες) ή και εκτός αυτών, συναντήθηκαν με το κοινό της πόλης στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, την Παρασκευή 13 και το Σάββατο 14 Ιουνίου 2025, προς τιμήν της Άντειας Φραντζή. Συγκεκριμένα, με την πρωτοβουλία του Εργαστηρίου Έρευνας για τη Νεοελληνική και Συγκριτική Φιλολογία και του ΠΜΣ «Κείμενα και Πολιτισμός» του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης οργανώθηκε Διημερίδα αφιερωμένη στη μνήμη της σπουδαίας Άντειας Φραντζή (1945-2024), ομότιμης καθηγήτριας του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, σημαντικής ποιήτριας, αξιόλογης κριτικού και φιλολόγου. Αρωγοί σε αυτό το εγχείρημα ήταν, βέβαια, η Δημοτική Βιβλιοθήκη και ο Δήμος Κομοτηνής, φιλοξενώντας σε ένα περιβάλλον βιβλιοφιλίας τιμητικό αφιέρωμα σε μια ξεχωριστή γυναίκα, που υπηρέτησε πολλαπλώς το βιβλίο με τον καλύτερο δυνατό τρόπο: με το επιστημονικό, κριτικό και διδακτικό της έργο για τη Λογοτεχνία, την πολύχρονη συνεργασία της με το εμβληματικό περιοδικό «Αντί», την πρωτότυπη λογοτεχνική της δημιουργία, αλλά και με το τελευταίο της δώρο στην Κομοτηνή, που συχνά επισκεπτόταν σε επιστημονικές συναντήσεις και ακαδημαϊκές συνεργασίες, δηλαδή τη δωρεά της πλούσιας ιδιωτικής της βιβλιοθήκης στο Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ.
Ο φιλόξενος χώρος του Τσανακλείου Μεγάρου συνετέλεσε, όπως φαίνεται, στη διαμόρφωση του ζεστού, σχεδόν οικογενειακού κλίματος που διέκρινε την εν λόγω συνάντηση, ορατού από το ξεκίνημα κι όλας του διημέρου, όταν συνάδελφοι της Άντειας Φραντζή (συμφοιτητές στη Σορβόννη, με δάσκαλο τον Κ.Θ. Δημαρά ή συνεργάτες στο ΑΠΘ) και φίλοι από την παιδική ηλικία (όπως ο ποιητής Γιώργος Μαρκόπουλος, που συμμετείχε συγκινημένος δια της διαδικτυακής οδού) μίλησαν με ζεστασιά για τη δική τους Άντεια, την αξιαγάπητη, γελαστή και προσηνή γυναίκα, την ηθική της αξία, την οξεία κριτική της ματιά, την ποιητική και καλλιτεχνική της ευαισθησία, την παιδικότητα και το χιούμορ της, για την Άντεια που αναφερόταν διαρκώς με το μικρό της όνομα, πολύ οικεία και αγαπητή σε όλους, ωσεί παρούσα στη συνάντηση αυτή, παρά την απουσία της εδώ και περίπου έναν χρόνο. Εξάλλου, την αόρατη αυτή παρουσία της ενέτειναν το πλατύ χαμόγελο της Άντειας Φραντζή στη φωτογραφία του έντυπου προγράμματος και της αναρτημένης αφίσας της Διημερίδας, καθώς και η διπλή έκθεση έργων της στο πλάι της αίθουσας: βιβλία και εικαστικές δημιουργίες με την υπογραφή της υπενθύμιζαν με απτό τρόπο τη δυναμική του περάσματός της από αυτή τη ζωή.
Η πολύπλευρη προσωπικότητα
Την πολυσχιδία του έργου και των ενδιαφερόντων της Άντειας Φραντζή ανέδειξαν σε μεγάλο βαθμό οι εισηγητές, μιλώντας είτε για το παρωδιακό στοιχείο στην ποίησή της (Λίζυ Τσιριμώκου), είτε για τις μυθικές μορφές που μετερχόταν η Φραντζή σε αυτήν (Μαίρη Μικέ), είτε για την επιλογή της να ανανεώσει το παλαιότερο ποιητικό είδος του σονέτου, συντασσόμενη έτσι με ποιητές, που από τη δεκαετία του ’90, μετήλθαν παραδοσιακά μετρικά σχήματα και ομοιοκατάληκτους στίχους, όπως, για παράδειγμα, οι Δ. Καψάλης, Ηλ. Λάγιος, Ν. Βαγενάς (Ευριπίδης Γαραντούδης). Άλλες πλευρές της ποίησής της αναδείχθηκαν, στη συνέχεια, όπως αυτή του μεταμορφούμενου λυρισμού της (Αθηνά Βούρβου), το τρίπτυχο σώμα/φύση/λόγος (Τιτίκα Δημητρούλια), το σώμα σε διάσπαση (Βασιλική Κοντογιάννη) ή η διπλή μητρότητα (Βαρβάρα Ρούσσου), εκφάνσεις της ποιητικής του σώματος που απασχόλησε την Άντεια Φραντζή, τόσο κοντά, άλλωστε, στην ποίηση της Μάτσης Χατζηλαζάρου, που η Φραντζή αγάπησε και μελέτησε εκτενώς, εξ ου και η συνεξέταση των δύο ποιητριών (Χρήστος Δανιήλ). Η μετρική και ποιητική του έργου της Φραντζή (Αθηνά Βογιατζόγλου), η περί ποιητικής ποίησή της (Μαρία Ψάχου), καθώς και ό,τι προαναφέρθηκε για το ποιητικό της έργο κατανοήθηκαν περαιτέρω με την ανάγνωση επιλεγμένων ποιημάτων από τις συλλογές της, που εξέδιδε από το μακρινό 1975 ως το τέλος της ζωής της (Γεωργία Ντεμίρη, Φωτεινή Κανταρίδου).
Η θεματολογία του απογεύματος της Παρασκευής και του επόμενου πρωινού επικεντρώθηκε σε άλλες πλευρές του έργου της Άντειας Φραντζή. Δεν θα μπορούσε να λείψει φυσικά η αναφορά στην πολύχρονη και σημαντική συνεργασία της με το περιοδικό «Αντί» (Κώστας Καραβίδας και η ομάδα των Μαρίας Ανδρέου, Παγώνας Γιοβανούδη, Στέλιου Μήτρογλου). Αναδείχθηκε, εν πολλοίς, το σημαντικό κριτικό της έργο για τη λογοτεχνία και μάλιστα με αντιπροσωπευτικές αναφορές στις απόψεις της για τον Μ. Αναγνωστάκη ή για έργα της πεζογραφίας μας (Σοφία Βούλγαρη, Γεωργία Πατερίδου), αλλά και η συμβολή της ως ανθολόγου (βλ. συλλογή «Αίμος») στον φωτισμό τής λίγο πολύ άγνωστης Βαλκανικής Ποίησης (Νίκος Μαυρέλος).
Η μεγαλοψυχία και γενναιοδωρία της Άντειας Φραντζή, που συχνά αναφέρθηκε από τους ομιλητές, διέτρεχε την τελευταία ενότητα των ομιλιών, καθώς αυτές ασχολήθηκαν με τη μεγάλη προσωπική βιβλιοσυλλογή που η Φραντζή επέλεξε να δωρίσει στη βιβλιοθήκη του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ. Η βιβλιοθηκονόμος του Τμήματος διέτρεξε, μάλιστα, αντιπροσωπευτικές αφιερώσεις των βιβλίων που λογοτέχνες και διανοητές είχαν χαρίσει στην Άντεια Φραντζή (Αριλιά Σπάρταλη). Υποστηρίχθηκε πως οι αφιερώσεις αυτές, μαζί με το σώμα των βιβλίων που έφθασαν στο ΔΠΘ, θα μπορούσαν να μελετηθούν ως μέσο βιογράφησης της κατόχου τους, αφενός ως μέσα διερεύνησης των σχέσεών της με άλλους συγγραφείς και αφετέρου ως τρόπος χαρτογράφησης των εκάστοτε αναγνωστικών της προτιμήσεων και της εν γένει πνευματικής της εξέλιξης που αυτές προδίδουν (Απόστολος Σαρατζής). Η ψηφιοποίηση του αρχείου της Φραντζή από ομάδες εργασίας του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας, που θα περιλαμβάνει και φωτογραφικό και εικαστικό υλικό μαζί με ποιητικά σχεδιάσματα της ποιήτριας, θα δημοσιοποιηθεί μέσω ιστοσελίδας προσβάσιμης σε κάθε ενδιαφερόμενο (Θεόπη Πολυζωίδου). Έτσι, το ευεργετηθέν από τη δωρεά Τμήμα δείχνει να αξιοποιεί πολλαπλώς το σημαντικό του κληροδότημα, αρχής γενομένης από το διήμερο στη μνήμη της σπουδαίας δωρήτριας Άντειας Φραντζή.
Η επίγευση – Η αόρατη παρουσία της Άντειας
Η πλούσια, θερμή συζήτηση που επισφράγισε τη Διημερίδα το μεσημέρι του Σαββάτου της 14ης Ιουνίου θα ικανοποιούσε απολύτως την Άντεια Φραντζή, αν παρακολουθούσε το αφιέρωμα στην ίδια και στο πλούσιο έργο της, αν αισθανόταν την αγάπη και την εκτίμηση προς το πρόσωπό της, αν αφουγκραζόταν τους προβληματισμούς και τις γόνιμες για σκέψη απόψεις που εκφράστηκαν με αφορμή το έργο και τις ημέρες της, αν αντιλαμβανόταν την ευγνωμοσύνη των κληρονόμων της για το πολλαπλό της κληροδότημα προς αυτούς, απτό και άυλο, διανοητικό, πηγή έμπνευσης και πολύτιμο υλικό προς αξιοποίηση από τους μελλοντικούς ερευνητές της Νεοελληνικής Φιλολογίας, αποφοίτους του ΔΠΘ. Νεανική, δημιουργική, με διαρκή διανοητική όρεξη και η ίδια η Άντεια Φραντζή, μάλλον θα ενθουσιαζόταν βλέποντας αρκετούς νέους επιστήμονες του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας να διαβάζουν και να αγαπούν την ποίησή της, να μελετούν το κριτικό της έργο, να ξεφυλλίζουν με ενδιαφέρον το «Αντί», να ψηφιοποιούν ό,τι την αφορά για να το γνωρίσει η γενιά τους, να αναμένουν με ενδιαφέρον όσα βιβλία της μεγάλης δωρήτριας δεν έχουν ακόμα φτάσει στα ράφια της πανεπιστημιακής τους βιβλιοθήκης.
Ευγνώμων για την εκδήλωση αγάπης η ανιψιά της Άντειας Φραντζή, η Άννα Φραντζή, που μαζί με πολλούς ακόμα παρακολούθησε διαδικτυακώς τη Διημερίδα, μέσω ζωντανής σύνδεσης, έφερε, με την ευγένεια και την εύλογη συγκίνησή της, κάτι από την αύρα της τιμώμενης θείας της, μιλώντας για αυτήν και το έργο της, αλλά και τα βιβλία που η Άντεια κράτησε ως το τέλος στη βιβλιοθήκη της και τα οποία θα συμπληρώσουν τη δωρεά της προς το Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας. Για αυτό, και στην καταληκτική συζήτηση της Διημερίδας, επισημάνθηκε η σημασία της ολοκλήρωσης αυτής της δωρεάς, ώστε να εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για την πνευματική βιογράφηση της Φραντζή, μέσω των αναγνωσμάτων της, η οποία προτάθηκε σε προηγούμενη εισήγηση. Στην ίδια συζήτηση κατατέθηκε, επίσης, η πρόταση της αναγκαίας προσθήκης στα αναμενόμενα Πρακτικά της Διημερίδας δύο κεφαλαίων: μιας προσέγγισης του εικαστικού έργου της Φραντζή, καθώς και η κατάθεση μαρτυριών για τη διδακτική της προσφορά από ανθρώπους που ευτύχησαν να μαθητεύσουν κοντά της. Πρόκειται για δύο ακόμη πλευρές της πλούσιας δράσης της, που ενδεχομένως να συμπλήρωναν την εικόνα μιας πολυσχιδούς, ανεξερεύνητης ακόμα, πληθωρικής προσωπικότητας.
Με την ψυχική ευφορία και την ευχάριστη επίγευση μιας σπάνιας και εκλεκτής πνευματικής συνάντησης, που είχε την τύχη να παρακολουθήσει κανείς σε έναν τόπο μικρό σαν την Κομοτηνή, αποχώρησαν από το Τσανάκλειο Μέγαρο οι σύνεδροι και οι ακροατές του διήμερου αφιερώματος. Η επιστημονική και οργανωτική επιτροπή της Διημερίδας, δηλαδή οι Σοφία Βούλγαρη, Βασιλική Κοντογιάννη, Πέρσα Αποστολή, Νίκος Μαυρέλος και Κωστής Δανόπουλος, έδωσαν με αυτήν τη διοργάνωση στίγμα ποιοτικό ακριβό. Αναμένουμε με μεγάλο ενδιαφέρον το επόμενο, δώρο κι αυτό του Πανεπιστημίου μας στην τοπική κοινωνία.
—Μπορείτε να δείτε μερικά ακόμη στιγμιότυπα από τη Διημερίδα κι εδώ.
*Η Κατερίνα Σχοινά είναι φιλόλογος, με μεταπτυχιακές σπουδές στη Νεοελληνική Λογοτεχνία και τις Διαπολιτισμικές Σπουδές, και μέχρι πρότινος ήταν Υπεύθυνη Σχολικών Δραστηριοτήτων Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Ροδόπης.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
