Το βιβλιο της Δρος Λαογραφιας Γαρυφαλλιας Γ. Θεοδωριδου, «Η λαικη προσευχη στην καθημερινοτητα και στον ιερο χρονο» παρουσιαζεται στην Ξανθη

Το Σάββατο 28 Νοεμβρίου στον Πολυχώρο Τέχνης και Σκέψης

Η Στέγη Πολιτισμού ΑΜΘ ΑΕ, στο πλαίσιο του Προγράμματος Ορφέας 2026, οι Εκδόσεις Κ. & Μ. Αντ. Σταμούλη, το Λύκειον των Ελληνίδων Ξάνθης, η Αρμενική Κοινότητα Ξάνθης και ο Σύλλογος Συνταξιούχων Πολιτικών Δημοσίων Υπαλλήλων Νομού Ξάνθης διοργανώνουν την παρουσίαση του νέου βιβλίου της Δρος Λαογραφίας – Μεταδιδακτορικής Ερευνήτριας Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, Γαρυφαλλιάς Γ. Θεοδωρίδου, «Η λαϊκή προσευχή στην καθημερινότητα και στον ιερό χρόνο: Στην πόλη και στην ύπαιθρο της Ξάνθης (1950-2015). Ιστορικοκοινωνική θεώρηση», που θα πραγματοποιηθεί, παρουσία της συγγραφέως, το Σάββατο 28 Νοεμβρίου και ώρα 19:00στον Πολυχώρο Τέχνης & Σκέψης (Βενιζέλου 17), στην Ξάνθη.

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

  • Γεώργιος Χρ. Τσιγάρας, Καθηγητής Ιστορίας της Βυζαντινής και Μεταβυζαντινής Τέχνης στο Τμήμα Ανθρωπιστικών Σπουδών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης,
  • Βάιος Φ. Καμινιώτης, Μεταδιδακτορικός Ερευνητής Λαογραφίας, Ερευνητής Γ΄ βαθμίδας στο Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.

Την εκδήλωση θα συντονίσει η Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, Φιλόλογος, Επιμελήτρια εκδόσεων.

Λίγα λόγια για το βιβλίο

Η μελέτη της λαϊκής προσευχής ανήκει στα desiderata της Ελληνικής Λαογραφίας. Γιατί οι λαογράφοι δεν κατέγραψαν λαϊκές προσευχές; Δεν υπήρχαν; Δεν τις εντόπισαν; Μήπως επειδή η λαϊκή προσευχή δεν υπακούει σε τυποποιημένες μορφές, αλλά εκφέρεται ελεύθερα, σε αντίθεση με άλλα λαϊκά είδη, όπως (π.χ.) τα αινίγματα και τις παροιμίες, που συγκροτούνται σε σταθερές φόρμες και ενίοτε σε ρυθμικά ή ομοιοκατάληκτα σχήματα, μορφές που διέσωζαν στη λαϊκή μνήμη τα παραπάνω αναφερόμενα; Ή μήπως διότι ο «αγράμματος», «αμαθής» και «αγροίκος» λαός του «παραδοσιακού» πολιτισμού, πίστευε ότι ο λόγος του ήταν απολύτως ακατάλληλος για να μιλήσει με τον Θεό; Γιατί, εν τέλει, δεν διαθέτουμε καταγεγραμμένες αμιγώς λαϊκές προσευχές;

Το ανά χείρας πόνημα επιχειρεί τη μελέτη των ηθών μετά το 1950 και, ειδικότερα, της θρησκευτικής συμπεριφοράς του λαού. Αποτελεί την πρότασή μου για μια σύγχρονη, συνολική λαογραφική και ανθρωπολογική θεώρηση της λαϊκής προσευχής ως κοινωνικοϊστορικού φαινομένου, εν τόπῳ και χρόνῳ συγκεκριμένῳ, και, δι’ αυτής, για τη συγγραφή μιας πολιτισμικής ιστορίας της πόλης και της υπαίθρου της Ξάνθης στις κοινωνικοοικονομικές, πολιτικές και συμβολικές της εκφάνσεις.

Η μελέτη επιδιώκει:

  • να ερευνήσει σφαιρικά τη λαϊκή προσευχή, το κοινωνικοϊστορικό πλαίσιο και την ιδεολογική υπερδομή των ετών 1950-2015 στον νομό Ξάνθης,
  • να καταγράψει κείμενα λαϊκής προσευχής, να αναλύσει τη δομή τους και να καλύψει ένα εμφανές κενό της λαογραφικής έρευνας, όπου σήμερα απαντούν μόνο γενικές και αποσπασματικές αναφορές,
  • να ορίσει το είδος της λαϊκής προσευχής ως προς το περιεχόμενο και τον σκοπό της, ακόμη τα κριτήρια βάσει των οποίων μια προσευχή θεωρείται από τον λαϊκό ως «ορθή» (χαρακτηριστικά, ενδιάθετους και παρακωλητικούς όρους, αποτελέσματα, κ.ά.)
  • να εντοπίσει τις ιδέες για τον αποδέκτη της προσευχής, εάν και πότε «ακούει;», την απάντησή του (response), τα σχετικά με την εισακουσθείσα και μη εισακουσθείσα προσευχή, τα αφηγούμενα όνειρα, οπτασίες και οράματα ως response,
  • να συγκεντρώσει τους χωροχρόνους, τις περιστάσεις, τις συνθήκες, τους φορείς της ομαδικής και ατομικής προσευχής,
  • να καταπιαστεί, πέραν του συλλογικού, και με την ατομική διάσταση του φαινομένου, σε αντίστιξη προς την («κλασική») Λαογραφία που προσανατολιζόταν αποκλειστικά στο ομαδικό υποκείμενο, και να προτείνει ταξινομήσεις οριζόντιες και κάθετες, τόσο στη συγχρονία όσο και στη διαχρονία,
  • να ερευνήσει τις προσωπικές διαθέσεις, τις ατομικές αντιλήψεις και τις βιωματικές κλίσεις των υποκειμένων στο μικροεπίπεδο του εαυτού με εργαλεία των κοινωνικών επιστημών, και τις σημαντικές μεταβλητές, κυρίως τη μόρφωση («εξορθολογισμένη» σκέψη) και το «έμφυλο» ζήτημα στη λαϊκή προσευχή,
  • να καταγράψει συστηματικά και να ερμηνεύσει τις λαϊκές μεταφυσικές αντιλήψεις που πλαισιώνουν την τυπική λατρεία, το λαϊκό θρησκευτικό ήθος και τη λαϊκή ηθική, ιδίως σε αμφιλεγόμενα ζητήματα, όπως το «ηθικό παράδοξο», το θείο θέλημα και σχέδιο, με όλες τις επιμέρους ατομικές ταξινομήσεις,
  • να εντοπίσει μέσα από την αφήγηση της προσευχής (του πόνου, των παθών του) την κρίσιμη χρονική εκείνη στιγμή κατά την οποία ο λαϊκός άνθρωπος στρέφει το βλέμμα προς το υπερβατικό, εν τέλει να προσεγγίσει τη λαϊκή σκέψη των ιδεών.

Επί τρία συνεχή έτη παρέμεινα συστηματικά στους ναούς και τους οίκους των ορθοδόξων χριστιανών του νομού Ξάνθης. Κατέγραψα τα βάσανα, τις αγωνίες, τους πόνους και τις χαρές τους, δημιούργησα ισχυρές σχέσεις, συγκέντρωσα μεγάλης έκτασης πληροφοριακό υλικό που δεν εξαντλείται στην παρούσα εργασία. Έζησα για πολύ καιρό με αυτό το βαθιά ανθρώπινο ζήτημα, το απολύτως συνδεμένο με τα πάθη των θνητών, αλλά και με την προσπάθειά τους να αντλήσουν δι’ αυτού στιγμές επαφής με το υπερβατικό, με το αθάνατο· άλλωστε, τι αποτελεί την πράξη της προσωπικής επικοινωνίας με το θείον, τη λαϊκή προσευχή; Ο παρακλήτωρ ίσταται απέναντί του και ξεδιπλώνει τον ανθρώπινο ψυχισμό του, τις αδυναμίες του, τις ελπίδες και τις προσδοκίες του.

(Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)

Λίγα λόγια για τη συγγραφέα

Η Γαρυφαλλιά Γ. Θεοδωρίδου είναι πτυχιούχος της Φιλοσοφικής Σχολής του ΑΠΘ. Έλαβε τον μεταπτυχιακό της τίτλο (Master) στον κλάδο Λαογραφίας του τομέα Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας, Λαογραφίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας από το Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του ΑΠΘ. Είναι Διδάκτωρ (PhD) Λαογραφίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια στο ίδιο Πανεπιστήμιο, όπου εντάσσεται η ενασχόλησή της από το 2012 με την Αρχειακή Λαογραφία.

Εργάστηκε ως Ειδική Επιστήμων Λαογράφος στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ξάνθης, ως επιστημονική υπεύθυνη του Αρχείου του και ως διδάσκουσα επί έτη (2012-2023) στο πρ. Τμήμα Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξεινίων Χωρών του ΔΠΘ.

Η συστηματική επιτόπια εθνογραφική έρευνα που διεξήγαγε από το 1992 κ.εξ. καλύπτει σημαντικό τμήμα των εθνοτήτων και πληθυσμών συνολικά του βορειοελλαδικού χώρου.

Έχει δημοσιεύσει επιστημονικές εργασίες σε ελληνικά και διεθνή περιοδικά, πρακτικά συνεδρίων, τιμητικούς και συλλογικούς τόμους, ενώ έχει επιμεληθεί/συνεπιμεληθεί και επιστημονικούς συλλογικούς τόμους. Έχει συμμετάσχει δε σε ελληνικά και διεθνή συνέδρια με αντίστοιχες πρωτότυπες εργασίες.

google-news Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.