Μαρια Αλεξιαδου, «Μεσα απο την ιστορια του γκρι μπαλονιου το καθε παιδι θα βρει ενα στοιχειο του εαυτου του»

—«Ο πραγματικός σεβασμός προς τη διαφορετικότητα δεν μπορεί να εξαντλείται σε συνθήματα και διακηρύξεις. Χρειάζεται να αποδεικνύεται στην καθημερινότητά μας»

—«Ένα βιβλίο που διαβάζεται μαζί με τον γονέα δεν προσφέρει μόνο μια ιστορία. Προσφέρει χρόνο, επικοινωνία, φαντασία και κοινές αναμνήσεις»

Έχετε ταξιδέψει ποτέ στην «Μπαλονοχώρα»; Στη «μεγάλη πολιτεία όπου κατοικούσαν πολλά και διαφορετικά μπαλόνια, όλων των μεγεθών αλλά κυρίως όλων των χρωμάτων»; Αν όχι, κρατηθείτε σφιχτά, γιατί σε αυτόν τον πολύχρωμο και πανέμορφο κόσμο, που τον στολίζουν λογής λογής μπαλόνια μικρά και μεγάλα μάς ταξιδεύει η συμπολίτισσά μας κ. Μαρία Αλεξιάδου, με το βιβλίο της «Το γκρι μπαλόνι που ήθελε να φτάσει ψηλά», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις iWrite σε εικονογράφηση της κ. Ιωάννας Καλαφάτη και επιμέλεια της κ. Έθελ Αγγελίδου.

Μια πρώτη γεύση από το βιβλίο της είχαμε πάρει ήδη από την παρουσίαση που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο στην Κομοτηνή (βλ. σχετικό ρεπορτάζ στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας μας ΕΔΩ), σήμερα, όμως, επανερχόμαστε για να εξερευνήσουμε σε βάθος την «Μπαλονοχώρα» και τα πλούσια διδάγματά της για μικρούς και μεγάλους.

Άλλωστε, η ευαισθησία της κ. Αλεξιάδου απέναντι στην αποδοχή και τη διαφορετικότητα δεν είναι τυχαία, καθώς διατρέχει όλη την ακαδημαϊκή και επαγγελματική της διαδρομή. Γεννημένη στην Κομοτηνή, η συγγραφέας είναι απόφοιτος της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ, ενώ το 2012 εισήχθη στο Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του ΔΠΘ, ενώ το 2017 στο Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας του ίδιου Πανεπιστημίου. Είναι, επίσης, κάτοχος δύο μεταπτυχιακών τίτλων σπουδών: στην Ιστορία του Δικαίου από τη Νομική Σχολή του ΑΠΘ και στη Διαπολιτισμικότητα από το Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών του ΔΠΘ. Αφού άσκησε τη δικηγορία και εργάστηκε ως δημοσιογράφος, από το 2021 υπηρετεί ως φιλόλογος στη δημόσια Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, διδάσκοντας σήμερα στο Διαπολιτισμικό Γενικό Λύκειο Σαπών Ροδόπης.

Με αφορμή, λοιπόν, αυτήν την πρώτη της συγγραφική απόπειρα, η οποία είναι αφιερωμένη στους «θησαυρούς» της ζωής της, τα παιδιά της, τον Πασχάλη και την Κυριακή, η κ. Αλεξιάδου μάς μίλησε για τη σπίθα της δημιουργίας, για τα μηνύματα που επιθυμεί να μοιραστεί με παιδιά και γονείς, καθώς και για τη μεγάλη συγκίνηση που ένιωσε όταν αντίκρισε τους ήρωές της να αποκτούν σάρκα και οστά διά της εικονογράφησης.

Ο λόγος στη συγγραφέα…

Μαρία Αλεξιάδου, «Η μητρότητα και όλα αυτά τα ερωτήματα και οι ανασφάλειες που δημιουργεί αποτέλεσαν για εμένα τη σπίθα, ώστε να γράψω το πρώτο μου παραμύθι»

ΠτΘ: Ανατρέχοντας στο βιογραφικό σας, κ. Αλεξιάδου, διαπιστώνουμε πως η εκπαίδευση υπήρξε για εσάς το «φως» που είχατε ανάγκη. Από τον κόσμο της δικηγορίας και της δημοσιογραφίας, στον χώρο της εκπαίδευσης. Πόσο εύκολη ήταν αυτή η διαδρομή;

Μ.Α.: Ο δρόμος προς την εκπαίδευση δεν ήταν για μένα αυτό που λέμε «μονόδρομος». Η επαγγελματική μου πορεία είχε πολλούς σταθμούς. Υπήρξα δικηγόρος του Δικηγορικού Συλλόγου Ροδόπης, αλλά και μάχιμη δημοσιογράφος σε τοπικό τηλεοπτικό σταθμό στις Σέρρες. Ωστόσο, πάντοτε ένιωθα ότι η κλίση μου ήταν αλλού. Με την ολοκλήρωση των σπουδών μου στη Φιλολογία και τα πρώτα, δειλά μου βήματα στην εκπαίδευση, άρχισα να αισθάνομαι διαφορετικά. Η επαφή με τα παιδιά μού έδινε ένα κίνητρο που μέχρι τότε δεν είχα βιώσει. Η εκπαίδευση υπήρξε τελικά το «φως» μου, γιατί είναι ένα φωτεινό επάγγελμα, παρά τις δυσκολίες που αναμφίβολα έχει. Πλέον έχω τη χαρά και την τιμή να υπηρετώ ως μόνιμη εκπαιδευτικός στον τόπο μου, στον νομό Ροδόπης, ελπίζοντας να συμβάλλω όσο μπορώ στη μόρφωση των νεαρών συντοπιτών και συντοπιτισσών μου. Άλλωστε, οι προηγούμενες επαγγελματικές μου εμπειρίες κάθε άλλο παρά πήγαν χαμένες, καθώς διαμόρφωσαν σε πολλά σημεία τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζω σήμερα την εκπαίδευση.

ΠτΘ: «Το γκρι μπαλόνι που ήθελε να φτάσει ψηλά» το οφείλουμε στους δικούς σας «θησαυρούς», τον Πασχάλη και την Κυριακή. Πώς η μητρότητα και οι μικρές, καθημερινές στιγμές της οικογενειακής σας ζωής λειτούργησαν ως σπίθα για να γεννηθεί αυτή η ιστορία;

Μ.Α.: Πράγματι, νομίζω εδώ θα με καταλάβει ο κάθε γονιός. Τα παιδιά μας είναι οι θησαυροί μας. Τα πολύτιμά μας πλάσματα, που καθημερινά παλεύουμε να μεγαλώσουμε και να αναθρέψουμε. Και μέσα σε όλα αυτά, υποχρεώσεις, σχολεία, δραστηριότητες, βρίσκεται ο γονιός. Η μητρότητα και όλα αυτά τα ερωτήματα και οι ανασφάλειες που δημιουργεί, όπως αν κάνω σωστά όσα πρέπει για τα παιδιά μου, αποτέλεσαν για εμένα τη σπίθα, όπως πολύ ωραία αναφέρατε, που με κινητοποίησε, ώστε να γράψω το πρώτο μου παραμύθι. Στο μυαλό μου ήταν δηλαδή το βασικό ερώτημα «Πώς θα μιλήσω για κάτι σημαντικό στο παιδί μου και θα με καταλάβει;»

ΠτΘ: Μέσα από το βιβλίο σας, καταφέρατε να χτίσετε μια πανέμορφη «Μπαλονοχώρα». Πώς επιλέξατε τα μπαλόνια, ένα σύμβολο ευθραυστότητας αλλά και χαράς, για τους ήρωές σας;

Μ.Α.: Πράγματι, η Μπαλονοχώρα δεν επιλέχθηκε τυχαία. Τα μπαλόνια είναι ένα παιχνίδι που αγαπούν ιδιαίτερα τα μικρά παιδιά, έχουν χρώματα, μπορούν και αιωρούνται με το φύσημα ενός μικρού ανέμου και διαθέτουν μια ελευθερία που έλκει τα παιδιά. Παράλληλα, όσο τέλεια και αψεγάδιαστα φαίνονται, άλλο τόσο ευάλωτα και εύθραυστα είναι και χρειάζονται προστασία για να συνεχίσουν να πετούν χαρούμενα. Έτσι τα παιδιά που διαβάζουν το παραμύθι μου, με τη βοήθεια των γονιών τους και τη συζήτηση, αντιλαμβάνονται ότι αυτό συμβαίνει και στην πραγματική ζωή. Τα παιδιά, όπως τα μπαλονάκια, είναι υπέροχα, πανέμορφα, αλλά ευάλωτα στους κινδύνους. Και οι δικοί τους άνθρωποι είναι εκεί για να γίνουν η ασπίδα τους.

ΠτΘ: Πώς νιώσατε όταν είδατε την ιστορία σας να αποκτά σάρκα και οστά μέσα από την εικονογράφηση της κ. Ιωάννας Καλαφάτη;

Μ.Α.: Πρέπει να ομολογήσω ότι αυτή ήταν μια ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή για εμένα. Ο εκάστοτε συγγραφέας, ιδίως ο συγγραφέας παιδικών παραμυθιών, όταν δημιουργεί την ιστορία του, πλάθει και εικόνες στο μυαλό του. Δεν γίνεται διαφορετικά. Έτσι, όταν ήρθε η εικονογράφηση, ειδικά από μια τόσο ταλαντούχα εικονογράφο, όπως η κ. Καλαφάτη, και είδα το μικρό μου γκρι μπαλόνι να είναι πλέον υπαρκτό και έτοιμο να πετάξει ψηλά, ένιωσα ότι ένα όνειρό μου έγινε πραγματικότητα. Σαν να «γεννήθηκε» αυτό που φανταζόμουν τόσο καιρό στο μυαλό μου.

«Ορισμένα από τα σημαντικότερα μαθήματα που έχει να προσφέρει η εκπαίδευση δεν βρίσκονται απαραίτητα στις σελίδες ενός σχολικού εγχειριδίου»

ΠτΘ: Παρακολουθώντας την πορεία του γκρι μπαλονιού, βλέπουμε πως η μοναξιά, ο φόβος και η αβεβαιότητα δεν είναι αποκλειστικό προνόμιο των μεγάλων. Θεωρείτε ότι το σημερινό προσχολικό και σχολικό περιβάλλον είναι έτοιμο να αγκαλιάσει ουσιαστικά τα συναισθήματα των παιδιών;

Μ.Α.: Θεωρώ πως έχουν γίνει σημαντικά βήματα προς αυτήν την κατεύθυνση, ωστόσο δεν είμαι βέβαιη ότι έχουμε καταφέρει ακόμη να δημιουργήσουμε ένα σχολικό περιβάλλον που να ανταποκρίνεται ουσιαστικά στις συναισθηματικές ανάγκες όλων των παιδιών. Οι εκπαιδευτικοί, στην πλειονότητά τους, αντιλαμβάνονται πλέον ότι ο ρόλος τους δεν περιορίζεται στη μετάδοση γνώσεων, αλλά περιλαμβάνει και την καλλιέργεια της συναισθηματικής νοημοσύνης, της ενσυναίσθησης και του σεβασμού. Ωστόσο, οι απαιτήσεις της καθημερινής σχολικής πραγματικότητας, ο περιορισμένος χρόνος και οι αυξημένες ανάγκες των μαθητών δεν αφήνουν πάντοτε τα περιθώρια για την ουσιαστική προσέγγιση τέτοιων ζητημάτων. Πιστεύω ότι ένα παιδί χρειάζεται πρώτα από όλα να αισθάνεται ασφαλές, αποδεκτό και ελεύθερο να εκφράσει όσα αισθάνεται, χωρίς τον φόβο ότι θα κριθεί ή θα απορριφθεί. Και αυτό δεν είναι ευθύνη αποκλειστικά του σχολείου ή της οικογένειας, αλλά αποτέλεσμα της συνεργασίας τους. Το παραμύθι μου φιλοδοξεί να αποτελέσει μια αφορμή για τέτοιες συζητήσεις, τόσο μέσα στην οικογένεια όσο και στη σχολική τάξη, γιατί ορισμένα από τα σημαντικότερα μαθήματα που έχει να προσφέρει η εκπαίδευση δεν βρίσκονται απαραίτητα στις σελίδες ενός σχολικού εγχειριδίου.

ΠτΘ: Οι περιπέτειες του μπαλονιού λειτουργούν και ως ένας αόρατος «μανδύας» ασφάλειας, θυμίζοντάς μας, για παράδειγμα, ότι δεν ακολουθούμε αγνώστους. Πόσο εύκολο είναι για τους γονείς να μεταφέρουν τέτοια μηνύματα ασφάλειας και οριοθέτησης; Πόσο λεπτή είναι η ισορροπία ανάμεσα στο να προστατεύουμε τα παιδιά μας και στο να τους επιτρέπουμε να ανοίξουν τα φτερά τους;

Μ.Α.: Η προστασία των παιδιών είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που πραγματεύεται το παραμύθι μου. Θεωρώ σημαντικό να μάθουν τα παιδιά ότι ο κίνδυνος δεν έχει πάντα την εμφάνιση που φανταζόμαστε. Ένας άνθρωπος που επιδιώκει να τα προσεγγίσει με κακόβουλες προθέσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα φιλικός και προσιτός. Γι’ αυτό δεν αρκεί να συμβουλεύουμε τα παιδιά να αποφεύγουν τους αγνώστους, αλλά χρειάζεται να τα βοηθούμε να αναγνωρίζουν συμπεριφορές που παραβιάζουν τα όριά τους και να αισθάνονται ασφαλή να ζητήσουν βοήθεια. Η πρόκληση για κάθε γονιό είναι να προστατεύσει το παιδί χωρίς να καλλιεργήσει τον φόβο, ενισχύοντας παράλληλα την κρίση και την αυτονομία του.

ΠτΘ: Μέσα από τις σελίδες σας, το γκρι μπαλόνι μάς θυμίζει και το θάρρος της προσπάθειας. Ωστόσο, ζούμε σε μια εποχή αμείλικτης τελειομανίας και βαθμοθηρίας στα σχολεία. Μήπως ξεχνάμε να μάθουμε στα παιδιά μας ότι η αποτυχία δεν είναι αδιέξοδο, αλλά ένα επίσης πολύτιμο κομμάτι του ταξιδιού τους;

Μ.Α.: Η αποτυχία είναι κομμάτι της ζωής μας. Δυστυχώς, σήμερα τα παιδιά βομβαρδίζονται από εικόνες και πληροφορίες και από την απαίτηση να εμφανίζονται τέλεια σε κάθε έκφανση της καθημερινότητάς τους. Τέλεια στο σχολείο, τέλεια στο φροντιστήριο, τέλεια στο άθλημα, τέλεια ακόμη και στο παιχνίδι, με αποτέλεσμα να χάνουν την ανεμελιά της παιδικότητάς τους. Μέσα από την ιστορία του γκρι μπαλονιού το κάθε παιδί θα βρει ένα στοιχείο του εαυτού του. Το παιδί που δεν τρέχει τόσο γρήγορα, που δεν διαβάζει καλά, που υστερεί στα μαθηματικά ή που αισθάνεται ότι υστερεί σε κάτι σε σχέση με τους συνομηλίκους του θα δει μέσα από τα μάτια του ήρωά μου και θα ταυτιστεί, ενώ παράλληλα θα κινητοποιηθεί και θα αντιληφθεί τη σημασία της προσπάθειας, καθώς σημασία έχει να προσπαθούμε για να γίνουμε η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας, χωρίς να ανταγωνιζόμαστε τους άλλους. Ίσως χρειάζεται να θυμηθούμε ότι το σχολείο δεν έχει ως μοναδικό προορισμό την επίδοση, αλλά και τη διαμόρφωση ανθρώπων με αυτοπεποίθηση, κριτική σκέψη και σεβασμό προς τους άλλους.

«Η πιο συγκινητική στιγμή έως τώρα ήταν όταν πήρα για πρώτη φορά στα χέρια μου το παραμύθι και καθίσαμε με τον πεντάχρονο γιο μου να το διαβάσουμε παρέα»

ΠτΘ: «Όλοι είναι διαφορετικοί, όλοι σημαντικοί» αναφέρετε στο βιβλίο σας. Πιστεύετε ότι ως κοινωνία έχουμε κάνει ουσιαστικά βήματα προς τον σεβασμό της διαφορετικότητας, ή μήπως αρκούμαστε πολλές φορές σε μια επιφανειακή, «πολιτικά ορθή» αποδοχή;

Μ.Α.: Το πολιτικά ορθό είναι μια έκφραση που τα τελευταία χρόνια έχει κατακλύσει την καθημερινότητά μας. Ωστόσο, υπάρχει ο κίνδυνος η αποδοχή να περιορίζεται σε μια τυπική διακήρυξη καλών προθέσεων, χωρίς να αποτυπώνεται στην καθημερινή μας συμπεριφορά. Ο πραγματικός σεβασμός προς τη διαφορετικότητα δεν μπορεί να εξαντλείται σε συνθήματα και διακηρύξεις. Χρειάζεται να αποδεικνύεται στην καθημερινότητά μας, στον τρόπο που συμπεριφερόμαστε, που εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας και που αντιμετωπίζουμε εκείνους που βρίσκονται στο περιθώριο.

ΠτΘ: Μετά την κυκλοφορία του βιβλίου, ποια ήταν η στιγμή που σας συγκίνησε περισσότερο αντικρίζοντας τα πρώτα χαμόγελα και ακούγοντας τα πρώτα σχόλια των παιδιών; Ήταν τα δικά σας παιδιά οι πρώτοι «κριτές» σας;

Μ.Α.: Η πιο συγκινητική στιγμή έως τώρα ήταν όταν πήρα για πρώτη φορά στα χέρια μου το παραμύθι και καθίσαμε με τον πεντάχρονο γιο μου να το διαβάσουμε παρέα. Ο ενθουσιασμός στα μάτια του και η λαχτάρα να «διαβάσει το παραμύθι της μαμάς» θα μείνουν για πάντα χαραγμένα στη μνήμη μου. Επίσης, σημαντική ήταν και η στιγμή που ήρθαν τα πρώτα σχόλια από τα παιδιά του οικογενειακού και φιλικού μου περιβάλλοντος. Τα παιδιά είναι οι κριτές μου. Εξάλλου, για αυτά έχει γραφεί το παραμύθι με πολλή αγάπη. Τώρα περιμένω και την κόρη μου να φτάσει σε ηλικία που θα μπορεί να καταλαβαίνει και να της το διαβάσω!

ΠτΘ: Μπορούμε να καταφέρουμε να ερωτευτούν τα παιδιά τα βιβλία από την τρυφερή ηλικία, κόντρα στη σύγχρονη πραγματικότητα των οθονών;

Μ.Α.: Πιστεύω πως ναι, αρκεί να δώσουμε στα παιδιά την ευκαιρία να ανακαλύψουν τη μαγεία της ανάγνωσης από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής τους. Οι οθόνες αποτελούν πλέον αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας και τα παιδιά δεν μπορούμε ούτε χρειάζεται να τα αποκόψουμε πλήρως από αυτές. Δεν πιστεύω, άλλωστε, ότι πρέπει να βάλουμε τα βιβλία απέναντι στις οθόνες. Πιστεύω ότι πρέπει να δημιουργήσουμε χώρο και για τα δύο, χωρίς να στερήσουμε από τα παιδιά την εμπειρία της ανάγνωσης. Ένα βιβλίο που διαβάζεται μαζί με τον γονέα δεν προσφέρει μόνο μια ιστορία. Προσφέρει χρόνο, επικοινωνία, φαντασία και κοινές αναμνήσεις.

google-news Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.