Παρουσιαστηκε και στην Κομοτηνη το βιβλιο της Ασημινας Ζουγκα, «Γρατινη: Λαογραφικες και ιστορικες καταγραφες – Με βαση τις σημειωσεις του Γαρυφαλλου Ζουγκα»
Όταν η σκυτάλη της μελέτης της ιστορίας και της παράδοσης περνά στα χέρια της νέας γενιάς…
Σε μια κατάμεστη αίθουσα, στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, στο Τσανάκλειο Μέγαρο, παρουσιάστηκε το απόγευμα της Παρασκευής 13 Νοεμβρίου το ιστορικό και λαογραφικό πόνημα της Ασημίνας Ζούγκα, «Γρατινή: Λαογραφικές και ιστορικές καταγραφές – Με βάση τις σημειώσεις του Γαρύφαλλου Ζούγκα» (εκδ. Επικοινωνία ΑΕ, «Τα Θράκια 3»), μετά και τη θερμότατη υποδοχή που επιφύλαξαν οι Γρατινιώτες στην παρουσίαση του καλοκαιριού, στην πλατεία του οικισμού (βλ. σχετικό ρεπορτάζ στην ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας μας ΕΔΩ).
Αθρόα ήταν η προσέλευση και στην εκδήλωση της Κομοτηνής, καθώς είναι πλέον συγγνωστό πως η νέα γενιά είναι καθόλα έτοιμη να παραλάβει τη σκυτάλη από τους παλαιότερους και με κάθε τρόπο, «είτε με τις οθόνες είτε με το χαρτί», όπως πολύ σωστά ανέφερε και η κ. Καραγεωργίου, «δίνοντας την ευκαιρία σε όλο αυτόν τον πλούτο του τόπου μας όχι απλώς να διασωθεί, αλλά να αποκτήσει νέα πνοή, ανάγνωση και επανερμηνεία στο σύγχρονο πολιτισμικό γίγνεσθαι».
Σημειωτέον πως την εκδήλωση αυτή διοργάνωσαν η Δημοτική Βιβλιοθήκη Κομοτηνής, στο πλαίσιο των δράσεων που υλοποιούνται με την ΚΟΙΝ.Σ.ΕΠ. «Κομοτηνή Εν Δράσει», οι εκδόσεις Επικοινωνία ΑΕ και ο Πολιτιστικός Λαογραφικός Επιμορφωτικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Γυναικών Γρατινής «Η Γρατινή». Για το βιβλίο της κ. Ζούγκα, για ένα βιβλίο που βασίζεται στην πολυετή έρευνα και τις καταγραφές προφορικών ιστοριών από τον αείμνηστο θείο της Γαρύφαλλο Ζούγκα, για το πρώτο βιβλίο που διασώζει και αναδεικνύει τη μακρά πορεία του οικισμού στον χρόνο, ιδίως όμως τη νεότερη ιστορία του, μίλησαν ο κ. Δώρης Κυριαζής, Καθηγητής Γλωσσολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ, και Καθηγητής της κ. Ζούγκα στο παρελθόν, ο κ. Βασίλης Φλώρος, τραγουδοποιός, ΠΜΣ Δημόσια Ιστορία ΕΑΠ, ΠΜΣ Πολιτισμικές Σπουδές: Νέος Ελληνισμός και Βαλκάνια ΔΠΘ και η κ. Λίζα Κούκκου, εκπαιδευτικός πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δασκάλα ελληνικής γλώσσας στην Καλιφόρνια και μέλος του Χορευτικού Συλλόγου «Αναγέννηση» Όκλαντ Αμερικής. Επίσης, μέλη του Συλλόγου της Αμερικής απέστειλαν ευχαριστήρια μηνύματα, καθώς και φωτογραφικό υλικό από την επίσκεψή τους στη Γρατινή πριν μερικά χρόνια. Για το βιβλίο και την προσφορά του αείμνηστου αδερφού του μίλησε ακόμη ο κ. Θεόδωρος Ζούγκας, η συγγραφέας, ενώ και ο παραολυμπιονίκης κ. Αντώνης Τσαπατάκης έκανε μια βιντεοσκοπημένη παρέμβαση, με την εκδήλωση να ολοκληρώνουν οι παιδικές φωνές μελών του Συλλόγου «Αναγέννηση». Τον συντονισμό της βραδιάς είχε η κ. Αρχοντούλα Καραγεωργίου, μέλος του Συλλόγου Γυναικών Γρατινής «Η Γρατινή».
Δώρης Κυριαζής, «Στο βιβλίο το ιδίωμα παίρνει σάρκα και οστά μέσα από διηγήσεις, από την πραγματική ζωή, και έτσι μπαίνει στην πραγματική του διάσταση»
― Είναι καιρός πλέον, και το συζητάμε έντονα τελευταία με άλλους συναδέλφους, να φροντίσουμε να καθιερώσουμε και μια πανελλήνια ημέρα αφιερωμένη στη διαλεκτοφωνία, δηλαδή στις διαλέκτους και τα ιδιώματα
Αφού η κ. Καραγεωργίου καλωσόρισε τους παρευρισκόμενους, απηύθυνε τις σχετικές ευχαριστίες και κατατόπισε τους θεατές όσον αφορά το περιεχόμενο της έκδοσης, έδωσε τον λόγο αρχικά σε έναν ομιλητή, με τον οποίο η συγγραφέας συνδέθηκε στα φοιτητικά της χρόνια. Συγκεκριμένα, στον κ. Δώρη Κυριαζή, ο οποίος εστίασε την ομιλία του στις διαλέκτους και στην αξία τους σήμερα, με δεδομένο πως και η έκδοση διασώζει πολύτιμα μνημεία λόγου στο τοπικό ιδιόλεκτο. Συγκεκριμένα, ο ίδιος επισήμανε: «Έχω μπροστά μου ένα πραγματικό κόσμημα, δώρο από μια παλιά φοιτήτριά μου, την Ασημίνα Ζούγκα. Και το λέω κόσμημα και το εννοώ, διότι, ξέρετε, μια ζωή με βιβλία ασχολούμαι και είμαι σε θέση να διαχωρίσω και να κρίνω την αξία τους. Κατ’ αρχήν θα ήθελα να συγχαρώ όλους όσοι συνέβαλαν στην έκδοση αυτή. Να συγχαρώ επίσης και τους συντελεστές της αποψινής εκδήλωσης, η οποία νομίζω ότι τιμά την κοινότητα ευρύτερα και όχι μόνο της Γρατινής. Παρόμοιες εκδηλώσεις είναι χρήσιμες και αναγκαίες, προκειμένου, όπως λέμε, να επαναφέρουμε στη σκηνή αυτό το κομμάτι, το σημαντικό της γλώσσας μας, που λέγεται διάλεκτοι και ιδιώματα.
Αυτό που θα ήθελα να ξεχωρίσω στο άρτιο βιβλίο, από πολλές απόψεις, που φέρει τον τίτλο “Γρατινή: Λαογραφικές και ιστορικές καταγραφές – Με βάση τις σημειώσεις του Γαρύφαλλου Ζούγκα”, είναι το ότι δεν καταγράφει απλά το ιδίωμα μιας περιοχής της Ελλάδας, ενός συγκεκριμένου χωριού, ούτε μας δίνει ένα λεξιλόγιο και κάποιες πληροφορίες σχετικά με το πότε, πού, πώς χρησιμοποιείται η μία ή άλλη γλώσσα, ούτε μας δίνει κάποιες εκφράσεις ή κάποιες συντακτικές ενδεχομένως ιδιαιτερότητες του ιδιώματος, αλλά αυτό που νομίζω ότι είναι σημαντικό εδώ είναι ότι το ιδίωμα παίρνει σάρκα και οστά μέσα από διηγήσεις, από την πραγματική ζωή, την καθημερινή ζωή, και έτσι λοιπόν μπαίνει στην πραγματική του διάσταση. Είναι η ζωντανή γλώσσα, όχι η καταγεγραμμένη γλώσσα, αλλά ζωντανή γλώσσα, όπως τη βιώνουμε καθημερινά όλοι μας, καθώς τη μιλάμε και τη χρησιμοποιούμε. […] Θα θυμάται λοιπόν η Ασημίνα ότι πάντα έλεγα και λέω στους φοιτητές μου ότι η γλώσσα είναι πατρίδα, είναι η ιστορία μας, είναι η ταυτότητά μας.
Και να μου επιτραπεί επίσης, καθώς μιλάμε για γλώσσα και πατρίδα, να κάνω έναν άλλο διαχωρισμό. Η κοινή μας γλώσσα, η ελληνική, είναι η γλώσσα της μεγάλης πατρίδας, ενώ τα ιδιώματα, οι διάλεκτοι, είναι η γλώσσα της μικρής πατρίδας, της ιδιαίτερης πατρίδας του καθενός μας, με την οποία μας συνδέουν τόσα και τόσα πολλά. Υπ’ αυτήν την έννοια λοιπόν, αυτός ο συνδυασμός, το ιδίωμα και η κοινή γλώσσα, δεν είναι δύο μεγέθη που αντικρούονται. Ίσα ίσα, είναι δύο μεγέθη που αλληλοσυμπληρώνονται. Είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Δυστυχώς, όμως, τα τελευταία χρόνια αυτή η παράμετρος σαν να έχει λιγάκι παραμεληθεί ή ξεχαστεί. Δυστυχώς, επαναλαμβάνω, ακόμη και σε μεγαλύτερης ηλικίας Έλληνες, πόσο μάλλον στους νέους, έχει λιγάκι επικρατήσει η αντίληψη “Μωρέ, αυτά είναι χωριάτικα, είναι βλάχικα”, “Eίναι άξεστη γλώσσα”, “Είναι απελέκητη γλώσσα”, “Τι τη θέλουμε;”, “Εμείς είμαστε πλέον νεοέλληνες, που μιλάμε την κοινή νεοελληνική” κ.λπ. Φαντάζομαι τα ακούτε από δω κι από κει. Γι’ όλα αυτά υπάρχει μια πολύ απλή απάντηση: λάθος αντίληψη. Και είναι λάθος η αντίληψη αυτή, διότι, όπως γνωρίζετε, τα ιδιώματα και οι διάλεκτοι αποτελούν τη βάση την ιστορική πάνω στην οποία οικοδομήθηκε, δημιουργήθηκε η κοινή νεοελληνική που μιλάμε σήμερα όλοι. Υπ’ αυτήν την έννοια λοιπόν, το βιβλίο αυτό είναι άξιο προσοχής, διότι προβάλλει τη γλώσσα, το ιδίωμα μιας γωνιάς της Ελλάδας μας, της μεγάλης Ελλάδας, της μεγάλης πατρίδας και το προβάλλει αλλά και συνάμα το περιβάλλει με αγάπη, με σεβασμό για όσους έφυγαν. Ανέφερα προηγουμένως τον αείμνηστο Γαρύφαλλο Ζούγκα αλλά και πολλούς άλλους, τους παππούδες, τις γιαγιάδες μας, τους γονείς μας. Γι’ αυτό λοιπόν, με την ευκαιρία της σημερινής εκδήλωσης, θα ήθελα να επισημάνω το γεγονός και την ανάγκη, μαζί με αυτό που ήδη κάνουμε για να τιμήσουμε σε παγκόσμιο επίπεδο την ελληνική γλώσσα, με την καθιέρωση της Παγκόσμιας Ημέρας της Ελληνικής, που βεβαίως πέρασε και από την UNESCO, είναι καιρός πλέον και το συζητάμε έντονα τελευταία με άλλους συναδέλφους, να φροντίσουμε να καθιερώσουμε και μια πανελλήνια ημέρα αφιερωμένη στη διαλεκτοφωνία, δηλαδή στις διαλέκτους και τα ιδιώματα. Να τα τιμήσουμε, να μιλήσουμε για την αξία τους και μια παρόμοια εκδήλωση θα ήταν καλοδεχούμενη.


Και έτσι λοιπόν να φροντίσουμε ο καθένας μας και όλοι μαζί, το σχολείο, το πανεπιστήμιο, οι εκπαιδευτικοί, οι γονείς, οι φορείς, οι διάφοροι, να γίνει συνείδηση όλων των Ελλήνων πως τα ιδιώματα, οι διάλεκτοι, είναι πλούτος, δεν είναι βάρος. Δεν είναι ντροπή να μιλάς ιδιωματικό λόγο και διαλεκτικό λόγο. Ίσα ίσα είναι καμάρι για τον καθένα μας, όταν βρίσκεται στο κατάλληλο περιβάλλον, όταν βρίσκεται με συντοπίτες, με συγχωριανούς, να μιλάει τη γλώσσα που μίλαγε μικρός, που άκουγε από τους γονείς του, από τους παππούδες του, διότι αυτή η γλώσσα αναδεικνύει τους στενούς μας δεσμούς με τον τόπο μας, με την ιδιαίτερη πατρίδα μας. Γι’ αυτό λοιπόν, για άλλη μια φορά, θέλω να έχουμε και τη συνδρομή σας για να βάλουμε μπρος αυτήν την πρόταση και αυτό το εγχείρημα, πιστεύοντας ότι σύντομα θα τα καταφέρουμε. Για άλλη μια φορά σας ευχαριστώ και θα ήθελα να πω στην Ασημίνα, χαριτολογώντας, πως δεν θυμάμαι επακριβώς τι βαθμό πήρες στις εξετάσεις του μαθήματός μου –είμαι σίγουρος πάντως ότι πήρες καλό βαθμό–, ενώ σήμερα, σίγουρα, έχεις πάρει 10 με τόνο».
Βασίλης Φλώρος, «Η Ασημίνα άκουσε τον συνομιλητή της, τον θείο της εν προκειμένω, μίλησε με τα έγγραφά του, τις σημειώσεις και τις φανέρωσε πλήρως σε ένα σύγγραμμα, το οποίο είναι σαν ένα συστηματικό λαογραφικό σύγγραμμα»
Ακολούθως, ο κ. Βασίλης Φλώρος, που βαδίζει και ο ίδιος ερευνητικά, μεταξύ άλλων, στα μονοπάτια της προφορικής ιστορίας, αναφέρθηκε στη γνωριμία του με αυτόν τον τόπο της Ροδόπης, αυτόν τον οικισμό που κρύβει τόση ιστορία, σχολιάζοντας ιδίως την προσπάθεια της κ. Ζούγκα να αναδείξει τη μικροϊστορία, η οποία ενισχύεται σημαντικά τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, «δίνοντας φωνή στους αφανείς αφώνους, σε αυτούς που η δική τους φωνή χρόνια τώρα δεν έβρισκε χώρο», σχολίασε χαρακτηριστικά.
Ξεκινώντας την εισήγησή του, αναφέρθηκε στην επιστήμη της λαογραφίας και στις προσπάθειες των μελετητών του 19ου αιώνα «να καταγράψουν αυτό το μικροϊστορικό αρχείο και στη συνέχεια να καταφέρουν, μέσα από αυτήν τη διαδικασία, όλο και περισσότερο, να “σκάφτουν” σε φωνές που δεν μπορούσαν να ακουστούν και έτσι φτάσαμε στη μεταμοντέρνα εποχή, τη σημερινή, να μπορούμε μέσω της εθνογραφίας, μέσω της προφορικής ιστορίας, των προφορικών αφηγήσεων, να έχουμε τις φωνές των απλών ανθρώπων, τα βιώματά τους, τις απόψεις τους, οι οποίες διαλέγονται μεταξύ τους, συγκρούονται και προφανώς φανερώνουν στοιχεία της ταυτότητας κάθε τόπου, τα οποία είναι και πάρα πολύ σημαντικά».
Επίσης, αντικείμενο του σχολιασμού του υπήρξε και η ερευνητική ματιά της συγγραφέα. «Η Ασημίνα […] λειτούργησε, άτυπα, ως ερευνήτρια, ως εθνογράφος, κάνοντας ουσιαστικά όλα τα στάδια μιας πλήρους εθνογραφικής έρευνας, από την άδολη αγάπη για τον τόπο της και της αξίζουν συγχαρητήρια. Θα έπρεπε κάθε άνθρωπος, ο οποίος ενδιαφέρεται για τον τόπο του, να βάλει στον δημόσιο διάλογο ζητήματα που τον αφορούν. […] Θα έπρεπε δηλαδή να λειτουργήσει όπως λειτούργησε και η Ασημίνα. Τι έκανε λοιπόν η Ασημίνα; Λειτούργησε σαν μικρό παιδί, ανιχνεύτρια, πήγε στις πηγές, στις προφορικές πηγές. […] Έτσι λοιπόν η Ασημίνα κάθισε αντικριστά, έκανε αυτό που λέμε συστηματικά στην εθνογραφία “συμμετοχική ακρόαση”, άκουσε τον συνομιλητή της, τον θείο της εν προκειμένω, μίλησε με τα έγγραφά του, τις σημειώσεις, αντιπαρατέθηκε με αυτές, με στερεότυπα, με προκαταλήψεις και τις φανέρωσε πλήρως σε ένα σύγγραμμα, το οποίο είναι σαν ένα συστηματικό λαογραφικό σύγγραμμα. […]».
Μεταξύ άλλων, ο κ. Φλώρος δεν παρέλειψε να αναφερθεί και στη σημαντική συμβολή γυναικών ερευνητριών στο βάθος του χρόνου, στην ιστοριογραφία, όπως είναι η Μέλπω Μερλιέ, η Άλκη Κυριακίδου-Νέστορος, κ.ά., καθώς και στο θάρρος μιας ερευνήτριας να τοποθετεί στον δημόσιο λόγο ζητήματα και τραύματα που συχνά αποσιωπώνται, π.χ. όσον αφορά τον Εμφύλιο.
Λίζα Κούκκου, «Ασημίνα, είμαι σίγουρη ότι ο αείμνηστος θείος σου θα είναι πάρα πολύ περήφανος για εσένα»
Η επόμενη ομιλία ταξίδεψε τους θεατές στην ομογένεια της Αμερικής, χάρη στην κ. Λίζα Κούκκου, που διαμένει λίγο έξω από το Σαν Φρανσίσκο, στην πολιτεία της Καλιφόρνια, η οποία τόνισε τη σημαντική προσπάθεια του Συλλόγου «Αναγέννηση», να κρατήσει ζωντανό και άσβεστο ένα κομμάτι της Ελλάδας για τη νέα γενιά, μέσω και των χορών. Συγκεκριμένα, η ίδια σχολίασε πως, με αφορμή την πρώτη συμμετοχή των παιδιών του Συλλόγου σε έναν μεγάλο διαγωνισμό παραδοσιακών χωρών, όπου επέλεξαν να παρουσιάσουν χορούς από τη Γρατινή, επιχείρησε να βρει περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τον οικισμό. «Εδώ είναι που υπεισέρχεται και η δική μου συμβολή. Ως μητέρα ενός χορευτή και κάποια που μπορώ να επικοινωνήσω στα ελληνικά, προσφέρθηκα να βοηθήσω, ώστε να βρούμε όσα περισσότερα στοιχεία γίνεται για τη Γρατινή, για τις παραδόσεις της περιοχής, για τις φορεσιές και ό,τι πληροφορία μπορούσαμε να συγκεντρώσουμε, ώστε να εκπροσωπήσουμε αυθεντικά την περιοχή με τον χορό και την παράδοσή της. […] Ήμασταν πάρα πολύ τυχεροί, γιατί στην πρώτη μου προσπάθεια στο διαδίκτυο ανακάλυψα ότι υπάρχει σελίδα του Πολιτιστικού Εξωραϊστικού Συλλόγου Γυναικών Γρατινής και με μεγάλη χαρά και ενθουσιασμό έγραψα κατευθείαν ένα μήνυμα και δέχτηκα μια πολύ γρήγορη απάντηση από τον αείμνηστο Γαρύφαλλο Ζούγκα, έναν καταπληκτικό άνθρωπο, με τον οποίο γνωριστήκαμε πολύ καλά. Δημιουργήσαμε μια ιδιαίτερη σχέση και η επαφή αυτή μάς βοήθησε πάρα πολύ να βρούμε πληροφορίες για την περιοχή της Γρατινής, για τις παραδόσεις της, για τις φορεσιές και μας έφερε κατευθείαν σε επαφή με την τότε Πρόεδρο του Συλλόγου, την κ. Αρχοντούλα Καραγεωργίου. […] Ο κ. Γαρύφαλλος μου είχε διηγηθεί ότι όραμά του και όνειρό του ήταν να αφήσει παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές, αλλά και στις τωρινές γενιές των Γρατινιωτών, καταγραφές από την ιστορία, τις παραδόσεις, από ό,τι μπορούσε να συγκεντρώσει ώστε να υπάρχουν αυτά καταγεγραμμένα και είχε ξεκινήσει να γράφει ένα βιβλίο με τη βοήθεια της ανιψιάς του, της Ασημίνας. Την ανέφερε συχνά. Ήταν πολύ περήφανος για την ανιψιά του, που με τόσο πάθος τον βοηθούσε σ’ αυτό το πόνημά του. […]».
Ακολούθως, η κ. Κούκκου τόνισε τη γενναιόδωρη συνεισφορά των γυναικών του Συλλόγου Γρατινής για τις παραδοσιακές ενδυμασίες των παιδιών, για τον διαγωνισμό, ενώ αναφέρθηκε και στην επίσκεψή της το 2021 στη Γρατινή, μαζί με την οικογένειά της και μερικούς φίλους. Ενθυμούμενη από τότε πως «Αυτό που συναντήσαμε ήταν ένα χωριό ολόκληρο να μας περιμένει στην πλατεία. Άνθρωποι που δεν μας γνώριζαν, αλλά ζήσαμε όλοι μαζί αυτό το ταξίδι, ο καθένας από την πλευρά του. Ήταν μια αξέχαστη μέρα. […] Φυσικά, γνωρίσαμε και τον κ. Γαρύφαλλο, ο οποίος τότε είχε ήδη ετοιμάσει το προσχέδιο του βιβλίου. […] Είχε πάρα πολλές ιδέες και ήταν πάρα πολύ ενθουσιασμένος για όλο αυτό που γινόταν. […] Ασημίνα, είμαι σίγουρη ότι ο κ. Γαρύφαλλος θα είναι πάρα πολύ περήφανος για εσένα».
Η ομογένεια παρέμεινε «παρούσα» και μετά την ομιλία της κ. Κούκκου, καθώς μέλη του Συλλόγου «Αναγέννηση» απέστειλαν τις ευχές και τις ευχαριστίες τους, ενώ προβλήθηκε ιδιαίτερα σημαντικό φωτογραφικό υλικό –για όσους εξετίμησαν την αγάπη και την αφοσίωση του αείμνηστου Γαρύφαλλου Ζούγκα στην καταγραφή της παράδοσης και της ιστορίας του οικισμού του, αλλά δεν είχαν τη δυνατότητα να τον «ζήσουν» και να τον γνωρίσουν εν ζωή– από το αρχείο του Συλλόγου από την επίσκεψη του 2021, με τους Γρατινιώτες, αλλά και τον ίδιο τον Γαρύφαλλο Ζούγκα, να υποδέχονται θερμά τα παιδιά της Αναγέννησης από το Όκλαντ, καθώς και την κ. Κούκκου.

Θεόδωρος Ζούγκας, «Αυτό το βιβλίο έχει ανάσα, ανασαίνει, έχει ψυχή. Δεν το διαβάζεις, σου μιλάει, σου φωνάζει δυνατά: ΓΡΑΤΙΝΗ»
Στη συνέχεια, τον λόγο έλαβε ο πατέρας της συγγραφέα, ο κ. Θεόδωρος Ζούγκας, ο οποίος, συγκινημένος και ενδεδυμένος μάλιστα με την παραδοσιακή φορεσιά του χωριού, τιμώντας έτσι και τον τόπο του και τη μνήμη του αδερφού του, Γαρύφαλλου, ανέφερε: «Σας ευχαριστώ όλους μαζί και τον καθένα ξεχωριστά που βρεθήκατε κοντά στον αδερφό μου, που του είπατε μια “καλημέρα”, ήπιατε έναν καφέ μαζί του, που μας χτυπήσατε την πόρτα, που σπρώξατε το καρότσι του αδερφού μου στην ανηφόρα για το σπίτι μας, που παρατούσατε τις δουλειές σας, όταν ζητούσε κάποια βοήθεια όταν σας έπαιρνε τηλέφωνο. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.
Όταν συζητήσουμε με τον αδερφό μου για την παρουσίαση του βιβλίου, μου έλεγε: “Αδερφούλη, θα τη βάλω την τραγιάσκα, θα φορέσω το μαντίλι, θα βάλω και το γιλέκι και θα κάθομαι δίπλα στην Ασημίνα και θα είμαι υπερήφανος”. Εγώ σήμερα είμαι εδώ, αντ’ αυτού. Ζω το όνειρο του αδερφού μου, με την έκδοση αυτού του βιβλίου. Από σήμερα η Γρατινή δεν έχει μόνο γεωγραφική και ιστορική θέση. Δεν έχει μόνο παραδοσιακή παρουσία. Έχει και ένα βιβλίο. Ένα βιβλίο που, όσο και να παραμεληθεί, όσο και να ξεχαστεί, όση σκόνη και να πιάσει, θα βρεθεί ένα χέρι να το πάρει, μια ανάσα να το φυσήξει, ένα μάτι για να το δει, ένας νους για να το διαβάσει και ένα στόμα για να πει: “Γρατινή: Λαογραφικές και ιστορικές καταγραφές – Με βάση τις σημειώσεις του Γαρύφαλλου Ζούγκα”. Αυτό το βιβλίο έχει ανάσα, ανασαίνει, έχει ψυχή. Δεν το διαβάζεις, σου μιλάει, σου φωνάζει δυνατά: ΓΡΑΤΙΝΗ».
Ασημίνα Ζούγκα, «Ξεκίνησε ένα νέο δίκτυο, “Της γιαγιάς σου”, ένα δίκτυο για να διασώσουμε ό,τι διασώζεται, όχι με λόγια αλλά με πράξεις»
Καταληκτικά, επίσης συγκινημένη η κ. Ασημίνα Ζούγκα μνημόνευσε τον θείο της, τον άνθρωπο που αφιερώθηκε στην έρευνα της Γρατινής, εστιάζοντας παράλληλα στην παρακαταθήκη που αφήνεται πίσω αλλά και στα μελλοντικά της σχέδια, στα οποία ευελπιστεί να μας έχει όλους συμμάχους. Παρουσίασε λοιπόν ένα σύγχρονο δίκτυο που δημιουργείται στο Facebook, ένα δίκτυο το οποίο δεν έρχεται να ακυρώσει, αλλά αποτελεί τη φυσική συνέχεια του παλαιού «δικτύου», πολύ πριν από το Facebook και το Wi-Fi, όταν στη Γρατινή ο κόσμος μαζευόταν στην πλατεία και στην εκκλησία, μοιραζόταν ιστορίες, τραγουδούσε και χόρευε. Η ίδια σχολίασε χαρακτηριστικά: «Όποιος έχει ρίζες, ανοίγει κλαδιά, ανθίζει, δεν φοβάται να μοιραστεί την ιστορία του, γιατί τη γνωρίζει. Αυτό το δίκτυο, το παλιό, άρχισε να φθίνει, γιατί τα παιδιά άρχισαν να φεύγουν. Άλλαξαν τα πράγματα. Ευτυχώς, κάποιος πρόλαβε να κάνει “backup”, ο Γαρύφαλλος Ζούγκας, που για χρόνια ολόκληρα άκουγε και έκανε “screenshots” τις συνομιλίες που κρατούσαν αιώνες, κάποια μέρα μου έδωσε τους κωδικούς και για τρία χρόνια δουλέψαμε μαζί, για να βάλουμε όλα αυτά σε τάξη και έτσι δημιουργήθηκε ένα αρχείο. Όμως, το αρχείο δεν έχει κάποιο νόημα αν δεν το διαβάσει κανείς, όπως και ένα προφίλ στα social media που δεν το επισκέπτεται. Γι’ αυτό δεν θέλω να είναι ένα βιβλίο που θα μείνει στο ράφι, θέλω να είναι live. […] Χρειαζόμαστε ανθρώπους που να θυμούνται και όχι κεραίες. Γι’ αυτό σήμερα ξεκίνησε κάτι καινούργιο, που λέγεται “Της γιαγιάς σου – Λέξεις και ιστορίες που δεν πρέπει να χαθούν”. Δημιουργήθηκε μια ομάδα στο Facebook, όπου ο καθένας μπορεί να ανεβάσει μια λέξη, μια φράση, μια ιστορία, ένα video, ό,τι επιθυμεί, από τον δικό του άνθρωπο, από τον παππού, τη γιαγιά του κ.ά., από κάθε γωνιά της Ελλάδας. […] Αυτός θεωρώ πως είναι ο πιο άμεσος και πρακτικός τρόπος να διασώσουμε ό,τι διασώζεται, όχι με λόγια αλλά με πράξεις».
Η βραδιά, αφιερωμένη στη Γρατινή, στη μεγάλη της παράδοση και κυρίως στη δύναμη των ανθρώπων, όπως ο αείμνηστος Γαρύφαλλος Ζούγκας, ο οποίος παρά τα κινητικά προβλήματα κατάφερε να κάνει τα όνειρά του πράξη, και με τη συνδρομή της ανιψιάς του, ολοκληρώθηκε με δύο τρυφερά video. Αρχικά, ένα αισιόδοξο μήνυμα μετέφερε με τη σύντομη παρέμβασή του ο κ. Αντώνης Τσαπατάκης, ο oποίος τόνισε: «Θέλω να συγχαρώ όλους όσοι αποτέλεσαν μέλη αυτής της πολύ ωραίας προσπάθειας να πραγματοποιηθεί αυτό το βιβλίο και εύχομαι να περάσει το μήνυμά του σε όλους, γιατί το μήνυμα έχει να κάνει γενικά να μην τα παρατάμε, να προσπαθούμε για ό,τι έχουμε ανάγκη ή ό,τι έχουμε ονειρευτεί και να συνεχίζουμε ακόμα και αν δεν το καταφέρουμε ποτέ».
Ακολούθως, ένα μεγάλο «ευχαριστώ» από καρδιάς προς όλους τους Γρατινιώτες απέστειλαν μικρά παιδιά, μέλη του Χορευτικού Συλλόγου «Αναγέννηση», αποδεικνύοντας πως οι ρίζες και η ιστορία μας, όπου κι αν βρισκόμαστε, παραμένουν ζωντανές χάρη σε φωτεινούς ανθρώπους.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
