Τανια Βεζυριανιδου: «Μολις 5 απο τις 55 δημοτικες ενοτητες της ΠΑΜΘ εχουν ενταχθει στο προγραμμα πολεοδομικου σχεδιασμου Κωνσταντινος Δοξιαδης»
Την ιδιαίτερα σημαντική υστέρηση της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης στην εκπόνηση των νέων Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων ανέδειξε η αρχιτέκτων μηχανικός – πολεοδόμος και προϊσταμένη της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού ΑΜΘ της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Μακεδονίας–Θράκης, Δρ.Τάνια Βεζυριανίδου, μιλώντας στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm».
Με αφορμή τη συμμετοχή της στο επιστημονικό συνέδριο «Planning for Sustainability – Πολεοδομικός Σχεδιασμός & Περιβαλλοντική Προστασία μετά το Πρόγραμμα Πολεοδομικών Μεταρρυθμίσεων: Εμπειρίες, Διδάγματα & Προοπτικές», που διοργάνωσε ο Σύλλογος Ελλήνων Πολεοδόμων και Χωροτακτών (ΣΕΠΟΧ), η κ. Βεζυριανίδου παρουσίασε τις προκλήσεις που συνοδεύουν την εφαρμογή ενός από τα μεγαλύτερα εγχειρήματα χωρικού σχεδιασμού των τελευταίων ετών.
Η ίδια συμμετείχε στο πρώτο στρογγυλό τραπέζι του συνεδρίου, την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου, με θέμα «Τοπική αυτοδιοίκηση, τοπικές κοινωνίες και σχεδιασμός», καταθέτοντας τόσο την εμπειρία της διοίκησης όσο και τους προβληματισμούς που προκύπτουν από την πορεία του προγράμματος.
Όπως αποκάλυψε, στην ΠΑΜΘ έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» μόλις δύο Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, τα οποία αφορούν συνολικά πέντε από τις 55 δημοτικές ενότητες της Περιφέρειας ΑΜΘ. Την ίδια στιγμή, σε πανελλαδικό επίπεδο, το πρόγραμμα καλύπτει περίπου το 70% των δημοτικών ενοτήτων της χώρας.
Παρά τη σημαντική αυτή απόκλιση, η κ. Βεζυριανίδου αναφέρθηκε και στις προσπάθειες που βρίσκονται σε εξέλιξη για την εξασφάλιση χρηματοδότησης νέων μελετών στην περιοχή, με πρωτοβουλία του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας – Παραρτήματος Θράκης, ενώ δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο η καθυστερημένη ένταξη της ΑΜΘ να επιτρέψει τελικά την αξιοποίηση της εμπειρίας που θα αποκτηθεί από τις μελέτες της υπόλοιπης χώρας.
«Τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια είναι τα χωροταξικά συντάγματα των δήμων»
Ξεκινώντας από τα συμπεράσματα του συνεδρίου, η κ.Βεζυριανίδου εξήγησε ότι το πρόγραμμα πολεοδομικών μεταρρυθμίσεων βρίσκεται σήμερα σε ιδιαίτερα κρίσιμο στάδιο, καθώς ολοκληρώθηκε η παραλαβή σημαντικού αριθμού μελετών από το ΥΠΕΝ και ξεκινά η διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, ο σχεδιασμός αφορά περίπου 700 δημοτικές ενότητες σε όλη τη χώρα, καλύπτοντας σχεδόν το 70% του συνόλου τους.
Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, δεν πρόκειται για απλές μελέτες καθορισμού χρήσεων γης, αλλά για ολοκληρωμένα εργαλεία που θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την αναπτυξιακή προοπτική των Δήμων της χώρας.
«Αυτά τα σχέδια είναι πολύ σημαντικά σχέδια. Είναι βαριά σχέδια, συνηθίζω να λέω εγώ, γιατί πέρα από τον καθορισμό των χρήσεων γης, βάζουν και άλλα νέα στοιχεία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Μεταξύ των ζητημάτων που εξετάζονται περιλαμβάνονται η οριοθέτηση οικισμών, η αναγνώριση οδών, η μεταφορά συντελεστή δόμησης και οι προϋποθέσεις της εκτός σχεδίου δόμησης, δηλαδή θέματα που επηρεάζουν άμεσα τόσο την ιδιωτική περιουσία όσο και τη δυνατότητα υλοποίησης αναπτυξιακών δραστηριοτήτων.
«Αυτά τα σχέδια είναι ουσιαστικά τα χωροταξικά συντάγματα των δήμων. Είναι η βάση πάνω στην οποία σχεδιάζουν οι δήμοι το μέλλον τους», υπογράμμισε.
Η ίδια επισήμανε ότι τα νέα σχέδια καλούνται να ενσωματώσουν και τις σύγχρονες προκλήσεις που δημιουργούν η κλιματική αλλαγή, η ανάγκη ανθεκτικότητας των πόλεων και η φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής.
«Μιλάμε πλέον για τέτοια θέματα, για ανθεκτικότητα των πόλεων, για φέρουσα ικανότητα, για το πώς οι πόλεις μπορούν να ανταποκριθούν στις νέες προκλήσεις της εποχής», σημείωσε.
Στην τελευταία θέση η ΠΑΜΘ – Μόλις δύο σχέδια για πέντε δημοτικές ενότητες
Επικεντρώνοντας στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, όπως έκανε γνωστό η Περιφέρεια μας εξακολουθεί να βρίσκεται στην τελευταία θέση της χώρας ως προς τη χρηματοδότηση και την υλοποίηση των συγκεκριμένων εργαλείων χωρικού σχεδιασμού.
«Πράγματι ήμασταν και συνεχίζουμε να είμαστε η τελευταία Περιφέρεια ως προς τη χρηματοδότηση και υλοποίηση αυτών των εργαλείων», τόνισε.
Σύμφωνα με την κ. Βεζυριανίδου, στο πρόγραμμα «Κωνσταντίνος Δοξιάδης» έχουν ενταχθεί δύο Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια στην ΠΑΜΘ, για τους Δήμους Αλεξανδρούπολης και Ξάνθης.
Οι σχετικές μελέτες έχουν κατατεθεί στο αρμόδιο Υπουργείο και βρίσκονται στο στάδιο που προηγείται της δημόσιας διαβούλευσης.
Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι η περιορισμένη γεωγραφική κάλυψη του προγράμματος στην περιοχή.
«Αφορούν ουσιαστικά μόλις πέντε δημοτικές ενότητες στο σύνολο των 55 δημοτικών ενοτήτων της Περιφέρειας. Καταλαβαίνετε επομένως πόσο πίσω βρισκόμαστε», υπογράμμισε.
Αυτό σημαίνει ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, 50 δημοτικές ενότητες της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης παραμένουν εκτός του συγκεκριμένου χρηματοδοτικού προγράμματος, γεγονός που δημιουργεί σημαντικό προβληματισμό για τη μελλοντική τους αναπτυξιακή πορεία.
Όπως εξήγησε, χωρίς επικαιροποιημένο πολεοδομικό σχεδιασμό, οι δήμοι δυσκολεύονται να καθορίσουν με σαφήνεια πού και υπό ποιες προϋποθέσεις μπορούν να αναπτυχθούν νέες χρήσεις και δραστηριότητες.
Πρόκειται για ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τις δυνατότητες προσέλκυσης επενδύσεων, τη χωροθέτηση επιχειρηματικών δραστηριοτήτων και τον προγραμματισμό έργων υποδομής.
Προσπάθεια χρηματοδότησης για Κομοτηνή και Μαρώνεια–Σάπες μέσω του Πράσινου Ταμείου
Παρά την υστέρηση της Περιφέρειας ΑΜΘ, η προϊσταμένη της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού ΑΜΘ της ΑΔ ΜΘ ανέδειξε μια προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη και αφορά άμεσα τη Ροδόπη.
Όπως γνωστοποίησε, το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας – Τμήμα Θράκης, με πρωτοβουλία του προέδρου του, επιδιώκει την εξασφάλιση χρηματοδότησης νέων Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων μέσω του Πράσινου Ταμείου.
Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία αφορά, μεταξύ άλλων, τους Δήμους Κομοτηνής και Μαρωνείας–Σαπών, καθώς και άλλους δήμους της Θράκης.
«Γίνεται μία προσπάθεια από τον πρόεδρο του Τεχνικού Επιμελητηρίου Θράκης, και είναι προς τιμήν του, να μπορεί να υπάρξει μία γέφυρα», σημείωσε.
Όπως εξήγησε, η προσπάθεια αποσκοπεί στη δημιουργία μιας χρηματοδοτικής διεξόδου για τις περιοχές που δεν εντάχθηκαν στο πρόγραμμα του Ταμείου Ανάκαμψης.
Η κ. Βεζυριανίδου διευκρίνισε, πάντως, ότι στο παρελθόν είχε επιχειρηθεί η χρηματοδότηση πολεοδομικών μελετών μέσω του Περιφερειακού ΕΣΠΑ, όμως οι ιδιαίτερα χρονοβόρες διαδικασίες είχαν ως αποτέλεσμα σημαντικές καθυστερήσεις.
Όπως σημείωσε, από τη δημοσίευση των προσκλήσεων μέχρι την ολοκλήρωση των διαδικασιών ανάθεσης μπορούσαν να παρέλθουν ακόμη και τριάμισι χρόνια, με αποτέλεσμα να μην προχωρήσει η εκπόνηση των μελετών.
«Η διαβούλευση θα είναι πραγματική ή προσχηματική;»
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που τέθηκαν στο συνέδριο, και το οποίο ανέδειξε ιδιαίτερα η ίδια, αφορά τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό.
Η ίδια υπογράμμισε ότι το στάδιο της δημόσιας διαβούλευσης είναι καθοριστικό, καθώς οι επιλογές που θα αποτυπωθούν στα σχέδια θα επηρεάσουν την καθημερινότητα των πολιτών για πολλά χρόνια.
Ωστόσο, εξέφρασε σοβαρό προβληματισμό για τα περιορισμένα χρονικά περιθώρια που προβλέπονται.
«Υπάρχει πολύ μεγάλη πίεση χρόνου και πολύ σφιχτές προθεσμίες. Το ερώτημα επομένως είναι αν τελικά αυτή η διαβούλευση θα είναι πραγματική ή προσχηματική», ανέφερε.
Όπως εξήγησε, η ανάρτηση μιας μελέτης σε ψηφιακή πλατφόρμα για περιορισμένο διάστημα δεν εξασφαλίζει από μόνη της ουσιαστική συμμετοχή.
Για να έχει πραγματικό αποτέλεσμα η διαδικασία, θα πρέπει να υπάρχει ενημέρωση, δυνατότητα κατανόησης των προτεινόμενων ρυθμίσεων και ουσιαστική αξιολόγηση των παρατηρήσεων των πολιτών, των συλλόγων και των τοπικών φορέων.
Η ίδια αναφέρθηκε σε παραδείγματα από νησιωτικές περιοχές, όπου οι τοπικές κοινωνίες έχουν αναπτύξει έντονη δραστηριότητα γύρω από ζητήματα φέρουσας ικανότητας, τουριστικής ανάπτυξης και μεγάλων επενδύσεων.
Η ενεργός συμμετοχή των κατοίκων, όπως τόνισε, μπορεί να αναδείξει προβλήματα που διαφορετικά ενδέχεται να παραμείνουν απαρατήρητα.
Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι η παράβλεψη ουσιαστικών παρατηρήσεων κατά τη διαβούλευση μπορεί να οδηγήσει σε μεταγενέστερες δικαστικές αμφισβητήσεις.
«Μπορεί να αντιδράσει η κοινωνία και να προχωρήσει η μελέτη, να εγκριθεί και να γίνει Προεδρικό Διάταγμα. Μπορεί αυτή η ίδια η μελέτη να φτάσει μετά στο Συμβούλιο της Επικρατείας και να ακυρώσει κάτι το οποίο ήδη έχει τονίσει η τοπική κοινωνία», επισήμανε.
Για τον λόγο αυτό χαρακτήρισε το στάδιο της διαβούλευσης κρίσιμο όχι μόνο για τη δημοκρατική νομιμοποίηση του σχεδιασμού, αλλά και για τη μελλοντική αποτελεσματικότητα και ασφάλεια των πολεοδομικών ρυθμίσεων.
«Η κεντρική διοίκηση δεν έχει τον επιτελικό ρόλο που θα έπρεπε»
Ένα ακόμη θέμα που απασχόλησε το συνέδριο ήταν ο καταμερισμός των αρμοδιοτήτων ανάμεσα στην κεντρική διοίκηση, στους δήμους και στις υπόλοιπες δημόσιες υπηρεσίες.
Η κ. Βεζυριανίδου επισήμανε ότι σήμερα το βάρος του ελέγχου των νέων τοπικών πολεοδομικών σχεδίων συγκεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό στο αρμόδιο Υπουργείο, γεγονός που δημιουργεί πρόσθετη πίεση στις υπηρεσίες του.
«Η κεντρική διοίκηση δεν έχει τον ρόλο που πρέπει να έχει, που πρέπει να είναι επιτελικός και να δίνει τις κατευθύνσεις προς τα κάτω στους δήμους για την υλοποίηση του σχεδιασμού», υποστήριξε.
Σύμφωνα με την ίδια, αντί να περιορίζεται στον καθορισμό των βασικών κατευθύνσεων και στην εποπτεία της εφαρμογής τους, η κεντρική διοίκηση καλείται να εξετάζει αναλυτικά μεγάλο αριθμό μελετών, με τις αντίστοιχες απαιτήσεις σε χρόνο και ανθρώπινο δυναμικό.
Παράλληλα, έκανε ιδιαίτερη αναφορά στην απουσία συγκεκριμένων χωροταξικών κατευθύνσεων για ορισμένες κατηγορίες χρήσεων γης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί, όπως εξήγησε, ο αγροτικός χώρος.
«Δεν υπάρχει ούτε ειδικό χωροταξικό για τον αγροτικό χώρο. Δεν υπάρχουν κατευθυντήριες οδηγίες από τα Υπουργεία πώς θα σχεδιάζεται αυτός ο χώρος, με αποτέλεσμα ο κάθε μελετητής να κρίνει από μόνος του», ανέφερε.
Αυτό, κατά την ίδια, δημιουργεί τον κίνδυνο διαφορετικών προσεγγίσεων ανά περιοχή, χωρίς ένα επαρκώς καθορισμένο κοινό πλαίσιο.
«Αυτό το οποίο διαπίστωσα είναι ότι υπάρχει ένας πειραματισμός. Δηλαδή όλοι πειραματίζονται», σημείωσε χαρακτηριστικά, περιγράφοντας μια διαδικασία στην οποία πολλά προβλήματα αναδεικνύονται κατά την πορεία του σχεδιασμού ενώ θα έπρεπε να είναι διευθετημένα πριν από αυτή.
Εκτός σχεδιασμού η τεχνογνωσία των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων
Η κ. Βεζυριανίδου στάθηκε ιδιαίτερα και στο γεγονός ότι δεν αξιοποιήθηκε ουσιαστικά η εμπειρία των στελεχών των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων κατά την εκπόνηση των νέων σχεδίων.
Όπως εξήγησε, οι συγκεκριμένες υπηρεσίες είχαν επί χρόνια την αρμοδιότητα έγκρισης των Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων, έχοντας αποκτήσει σημαντική γνώση των προβλημάτων, των διαδικασιών και των ιδιαιτεροτήτων κάθε περιοχής.
«Εμείς ως Αποκεντρωμένη Διοίκηση είχαμε την έγκριση όλων των προηγούμενων σχεδίων, των Γενικών Πολεοδομικών Σχεδίων. Έχουμε όλη την εμπειρία, τη γνώση για να μπορέσουμε να βοηθήσουμε σε αυτόν τον σχεδιασμό», ανέφερε.
Ωστόσο, όπως επισήμανε, η συγκεκριμένη εμπειρία δεν ενσωματώθηκε στην εφαρμογή του προγράμματος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης».
«Είμαστε έξω από όλη αυτή τη μεταρρύθμιση. Η τεχνογνωσία δηλαδή αυτών των ανθρώπων δεν αξιοποιήθηκε σε αυτό το πρόγραμμα», υπογράμμισε.
Η ίδια επισήμανε ότι οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις εξακολουθούν να έχουν σημαντικές αρμοδιότητες τόσο ως προς τις τροποποιήσεις των υφιστάμενων σχεδίων όσο και στα επόμενα στάδια εφαρμογής του πολεοδομικού σχεδιασμού.
Κατά συνέπεια, θεωρεί ότι η ουσιαστικότερη συμμετοχή τους ήδη από την αρχική φάση θα μπορούσε να συμβάλει στην καλύτερη προετοιμασία και στην αποτελεσματικότερη υλοποίηση των νέων ρυθμίσεων.
Μπορεί η καθυστέρηση της ΑΜΘ να αποδειχθεί τελικά χρήσιμη;
Παρά τις επισημάνσεις της για την υστέρηση της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, η κ. Βεζυριανίδου εξέφρασε την εκτίμηση ότι η καθυστερημένη έναρξη των νέων μελετών στην περιοχή θα μπορούσε, υπό προϋποθέσεις, να προσφέρει και ένα πλεονέκτημα.
Όπως εξήγησε, οι μελέτες που εκπονούνται σήμερα στην υπόλοιπη Ελλάδα θα αναδείξουν στην πράξη τα προβλήματα, τις ελλείψεις και τις αδυναμίες του νέου συστήματος.
Η εμπειρία αυτή θα μπορούσε να αξιοποιηθεί στη συνέχεια από τους μελετητές και τις υπηρεσίες που θα αναλάβουν τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια της ΠΑΜΘ.
«Τελικά το ότι δεν συμμετέχει η δική μας Περιφέρεια ίσως είναι και για καλό μας, με την έννοια ότι η γνώση που θα παράξουν όλα αυτά τα σχέδια στην υπόλοιπη χώρα, θα είναι υποβοηθητικά εργαλεία στις δικές μας τις μελέτες», σημείωσε.
Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι η διαπίστωση αυτή δεν αναιρεί την ανάγκη να προχωρήσουν οι διαδικασίες χρηματοδότησης και υλοποίησης των σχεδίων στην περιοχή.
«Ανάπτυξη, περιβάλλον και βιωσιμότητα απαιτούν κοινό τραπέζι»
Συνοψίζοντας τα συμπεράσματα του συνεδρίου, η ίδια στάθηκε στην ανάγκη συνεργασίας όλων των εμπλεκόμενων πλευρών.
Όπως επισήμανε, ο χωρικός σχεδιασμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά, με κάθε υπηρεσία, φορέα ή επίπεδο διοίκησης να προωθεί αποκλειστικά τις δικές του προτεραιότητες.
Αντίθετα, απαιτεί κοινές κατευθύνσεις και συνεννόηση, ώστε να επιτευχθεί ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και τις ανάγκες των πολιτών.
«Αυτό που τόνισα ήταν ότι πρέπει εν τέλει όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι και να εξετάσουν το συμφέρον των τοπικών κοινωνιών εστιάζοντας στην έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης που θα σέβεται το περιβάλλον», ανέφερε.
«Θα πάνε όλα καλά, αρκεί να υπάρχει θέληση για διαβούλευση», κατέληξε.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
