Η αρχοντικη Ξανθη της αυγης του 20ου αιωνα ζωντανευει μεσα απο το νεο βιβλιο της Δημητρας Πυργελη
Δήμητρα Πυργελή, «Ένα πιάνο χωρίς ουρά αφηγείται», εκδόσεις Ηλίβατον, Αθήνα 2026, 64
Η αγαπημένη βιβλιοπώλισσα της Ξάνθης και συγγραφέας Δήμητρα Πυργελή κυκλοφόρησε φέτος, πριν μερικούς μήνες, το νέο της συγγραφικό έργο, με τον πρωτότυπο τίτλο «Ένα πιάνο χωρίς ουρά αφηγείται», από τις εκδόσεις Ηλίβατον, στη σειρά «διάφορα και διαφορετικά», με ένα ιδιαίτερα καλαίσθητο εξώφυλλο όπου εμπλέκει τη γραφή με τη μουσική. Ένα πεζογράφημα που μας μεταφέρει στη γειτονική μας Ξάνθη, την «Αρχόντισσα της Θράκης». Στην «πόλη με τα χίλια χρώματα», στο «Μικρό Παρίσι» της ακμής του καπνού, σε καιρούς πολυτάραχους και αντιφατικούς.
Πρόκειται για μια μικρή αλλά μεστή ιστορία από την εποχή της μεγάλης άνθισης της Ξάνθης, την αυγή του 20ού αιώνα, μέσα από τα μάτια ενός ασυνήθιστου ξενομερίτη. Για μια πόλη, γέφυρα και σταυροδρόμι Ανατολής και Δύσης. Για μια καλλιέργεια χρυσάφι, τα καπνά, που έφερε πλούτο, επενδύσεις και εργατικά χέρια. Για δυο κόσμους, του πλούτου και του μόχθου. Για έναν οικισμό που έγινε αρχιτεκτονικό στολίδι και πολυπολιτισμική κυψέλη που έσφυζε από ζωή. Με πρωταγωνιστές που τους ένωσε το καπνεμπόριο και τους έδεσαν η φιλία και η μουσική. Υπαρκτά πρόσωπα που άφησαν το αποτύπωμά τους στην πόλη και την ιστορία… και ένα από αυτά, ανεξίτηλο σημάδι στην Τέχνη.
Πηνελόπη Καμπάκη-Βουγιουκλή, «Η Δήμητρα Πυργελή μάς δίνει άλλο ένα μικρό αριστούργημα, ένα τρυφερό και ευρηματικό αφήγημα, όπου η λογοτεχνική μυθοπλασία συναντά την ιστορική μνήμη»
Με αφορμή τη νέα αυτή έκδοση της κ. Πυργελή, η κ. Πηνελόπη Καμπάκη-Βουγιουκλή, Ομότιμη Καθηγήτρια του ΔΠΘ και «ψυχή» της ομάδας «Νεότερες Θράσσες Συγγραφείς», έσπευσε να μοιραστεί την αναγνωστική της ματιά: «Πολύ χαίρομαι που άλλη μια νεότερη Θράσσα συγγραφέας, η Δήμητρα Πυργελή, αυτές τις μέρες μας χάρισε ένα συναρπαστικό βιβλίο. Πρόκειται για το αφήγημα, όπως το χαρακτηρίζει η ίδια η συγγραφέας, “Ένα πιάνο χωρίς ουρά αφηγείται”. Ένα πιάνο, λοιπόν, που θυμάται, ακούει και διηγείται.
Η αγαπημένη Δήμητρα Πυργελή αυτήν τη φορά μας δίνει άλλο ένα μικρό αριστούργημα, ένα τρυφερό και ευρηματικό αφήγημα, όπου η λογοτεχνική μυθοπλασία συναντά την ιστορική μνήμη, τη μουσική και την πολιτιστική κληρονομιά. Εδώ, αν και ο κεντρικός αφηγητής είναι ένα πιάνο, ένα αντικείμενο που αποκτά ανθρώπινη φωνή, δεν απευθύνεται σε παιδιά, βεβαιότατα απευθύνεται και σε μεγαλύτερα παιδιά, αλλά αφορά και απευθύνεται σε όλους και όλες μας… Ένα πιάνο λοιπόν με ανθρώπινη φωνή και σκέψη που μετατρέπεται σε σιωπηλό αλλά προνομιακό μάρτυρα μιας ολόκληρης εποχής.
Η επιλογή του πιάνου ως αφηγητή αποτελεί και την πιο ενδιαφέρουσα αφηγηματική σύλληψη του έργου – αυτό ήθελε η συγγραφέας εξαρχής. Άλλωστε, τι το πιο αντιπροσωπευτικό για τον μέγιστο νεοέλληνα μουσικό, που η πόλη μας είχε την τύχη να αποτελέσει τον γενέθλιο τόπο του. Γιατί, φυσικά, και μιλάμε για μια ευρηματική παρουσίαση των πρώτων ξανθιώτικων χρόνων του Μάνου Χατζιδάκι, μια αφήγηση μέσα από το πιάνο του. Ένα πιάνο, που δεν παρακολουθεί απλώς τα γεγονότα, ακούει, αισθάνεται, συγκινείται και κυρίως θυμάται. Μέσα από τη δική του ματιά, πρόσωπα, οικογένειες και γενιές περνούν από τον χρόνο, ενώ οι ήχοι, οι μουσικές, οι φωνές και τα αντικείμενα γίνονται φορείς μνήμης.
Φυσικά δεσπόζουσα η παλιά, αρχοντική Ξάνθη… Η πόλη δεν αποτελεί απλώς το σκηνικό της αφήγησης, αλλά έναν ζωντανό οργανισμό, μια πόλη πολυπολιτισμική και πολυφωνική, όπου συναντώνται διαφορετικές γλώσσες, θρησκείες, παραδόσεις και πολιτισμικές επιρροές. Η συγγραφέας κατορθώνει να αναδείξει μεγάλο κομμάτι της τοπικής ιστορίας, πολλές φορές υπόρρητα, μέσα από την καθημερινότητα. Τα αρχοντικά, οι ενδυμασίες, τα επαγγέλματα, οι γεύσεις, οι μουσικές και οι ανθρώπινες σχέσεις αποτελούν εργαλεία ανάδειξης αυτής της ιστορίας που ποτέ δεν διδάσκεται στα σχολεία.
Όπως θα ήταν αναμενόμενο, ξεχωριστή θέση κατέχει η μουσική, ιδιαίτερα μέσα από την παιδική μορφή του Μάνου. Η μουσική παρουσιάζεται όχι μόνο ως τέχνη, αλλά ως τρόπος πρόσληψης και μεταμόρφωσης του κόσμου. Οι ήχοι της φύσης και της καθημερινότητας γίνονται εικόνες, φαντασία και τελικά δημιουργία. Παράλληλα, οι άνθρωποι που αναγνωρίζουν και στηρίζουν το ταλέντο του παιδιού Μάνου Χατζιδάκι αναδεικνύουν τη σημασία της παιδείας, της ενθάρρυνσης και της μαθητείας στη διαμόρφωση μιας καλλιτεχνικής προσωπικότητας.
Το έργο είναι ταυτόχρονα και μια μικρή μελέτη της συλλογικής μνήμης. Η ιστορία δεν παρουσιάζεται ως παράθεση γεγονότων, αλλά ως βίωμα. Ένα πιάνο, ένα κουταλάκι, ένα παλιό σπίτι, μια μελωδία ή μια οικογενειακή συνταγή μπορούν να διατηρήσουν ζωντανό ένα κομμάτι του παρελθόντος. Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη γοητεία του βιβλίου: μας μαθαίνει να ακούμε όσα συνήθως προσπερνάμε. Να βλέπουμε πίσω από τα αντικείμενα τους ανθρώπους και πίσω από τους ήχους τις ιστορίες.
Η Δήμητρα Πυργελή δημιουργεί ένα αφήγημα γεμάτο τρυφερότητα, νοσταλγία και αγάπη για τον τόπο και τη μνήμη. Ως έκδοση είναι ένα κομψό, διακριτικό βιβλίο, με πολύ διακριτική χρήση μουσικών συμβόλων, έτσι για να μπει και η γραπτή απόδοση της μουσικής. Τίποτε δεν είναι υπερβολικό, υπάρχει μέτρο και διακριτικότητα· μόνο η συγκίνηση περισσεύει.
Καλωσορίζουμε, λοιπόν, το βιβλίο της Δήμητρας, για να συνειδητοποιήσουμε, για ακόμη μια φορά, πως η ιστορία δεν είναι απλώς κάτι που συνέβη κάποτε αλλά κάτι που εξακολουθεί να ζει μέσα μας…
Και πώς ένα πιάνο, ακόμη κι όταν δεν παίζει, εξακολουθεί να διηγείται».
Η ευρηματική συγγραφέας, Δήμητρα Πυργελή
Η Δήμητρα Π. Πυργελή γεννήθηκε και ζει μόνιμα στην Ξάνθη, όπου εργάζεται στο ομώνυμο οικογενειακό βιβλιοπωλείο. Στον ίδιο αυτόν χώρο, κάθε χρόνο, από το 2018, οργανώνει συστηματικά τη Λέσχη Ανάγνωσης «Δυο λαλούν κι όλοι διαβάζουν» για αναγνώστες όλων των ηλικιών. Από το 2000, οργανώνει δράσεις φιλαναγνωσίας σε σχολεία της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης ενώ, επί δεκατέσσερα χρόνια, έκανε ραδιοφωνικές εκπομπές για το βιβλίο στους Σταθμούς «Ράδιο Ξάνθη 93,5 FM» και «Όμορφη Πόλη». Το 2018 βραβεύτηκε από την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης για την προσφορά της στην εκπαίδευση και στον πολιτισμό. Έχει εκδώσει 5 παιδικά βιβλία και έχει συμμετάσχει σε συλλογικά έργα και ανθολογίες για παιδιά και ενήλικες.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
