«Ορμενιο 1925-2025. Στα χωματα της μνημης ‒ Μαρτυριες προσφυγιας, Κατοχης, Εμφυλιου και ξενιτιας»

Έναν αιώνα ιστορίας του Ορμενίου, από τη μαζική εγκατάσταση των προσφύγων το 1925 έως τη σύγχρονη εποχή, επιχειρεί να αποτυπώσει η Χρυσούλα Ιωαννίδου στο νέο της βιβλίο με τίτλο «Ορμένιο 1925-2025. Στα χώματα της μνήμης ‒ Μαρτυρίες προσφυγιάς, Κατοχής, Εμφυλίου και ξενιτιάς».

Η έκδοση, που κυκλοφορεί το 2026 από τη «Βιβλιοθήκη Ορμενίου» και διατίθεται από τις εκδόσεις Παρατηρητής της Θράκης, αποτελεί το τρίτο βιβλίο της συγγραφέα και έχει ως επίκεντρο τον βόρειο Έβρο, ανασυνθέτοντας την πορεία του οικισμού μέσα από διαδοχικές ιστορικές περιόδους που σημάδεψαν βαθιά τους κατοίκους του.

Αφορμή για τη συγγραφή αποτέλεσε η συμπλήρωση 100 χρόνων από τη μαζική έλευση προσφύγων, κυρίως από το Ουρούμκιοϊ και το Κόζουλτζια της Ανατολικής Ρωμυλίας. Η Χρυσούλα Ιωαννίδου επιχειρεί να φωτίσει πλευρές της ιστορίας του Ορμενίου που συνδέονται με τον ξεριζωμό, την εγκατάσταση στη νέα πατρίδα, τις δυσκολίες επιβίωσης, τη Βουλγαρική Κατοχή, τον Εμφύλιο, την κοινωνική και οικονομική ανασυγκρότηση και, αργότερα, τη μαζική μετανάστευση προς τη Γερμανία και άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Το βιβλίο συνδυάζει ιστορική και λαογραφική έρευνα με σπάνιο αρχειακό υλικό, κτηματολογικούς καταλόγους, επίσημα έγγραφα, φωτογραφίες και προσωπικές μαρτυρίες, επιχειρώντας να αποδώσει όχι μόνο τα γεγονότα, αλλά και το βίωμα των ανθρώπων που τα έζησαν.

Τα περιεχόμενα του βιβλίου

Το βιβλίο διαιρείται σε τέσσερα μέρη, εκ των οποίων στο πρώτο, με τίτλο «Ορμένιο ν. Έβρου: Από τον ξεριζωμό στη νέα πατρίδα», καταγράφονται η πορεία κυρίως των προσφύγων από την Ανατολική Ρωμυλία, το Ουρούμκιοϊ και το Κόζουλτζια, οι διαδικασίες εγκατάστασής τους στο ελληνικό έδαφος, καθώς και η στεγαστική αποκατάσταση κάθε επιμέρους οικογένειας στο Ορμένιο με βάση τους τότε κτηματολογικούς καταλόγους.

Στο δεύτερο μέρος, με τίτλο «Το Ορμένιο στα ταραγμένα χρόνια της Κατοχής και του Εμφυλίου», αποτυπώνονται με ιστορική αντικειμενικότητα οι σκληρές δοκιμασίες της Βουλγαρικής Κατοχής, οι εμφύλιες διαμάχες, η δράση των αντάρτικων ομάδων και των ΜΑΫ, καθώς και οι τραγικές ανθρώπινες απώλειες που σημάδεψαν τον οικισμό και τους κατοίκους του.

Στο τρίτο μέρος, με τίτλο «Το οικογενειακό αυτοβιογράφημα του Βασίλη Βλασακίδη», αναδεικνύονται, μέσα και από τις προσωπικές του μαρτυρίες, η κοινωνικοοικονομική ανασυγκρότηση της δεκαετίας του ’50, το μεγάλο κύμα μετανάστευσης, κυρίως στη Γερμανία, αλλά και στο Βέλγιο, τα προβλήματα των μεταναστών στη χώρα φιλοξενίας, η σταδιακή τους εξοικείωση με τη νέα «πατρίδα», η οικονομική τους προκοπή, αλλά και η μεγάλη τους νοσταλγία για τον γενέθλιο τόπο και την επιστροφή στο Ορμένιο τα καλοκαίρια για διακοπές ή για κάποιους μήνες ή και οριστικά μετά τη συνταξιοδότησή τους.

Στο τέταρτο μέρος, με τίτλο «Μνήμες παιδικών χρόνων στο μεταπολεμικό Ορμένιο», φιλοξενούνται αφηγήσεις για τη ζωή των παιδιών που μεγάλωναν μακριά από τους μετανάστες γονείς τους, με τους παππούδες τους, καθώς και από την καθημερινότητα των σχολικών τους χρόνων και τον προσκοπισμό στο μεταπολεμικό Ορμένιο.

Εν κατακλείδι, το βιβλίο αυτό δεν αποτελεί απλώς μια καταγραφή γεγονότων, αλλά έναν φόρο τιμής στους ανθρώπους που ρίζωσαν στο ακριτικό Ορμένιο, πάλεψαν με τις αντιξοότητες της ιστορίας και κράτησαν ζωντανή την πολιτισμική τους κληρονομιά.  

Η συγγραφέας Χρυσούλα Ιωαννίδου

Η Χρυσούλα Ιωαννίδου γεννήθηκε, μεγάλωσε και ζει στο Ορμένιο ν. Έβρου. Είναι παντρεμένη, μητέρα δύο παιδιών και γιαγιά επτά εγγονιών.

Διετέλεσε πρόεδρος της Κοινότητας Ορμενίου και, έκτοτε, αφοσιώθηκε στην αγροτική ζωή και στη διάσωση και καταγραφή της ιστορίας του τόπου της.

Με βαθιά αγάπη και προσωπικό αγώνα, επιχειρεί να διαφυλάξει την πολύτιμη ιστορική μνήμη, ήθη, έθιμα και παραδόσεις που φέρουν οι παλαιότεροι κάτοικοι του οικισμού, αλλά και η ίδια, όπως τα βίωσε πλάι στους παππούδες της, Χρυσή και Τριαντάφυλλο.

Με χαρακτηριστικό της, την ταυτότητα του ενεργού πολίτη, και με βάση το βίωμα και τη γνώση των προβλημάτων της περιοχής του βορείου Έβρου, την πληθυσμιακή και πολιτισμική «απίσχνασή» του, μετασχηματίζει την προσωπική της φωνή αγωνίας σε συλλογική, δημοσιεύοντας σε έντυπα και ηλεκτρονικά μέσα της Θράκης κείμενα, τα οποία αφενός αφορούν στην πολιτική επικαιρότητα του τόπου και αφετέρου στη συγκρότηση και διάσωση της πολιτισμικής ιστορίας του Ορμενίου.

Δεινή αναγνώστρια, ακροάτρια, αλλά και καταγραφέας προσωπικών ιστοριών, είναι ενεργή στην πολιτιστική πραγματικότητα του παρόντος. Το 2024 κυκλοφόρησε το πρώτο της βιβλίο, «Όσα έμαθα από τις γιαγιάδες» (εκδ. Παρέμβαση) και το 2025 τις «Ιστορίες Γυναικών “Μακρινή Μητέρα * Ρόδο μου Αμάραντο”» (εκδ. Παρατηρητής της Θράκης). Το βιβλίο με τίτλο «Ορμένιο 1925-2025. Στα χώματα της μνήμης ‒ Μαρτυρίες προσφυγιάς, Κατοχής, Εμφυλίου και ξενιτιάς» (Βιβλιοθήκη Ορμενίου, 2026) είναι το τρίτο βιβλίο της.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.