Διαβασαμε το βιβλιο «Ιστοριες γυναικων – “Μακρινη μητερα * ροδο μου αμαραντο”»
Χρυσούλα Ιωαννίδου, «Ιστορίες γυναικών – “Μακρινή μητέρα * ρόδο μου αμάραντο”», εκδόσεις Παρατηρητής της Θράκης, Κομοτηνή 2025, σ. 152.
Έναν αιώνα ιστορίας περικλείουν τα 49 γυναικεία πορτρέτα που συνθέτουν το βιβλίο «Ιστορίες γυναικών – “Μακρινή μητέρα * ρόδο μου αμάραντο”» (εκδ. Παρατηρητής της Θράκης, 2025) της Χρυσούλας Ιωαννίδου. Η συγγραφέας, η οποία γεννήθηκε και ζει στο Ορμένιο, όπου διετέλεσε πρόεδρος της κοινότητας και πλέον έχει αφοσιωθεί στην αγροτική ζωή και στην καταγραφή της ιστορίας του τόπου της, είχε δώσει παλιότερα το βιβλίο «Όσα έμαθα από τις γιαγιάδες» (εκδ. Παρέμβαση, 2024), στο οποίο, μέσα από τις αναμνήσεις της και από τις αφηγήσεις των ανθρώπων του χωριού, καταγράφει τα ήθη και τα έθιμα της περιοχής. Στις «Ιστορίες γυναικών» συγκεντρώνει μέσα από έγγραφα και μαρτυρίες τις ψηφίδες ζωής των γυναικών του Ορμενίου αναδεικνύοντας έτσι τη μεγάλη εικόνα. Οι αφηγήσεις ξεκινούν από τις γυναίκες της οικογένειάς της, την μπάμπω Κάλλιω (μητέρα του πατέρα της), τη γιαγιά Βιλίκου, τη Χρυσή και την Κοκόνα, και εκτείνονται σε γυναίκες άλλων οικογενειών, νέες και ηλικιωμένες, άλλες φτωχές και άλλες πλούσιες, άλλες προστατευμένες κι άλλες αφημένες να επιβιώσουν μόνες τους σε έναν κόσμο που μαστίζεται από τους πολέμους. Γυναίκες που έζησαν με τον φόβο της μικρής κοινωνίας, άλλες που λόγω της απώλειάς τους αναγκάστηκαν να μεγαλώσουν μόνες τα παιδιά τους, ενίοτε και να πληρώσουν με τον χειρότερο τρόπο το ότι οι άντρες τους έγιναν αντάρτες.
«Η Βασιλική με τα παιδιά της ζούσαν στο σπίτι των πεθερικών της. Σε εκείνο το σπίτι γεννήθηκε η Μηλιά. Γέννησε το μωρό, το έβαλε μέσα σε έναν κουβά και γύρισε πάλι στο στρώμα. Άφησε το μωρό να πεθάνει. […] Ποιος μπορεί να πει άραγε γιατί το έκανε αυτό η γιαγιά και πώς να την κατηγορήσεις; Είχε ήδη κάνει τέσσερα παιδιά χωρίς τον άντρα της δίπλα, και για το χωριό αυτή ήταν πάντα η οικογένεια του “αντάρτη” Γιουβάν’, που ποτέ δεν γύρισε πίσω», γράφει η Χρυσούλα Ιωαννίδου σε μια γλώσσα που διατηρεί τις αρετές της προφορικότητας. Σε μια αγροτική κοινωνία των αρχών του 20ού αιώνα, όπου η ζωή και ο θάνατος θεωρούνταν φυσική συνέχεια σε αντίθεση με όσα πιστεύουμε σήμερα στις πόλεις, ο μαγικός τρόπος σκέψης ήταν η μόνη επιλογή. Η γιαγιά Κάλλιω ήταν μαμή, γήτευε αλλά είχε και γνώσεις για κάποιες ασθένειες. Όταν ξεμάτιαζε –με το αλάτι– και μουρμούριζε τα λόγια δεν μπορούσε να σταματήσει να χασμουριέται. Και τότε μπορούσε κάποιος αν ήθελε να της κλέψει λίγα από τα λόγια.
Η Χρυσή έχασε εν μια νυκτί τη ζωή της, όταν βρέθηκε προτού το καταλάβει εξόριστη στην Ικαρία: «Τους άνοιξαν μια πόρτα και μέσα στο δωμάτιο υπήρχαν κομμένα κεφάλια». Η Κοκόνα, που γέννησε το πρώτο παιδί της στο τρακτέρ και αναγκάστηκε να αποχωριστεί και τα δυο της παιδιά για να ξενιτευτεί στη Γερμανία, έφυγε από τη ζωή προτού προλάβει να αναπληρώσει το κενό της απουσίας τους. Η Φωτεινή, που είδε εγγόνια και δισέγγονα, έζησε και την απώλεια της κόρης της, μια γυναικοκτονία από αυτές που την εποχή εκείνη θεωρούνταν σχεδόν κανονικότητα. Τη Μαρίνα την έθαψε ζωντανή ο άντρας της με την ερωμένη του, αλλά γλίτωσε παρά τρίχα τον θάνατο. Τη Σταυριανή τη βίασαν οι ΤΕΑτζήδες, καιρό μετά τη Φανή τη βίασε ένας από τη γειτονιά. Έφυγαν και οι δυο ταπεινωμένες από το χωριό για να γλιτώσουν τη διαπόμπευση, λες και έφταιγαν οι ίδιες για το κακό που έπαθαν.
Γυναίκες που χάνουν τα παιδιά τους, κακοποιούνται λεκτικά και σωματικά, δουλεύουν για πέντε και κανείς δεν εκτιμά τον κόπο τους. Γυναίκες που προσπαθούν να ισορροπήσουν σε έναν κόσμο που βρίσκεται σε διαρκή κίνηση. Κάθε κεφάλαιο και μια ιστορία. Και κάθε ιστορία –παρότι σύντομες όλες– μια ολόκληρη ζωή. Η Χρυσούλα Ιωαννίδου έδωσε φωνή σε γυναίκες που τη στερήθηκαν σε ένα βιβλίο που κάνει τον αναγνώστη να νιώθει ότι τον αφορά.
*Η Έμυ Ντούρου είναι δημοσιογράφος και από τον Νοέμβριο του 2016 είναι μέλος της ομάδας του πολιτιστικού ενθέτου “Docville” της εφημερίδας “Documento”, ενώ από τον Νοέμβριο του 2024 έχει αναλάβει την αρχισυνταξία του. Το παρόν κείμενό της δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στην ιστοσελίδα www.documentonews.gr στις 15/08/2026.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
