Τα πρωτα δεδομενα για τη φυσικη αναγεννηση του δασους της Δαδιας μετα τη μεγαπυρκαγια του 2023

Τα πρώτα σημαντικά συμπεράσματα για την πορεία της φυσικής αναγέννησης των κωνοφόρων στο Εθνικό Πάρκο Δάσους Δαδιάς – Λευκίμης – Σουφλίου, μετά τη μεγαπυρκαγιά του 2023, προκύπτουν από μελέτη ερευνητών της Εταιρείας Προστασίας Βιοποικιλότητας Θράκης, του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και του Ιονίου Πανεπιστημίου.

Η πυρκαγιά του καλοκαιριού του 2023 επηρέασε συνολική έκταση 94.250 εκταρίων, μεγάλο μέρος της οποίας αφορούσε δάση και δασικές εκτάσεις, πλήττοντας σημαντικά και το Εθνικό Πάρκο της Δαδιάς.

Έναν χρόνο αργότερα ξεκίνησε η συστηματική καταγραφή της φυσικής μεταπυρικής αναγέννησης στο πλαίσιο προγράμματος που ανατέθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στη μελετητική εταιρεία ΜΕΛΙΑ Α.Ε.

Στο μικροσκόπιο 180 σημεία του Εθνικού Πάρκου

Η έρευνα επικεντρώθηκε σε περιοχές όπου πριν από την πυρκαγιά κυριαρχούσε η Τραχεία πεύκη, είτε σε αμιγείς συστάδες είτε σε μίξη με δρυ.

Συνολικά επιλέχθηκαν 180 θέσεις δειγματοληψίας, στις οποίες εξετάστηκε η φυσική αναγέννηση σε τρεις επιμέρους επιφάνειες ανά θέση.

Οι περιοχές κατανεμήθηκαν ισομερώς ανάλογα με τη δριμύτητα της καύσης – υψηλή, μέση και χαμηλή – αλλά και ανάλογα με το εάν είχαν προηγηθεί μεταπυρικές παρεμβάσεις, όπως υλοτομίες και αντιδιαβρωτικά έργα.

Στόχος ήταν να διερευνηθεί τόσο η επίδραση της ίδιας της φωτιάς όσο και των πρακτικών που εφαρμόστηκαν στη συνέχεια στην πορεία αποκατάστασης των πευκοδασών.

Η υψηλή δριμύτητα της φωτιάς περιορίζει την αναγέννηση

Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ο σημαντικότερος παράγοντας για τη φυσική αναγέννηση της Τραχείας πεύκης είναι η δριμύτητα της καύσης.

Οι περιοχές που επλήγησαν περισσότερο από τη φωτιά εμφάνισαν τα χαμηλότερα επίπεδα αναγέννησης σε σχέση με εκείνες που κάηκαν με χαμηλή ή μέση δριμύτητα.

Παράλληλα, μεγαλύτερες πυκνότητες νεαρών πεύκων καταγράφηκαν σε περιοχές όπου το καμένο ξύλο παρέμεινε στο έδαφος, καθώς και εκεί όπου είχαν τοποθετηθεί κορμοδέματα.

Αντίθετα, στις εκτάσεις όπου πραγματοποιήθηκε υλοτομία, είτε μόνη της είτε σε συνδυασμό με κορμοδέματα, η πυκνότητα των δενδρυλλίων ήταν γενικά χαμηλότερη.

Ευνοϊκότερες οι βορινές πλαγιές

Η μορφολογία του εδάφους φαίνεται επίσης να επηρεάζει σημαντικά την αναγέννηση.

Η παρουσία νεαρών πεύκων ήταν μεγαλύτερη στις βόρειες πλαγιές, ενώ μειωνόταν όσο αυξανόταν η κλίση του εδάφους.

Στις περιοχές υψηλής δριμύτητας καταγράφηκε παράλληλα μεγαλύτερη κάλυψη από ξυλώδη φυτά του υπορόφου, κυρίως λαδανιές και σε μικρότερο βαθμό ρείκια και βελανιδιές.

Η εικόνα αυτή, σύμφωνα με τους ερευνητές, δείχνει ότι στα πρώτα στάδια μετά τη φωτιά ενδέχεται να καταγράφεται μετατόπιση της κυριαρχίας της φυτοκοινότητας προς αυτά τα είδη.

Ο ρόλος των βρύων και των ποωδών φυτών

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η συμπεριφορά των βρύων του εδάφους, τα οποία εμφανίζονται περισσότερο σε περιοχές που επλήγησαν από υψηλής και μέσης έντασης πυρκαγιά.

Η παρουσία τους πιθανώς συνδέεται με την ικανότητά τους να αποικίζουν εκτεθειμένες επιφάνειες και να συμβάλλουν στις πρώτες φάσεις ανάκαμψης του οικοσυστήματος.

Στις περιοχές χαμηλότερης δριμύτητας παρατηρήθηκε μεγαλύτερη ανάπτυξη αγρωστωδών και άλλων ποωδών φυτών. Ωστόσο, η αυξημένη κάλυψή τους εμφανίζεται να σχετίζεται αρνητικά με την παρουσία δενδρυλλίων πεύκης, στοιχείο που καταδεικνύει τον ανταγωνισμό μεταξύ των ειδών για χώρο και πόρους.

«Φωτογραφία» της πρώτης φάσης και όχι οριστικό συμπέρασμα

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι τα σημερινά δεδομένα αποτελούν μια πρώτη εικόνα της μεταπυρικής ανάκαμψης και δεν μπορούν ακόμη να αποτυπώσουν με βεβαιότητα τη μακροπρόθεσμη πορεία του δάσους.

Η επιβίωση των νεαρών δενδρυλλίων κατά τις θερινές περιόδους, αλλά και η πιθανή εμφάνιση νέων φυτών τα επόμενα χρόνια, είναι παράγοντες που μπορούν να μεταβάλουν σημαντικά την τελική εικόνα.

Για τον λόγο αυτό, η συνέχιση της παρακολούθησης θεωρείται κρίσιμη ώστε να αποσαφηνιστεί πώς θα εξελιχθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ των διαφορετικών ειδών και ποια θα είναι τελικά η σύνθεση της νέας δασικής βλάστησης.

Επόμενο βήμα η Μαύρη πεύκη

Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει φέτος να συνεχίσει την παρακολούθηση της αναγέννησης, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση σε περιοχές όπου υπάρχει παρουσία Μαύρης πεύκης.

Η πολυετής καταγραφή αναμένεται να προσφέρει ασφαλέστερα δεδομένα για τις φυσικές διαδικασίες αποκατάστασης του δάσους και να συμβάλει στη διαμόρφωση πιο τεκμηριωμένων αποφάσεων για τη μελλοντική μεταπυρική διαχείριση του Εθνικού Πάρκου.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.