Ψηφιδωτη Τοπογραφια της Μνημης στο Εργο του Γιαννη Μενεσιδη

Με βαθιά συγκίνηση ανταποκρίθηκα στην πρόταση του φίλου Γιάννη Μενεσίδη να καταγράψω ορισμένες σκέψεις για τη νέα του έκθεση στο Λαογραφικό Μουσείο Ξάνθης (ΦΕΞ), στο πλαίσιο των Γιορτών Παλιάς Πόλης. Δεν γράφω ως κριτικός τέχνης, αλλά με τη ματιά μιας βιομηχανικής αρχαιολόγου που αναζητά τα στρώματα της μνήμης, τη δομή του τοπίου και το ανθρώπινο αποτύπωμα στον χώρο.

Ο κύριος Γιάννης —ένας δημιουργός διεθνούς βεληνεκούς που τιμά την πόλη μας — «πασταλιάζει» τις εικόνες με τη μειλίχια υπομονή της σινικής μελάνης, της τέμπερας και της ξυλομπογιάς. Αντλώντας από μια βαθιά λαϊκή φιλοσοφία και μια ταπεινή, αθόρυβη θρησκευτικότητα, καταθέτει μια ματιά σύγχρονη και ουσιαστική:

Στα ασπρόμαυρα έργα του, όπως τα «Πλατάνια στην Ξάνθη», το «Παζάρι Ξάνθης» και τα «Βράχια στην Παλαιοκαστρίτσα», η σινική μελάνη αποκτά σχεδόν αρχιτεκτονική λειτουργία. Γραμμές, μορφές και μικρές λεπτομέρειες συνθέτουν ένα πυκνό εικαστικό πλέγμα.Στο «Παζάρι Ξάνθης» άνθρωποι, πάγκοι και αντικείμενα συνυπάρχουν χωρίς αυστηρή ιεράρχηση. Ο καθένας έχει τη θέση του μέσα στο σύνολο. Η αγορά γίνεται έτσι κάτι περισσότερο από μια απεικόνιση. Γίνεται καταγραφή ενός τρόπου ζωής.Στα έργα της φύσης, η πέτρα, ο φλοιός, το νερό και η βλάστηση αποκτούν την ίδια σημασία. Η εικόνα συγκροτείται από μικρές μονάδες. Σαν ψηφιδωτό.Στα έγχρωμα έργα, όπως η «Ναυτική Εβδομάδα στη Σάμο», η «Ι.Μ. Διονυσίου», η «Παραλία Ερασμίου» και το «Δίπλα στο Νέστο ποταμό», το χρώμα οργανώνει διαφορετικά τον χώρο. Τα καθαρά περιγράμματα και οι επίπεδες επιφάνειες δίνουν στα τοπία μια απλότητα στιβαρή και ουσιαστική.Καΐκια, γεφύρια, μοναστήρια, δέντρα και άνθρωποι δεν είναι απλώς στοιχεία μιας σύνθεσης. Είναι μέρος μιας σχέσης. Της σχέσης του ανθρώπου με τον τόπο.

Και αυτό είναι, ίσως, το πιο σημαντικό στοιχείο του έργου του Μενεσίδη. Το τοπίο του δεν είναι ουδέτερο. Είναι ένας χώρος που κατοικήθηκε, χρησιμοποιήθηκε, αγαπήθηκε και μετασχηματίστηκε. Ένας χώρος με βιογραφία.

Η Νίκη του Πνεύματος και η Παρακαταθήκη για το Αύριο

Στη σημερινή εποχή της ψηφιακής καταιγίδας, τα έργα του Μενεσίδη δεν είναι «παλαιακά»· αποτελούν τη νίκη και την αντίσταση του ανθρώπινου πνεύματος απέναντι στην προσπέραση της πληροφορίας. Μέσα στην ένταση των Γιορτών, η έκθεση αυτή προσφέρει μια «άχρονη» ανάσα. Απαιτεί να σταματήσουμε τον χρόνο και να σταθούμε απέναντι στα έργα όχι ως περαστικοί, αλλά ως συμμέτοχοι.

Αν κάποτε η Ξάνθη αποκτήσει το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης που δικαιούται, η παρουσία του έργου του Γιάννη Μενεσίδη οφείλει να είναι αυτονόητη. Ο Μενεσίδης δεν αναπαριστά απλώς τον τόπο —τον θυμάται, τον ερμηνεύει και παραδίδει τη βιογραφία του στις επόμενες γενιές.

Η ΠΑΣΤΑΛΙ ΑΜΚΕ χαιρετίζει μια έκθεση που κρατά ζωντανό εκείνο που ο χρόνος δεν μπορεί να σταματήσει, αλλά εμείς μπορούμε να επιλέξουμε να μη λησμονήσουμε.

Info:

• Εγκαίνια: Σάββατο 29 Αυγούστου 2026
• Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ξάνθης (ΦΕΞ)
• Διάρκεια: Καθ’ όλη τη διάρκεια των Γιορτών Παλιάς Πόλης
• Είσοδος για την έκθεση ελεύθερη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.