Προταση για πιλοτικο συστημα ενεργητικης πυροπροστασιας στο Κρυονερι Ροδοπης

Τη δυνατότητα δημιουργίας ενός πιλοτικού συστήματος ενεργητικής και προληπτικής πυροπροστασίας στο Κρυονέρι Ροδόπης ζητά να εξεταστεί ο Σύλλογος Οικισμού Κρυονερίου, με πρόταση που κατέθεσε στις 3 Αυγούστου του τρέχοντος έτους προς τα αρμόδια Υπουργεία.

Η πρωτοβουλία αφορά τις αισθητικές αναδασώσεις της περιοχής και βασίζεται στη λογική δημιουργίας μιας πρόσθετης, οργανωμένης γραμμής άμυνας πριν από την εκδήλωση μιας πυρκαγιάς, χωρίς να υποκαθιστά τους καθαρισμούς, τη δασική διαχείριση, τις αντιπυρικές ζώνες ή την επιχειρησιακή δράση της Πυροσβεστικής.

Ως ευρωπαϊκό προηγούμενο προβάλλεται το “GUARDIAN”, σύστημα που εφαρμόστηκε στην Ισπανία και συνδύασε υδραυλικές υποδομές, δεξαμενές, συστήματα εκτόξευσης νερού, αισθητήρες, επιτήρηση και δασική διαχείριση. Σύμφωνα με το κείμενο του Συλλόγου, η πρόταση δεν αφορά την αντιγραφή του ισπανικού μοντέλου, αλλά τη διερεύνηση ενός μικρότερου και προσαρμοσμένου στις ελληνικές συνθήκες πιλοτικού συστήματος.

Η επιλογή του Κρυονερίου, όπως επισημαίνεται, συνδέεται με τη γειτνίαση του οικισμού με τις αναδασώσεις, το παραλιακό οδικό δίκτυο, τις κατασκηνώσεις και τη ζώνη αυξημένης θερινής δραστηριότητας. Η πρόταση προβλέπει σε πρώτη φάση τη μελέτη μιας περιορισμένης ζώνης εφαρμογής περίπου 10 έως 20 στρεμμάτων, με τις τεχνικές λεπτομέρειες να καθορίζονται έπειτα από επιστημονική αξιολόγηση.

Όπως αναφέρει ο Σύλλογος, η πρόταση έχει ήδη διαβιβαστεί από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας προς αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και τις δασικές υπηρεσίες, ενώ σχετική επιστολή απέστειλε και το Αρχηγείο του Πυροσβεστικού Σώματος.

Η ανακοίνωση του Συλλόγου έχει ως εξής:

Μια πρωτότυπη ελληνική πρόταση για ένα πιλοτικό σύστημα ενεργητικής πυροπροστασίας στη ζώνη όπου ο οικισμός, το δάσος, οι αναδασώσεις και οι κατασκηνώσεις συναντώνται.

Μπορεί ένας μικρός παραλιακός οικισμός της Ροδόπης να γίνει η αφετηρία για ένα νέο ελληνικό μοντέλο ενεργητικής προστασίας οικισμών από τις δασικές πυρκαγιές;

Μπορεί, αντί να περιμένουμε τη φωτιά να πλησιάσει για να αρχίσουμε να αναζητούμε τρόπους αντιμετώπισής της, να δημιουργήσουμε από πριν μια πρόσθετη οργανωμένη γραμμή άμυνας;

Αυτό ακριβώς το ερώτημα επιχειρεί να θέσει μια νέα πρόταση του Συλλόγου του Οικισμού Κρυονερίου Ροδόπης, η οποία κατατέθηκε στις 3 Αυγούστου 2026 και αφορά τη διερεύνηση της δυνατότητας πιλοτικής εφαρμογής ενός καινοτόμου και πρωτότυπου ελληνικού συστήματος ενεργητικής και προληπτικής πυροπροστασίας στις αισθητικές αναδασώσεις της περιοχής.

Η πρόταση δεν έρχεται να αντικαταστήσει τους καθαρισμούς, τη δασική διαχείριση, τις αντιπυρικές ζώνες ή την επιχειρησιακή δράση της Πυροσβεστικής. Έρχεται να προσθέσει ένα ακόμη επίπεδο προστασίας. Να δημιουργήσει, δηλαδή, υποδομές και μέσα τα οποία θα υπάρχουν ήδη στην περιοχή πριν από την πυρκαγιά και θα μπορούν, εφόσον σχεδιαστούν και εγκριθούν από τους αρμόδιους επιστημονικούς και τεχνικούς φορείς, να ενεργοποιηθούν όταν απαιτηθεί. Η βασική φιλοσοφία είναι απλή: Γιατί να περιμένουμε τη φωτιά; Γιατί να μην είναι ο οικισμός προετοιμασμένος πριν από αυτήν;

Η Ισπανία το έκανε. Και το GUARDIAN δοκιμάστηκε στην πράξη.

Η πρόταση του Συλλόγου αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή δεν βασίζεται μόνο σε μια θεωρητική ιδέα.Υπάρχει ήδη ένα σημαντικό πρώτο ευρωπαϊκό προηγούμενο.

Πρόκειται για το “GUARDIAN – Green Urban Actions for Resilient fire Defence of the Interface Area”, ένα καινοτόμο ευρωπαϊκό έργο που υλοποιήθηκε στην περιοχή Riba-roja de Túria και Paterna της Βαλένθιας, στη ζώνη όπου το δάσος και ο φυσικός χώρος συναντούν τον κατοικημένο χώρο. Το έργο συνδύασε υδραυλικές υποδομές, δεξαμενές και συστήματα εκτόξευσης νερού με αισθητήρες, επιτήρηση, δασική διαχείριση, πράσινες ζώνες προστασίας και δράσεις ενημέρωσης των πολιτών. Στόχος ήταν η αύξηση της ανθεκτικότητας της ζώνης επαφής φυσικού και οικιστικού χώρου.

Και υπάρχει ένα ακόμη στοιχείο που κάνει την ισπανική εμπειρία ιδιαίτερα σημαντική.

Το “GUARDIAN” δεν έμεινε στη θεωρία. Δοκιμάστηκε στην πράξη.

Το σύστημα ήταν ήδη επιχειρησιακό από το καλοκαίρι του 2022. Τον Ιούνιο εκείνης της χρονιάς, πυρκαγιά εκδηλώθηκε λίγα μόλις χιλιόμετρα από τις εγκαταστάσεις του “GUARDIAN”. Το σύστημα ενεργοποιήθηκε και η φωτιά τέθηκε γρήγορα υπό έλεγχο, με ελάχιστες συνέπειες και πολύ περιορισμένη καμένη έκταση. Η ίδια η ευρωπαϊκή πλατφόρμα “Climate-ADAPT” χαρακτηρίζει το περιστατικό πολύτιμη δοκιμή που απέδειξε την ταχεία απόκριση του συστήματος.

 Τον Απρίλιο του 2024 σημειώθηκε σοβαρό περιστατικό πυρκαγιάς, το οποίο, σύμφωνα με το “Climate-ADAPT”, εντοπίστηκε έγκαιρα και αντιμετωπίστηκε επιτυχώς μέσω της υδραυλικής υποδομής του “GUARDIAN”.  

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μήνυμα που μπορεί να πάρει σήμερα η Ελλάδα από την ισπανική εμπειρία:

Δεν μιλάμε πλέον μόνο για μια ενδιαφέρουσα ιδέα. Μιλάμε για ένα σύστημα που πέρασε από τον σχεδιασμό στην πραγματική εφαρμογή και δοκιμάστηκε σε πραγματικές συνθήκες πυρκαγιάς.

Και υπάρχει κάτι ακόμη πολύ σημαντικό αφού το “GUARDIAN” δεν χρηματοδοτήθηκε αποκλειστικά από τοπικούς πόρους Η Ευρώπη συμμετείχε αποφασιστικά στη χρηματοδότησή του, καλύπτοντας το 80% του κόστους του έργου μέσω του Urban Innovative Actions. Επομένως, η Ευρώπη έχει ήδη δείξει ότι μπορεί να χρηματοδοτήσει μια τέτοια διαφορετική προσέγγιση στην πρόληψη των δασικών πυρκαγιών.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται το ερώτημα που θέτει σήμερα η πρόταση του Συλλόγου οικισμού Κρυονερίου:

Η Ισπανία το τόλμησε. Η Ευρώπη το χρηματοδότησε. Το σύστημα δοκιμάστηκε στην πράξη. Γιατί όχι και η Ελλάδα;

Όχι με αντιγραφή του “GUARDIAN”. Αλλά με τη δημιουργία ενός ελληνικού “GUARDIAN”. Ενός σαφώς μικρότερου, οικονομικότερου και προσαρμοσμένου στις ιδιαίτερες ελληνικές συνθήκες πιλοτικού μοντέλου.

Γιατί στο Κρυονέρι;

Η επιλογή του Κρυονερίου δεν είναι τυχαία. Ο οικισμός βρίσκεται σε άμεση επαφή με τις αισθητικές αναδασώσεις του παραλιακού μετώπου, ενώ σε πολύ μικρή απόσταση συνυπάρχουν το επαρχιακό παραλιακό οδικό δίκτυο, οι κατασκηνώσεις της Ιεράς Μητρόπολης Μαρωνείας και Κομοτηνής, το κατασκηνωτικό κέντρο των Προσκόπων και η παραλιακή ζώνη του Κρυονερίου, η οποία παρουσιάζει σημαντική θερινή δραστηριότητα. Αναφερόμαστε δηλαδή σε μια πολύ μικρή περιοχή που φιλοξενεί ταυτόχρονα εκατοντάδες κατοίκους ,εκατοντάδες επισκέπτες και λουόμενους αλλά και εκατοντάδες παιδιά των δύο παραπάνω κατασκηνώσεων σε καθημερινή βάση κατά την θερινή περίοδο.

Μια περιοχή, δηλαδή όπου συναντώνται σε πολύ μικρή απόσταση, αισθητικές αναδασώσεις (δάσος), οικισμός, δρόμος μεγάλης κυκλοφορίας, κατασκηνώσεις, τουριστική δραστηριότητα και πολύ μεγάλη ανθρώπινη παρουσία. Αυτό ακριβώς είναι το περιβάλλον για το οποίο δημιουργήθηκε η λογική του “GUARDIAN”. Δηλαδή η προστασία της ζώνης όπου ο φυσικός και ο κατοικημένος χώρος εφάπτονται.

Η πρόταση μας προβλέπει να εξεταστεί αρχικά μια μικρή ζώνη εφαρμογής περίπου 10 έως 20 στρεμμάτων, στα κρίσιμα σημεία επαφής των αναδασώσεων με τον οικισμό, το οδικό δίκτυο και τις κατασκηνωτικές εγκαταστάσεις. Δεν πρόκειται δηλαδή για μια πρόταση που ζητά να καλυφθεί ολόκληρη η περιοχή.

Αντίθετα, η φιλοσοφία είναι να ξεκινήσει μικρά, στοχευμένα και πιλοτικά. Η τελική έκταση, η χωροθέτηση, ο εξοπλισμός, οι δεξαμενές, τα δίκτυα, τα συστήματα άρδευσης και κάθε άλλη τεχνική λεπτομέρεια θα πρέπει ασφαλώς να προκύψουν από επιστημονική αξιολόγηση και τεχνική μελέτη.

Η πρόταση έχει ήδη περάσει την πόρτα των αρμόδιων υπηρεσιών.

Η πρόταση του Συλλόγου δεν έμεινε στο επίπεδο μιας τοπικής ιδέας. Κατατέθηκε στις 3 Αυγούστου 2026 προς τα αρμόδια Υπουργεία . Διαβιβάστηκε μάλιστα  άμεσα από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας προς τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και στις δασικές υπηρεσίες, προκειμένου αυτή να εξεταστεί στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.

Παράλληλα, το Αρχηγείο του Πυροσβεστικού Σώματος που έλαβε κοινοποίηση από το παραπάνω Υπουργείο απέστειλε άμεσα επιστολή προς τον Σύλλογο, επισημαίνοντας ότι αντιμετωπίζει και αξιολογεί θετικά προτάσεις και πρωτοβουλίες που συμβάλλουν στην αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών  υποδεικνύοντας παράλληλα τις αρμόδιες υπηρεσίες της πολιτείας για τα ζητήματα πρόληψης.

Το επόμενο βήμα, επομένως, δεν είναι να αποδείξει ο Σύλλογος ότι η ιδέα του είναι σωστή. Είναι να εξεταστεί από τους αρμόδιους εάν μπορεί να γίνει τεχνικά και επιστημονικά πράξη.

Όμως σήμερα δεν ζητείται μια έτοιμη λύση. Και αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της πρότασης. Ο Σύλλογος δεν επιχειρεί να υποκαταστήσει τις αρμόδιες υπηρεσίες ούτε παρουσιάζει μια έτοιμη τεχνική μελέτη. Ζητά να εξεταστεί εάν αυτή η ιδέα μπορεί να γίνει πράξη. Να μελετηθεί .Να αξιολογηθεί ο κίνδυνος. Να εξεταστούν οι διαθέσιμοι υδάτινοι πόροι και οι εναλλακτικές. Να διερευνηθεί η δυνατότητα εφαρμογής νέων και καινοτόμων τεχνολογιών και συστημάτων ενεργητικής προστασίας. Να κοστολογηθεί η πιθανή εφαρμογή. Και, εφόσον αποδειχθεί τεχνικά και οικονομικά εφικτή, να αναζητηθεί η κατάλληλη εθνική ή ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Μπορεί ένα μικρό έργο να γίνει ευρωπαϊκό πιλοτικό έργο; Εδώ ίσως βρίσκεται η μεγαλύτερη ευκαιρία. Η πρόταση δεν αφορά απλώς ένα έργο πυροπροστασίας. Θα μπορούσε να αποτελέσει ένα πιλοτικό έργο κλιματικής ανθεκτικότητας, πρόληψης δασικών πυρκαγιών αλλά και προστασίας της ζώνης δάσους–οικισμού. Και ακριβώς επειδή είναι πιλοτικό και καινοτόμο, θα μπορούσε να διερευνηθεί εάν μπορεί να ενταχθεί σε κατάλληλο εθνικό ή ευρωπαϊκό χρηματοδοτικό εργαλείο. Το ισπανικό “GUARDIAN” αποτελεί ένα πραγματικό προηγούμενο. Δεν σημαίνει ότι υπάρχει αυτομάτως αντίστοιχη χρηματοδότηση για το Κρυονέρι. Σημαίνει όμως ότι η Ευρώπη έχει ήδη χρηματοδοτήσει μια τέτοια φιλοσοφία. Άρα αξίζει να εξεταστεί εάν μπορεί να χρηματοδοτηθεί και μια ελληνική, προσαρμοσμένη εφαρμογή.

Από το ANTINERO III στο επόμενο βήμα

Η σημερινή πρόταση δεν ξεκινά από το μηδέν. Αποτελεί την συνέχεια μιας προσπάθειας που κράτησε περισσότερα από τέσσερα χρόνια. Περισσότερες από 130 έγγραφες παρεμβάσεις, αιτήματα, υπομνήματα, με υπουργεία, υπηρεσίες, φορείς και αυτοδιοικητικές αρχές προηγήθηκαν, με βασικό αντικείμενο την προληπτική προστασία των αισθητικών αναδασώσεων όλου του παραλιακού μετώπου. Η επίμονη αυτή προσπάθεια  οδήγησε τελικά στην ένταξη των αναδασώσεων του παραλιακού μετώπου στο πρόγραμμα “ANTINERO III”, στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με αποτελέσματα που όλοι οι κάτοικοι και επισκέπτες της περιοχής μπορούν να διαπιστώσουν .

Ήταν ένα σημαντικό βήμα. Τώρα όμως προτείνεται το επόμενο:

Από τον καθαρισμό στην ενεργητική πρόληψη.
Από την απομάκρυνση της καύσιμης ύλης στη δημιουργία πρόσθετων γραμμών άμυνας.
Από την προστασία των αναδασώσεων στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας ολόκληρης της περιοχής.

Είναι μια πρόταση που εάν εγκριθεί η Ροδόπη μπορεί να κερδίσει πολύ περισσότερα από μια υποδομή πυροπροστασίας. Το Κρυονέρι θα μπορούσε να γίνει ένα μικρό ελληνικό εργαστήριο πρόληψης και ενεργητικής πυροπροστασίας. Ένας χώρος όπου θα μπορούν να έρχονται επιστήμονες, πανεπιστημιακές ομάδες, στελέχη της Πολιτικής Προστασίας, της Πυροσβεστικής, δήμοι, Περιφέρειες και άλλοι φορείς για να δουν στην πράξη μια ελληνική εφαρμογή. Θα μπορούσε να δημιουργήσει μια νέα μορφή επιστημονικής, εκπαιδευτικής και θεσμικής επισκεψιμότητας και κυρίως, θα μπορούσε να αποτελέσει ένα μοντέλο που, εφόσον αξιολογηθεί θετικά, θα μπορεί να μελετηθεί και να προσαρμοστεί σε άλλους ελληνικούς οικισμούς που βρίσκονται δίπλα σε δάση, άλση και αναδασώσεις.

Κανένα σύστημα δεν μπορεί να υποσχεθεί απόλυτη ασφάλεια από μια δασική πυρκαγιά.

Η ενεργητική προστασία δεν αντικαθιστά την Πυροσβεστική, τους καθαρισμούς, τη δασική διαχείριση, την επιτήρηση, την πρόσβαση των πυροσβεστικών οχημάτων ή τα υπόλοιπα μέτρα Πολιτικής Προστασίας. Τα συμπληρώνει. Και αυτό είναι ακριβώς το νόημα της πρότασης: να δημιουργούνται όσο το δυνατόν περισσότερες γραμμές άμυνας πριν από την καταστροφή.

Γιατί η σύγχρονη πολιτική προστασία δεν μπορεί να περιορίζεται στην ερώτηση:

«Πώς θα αντιμετωπίσουμε τη φωτιά όταν έρθει;»

Πρέπει να θέτει και μια άλλη:

«Τι μπορούμε να έχουμε ήδη κάνει πριν έρθει;» Η Ισπανία έδωσε μια απάντηση με το GUARDIAN.Η Ευρώπη επέλεξε να επενδύσει σε αυτή την απάντηση.

Το σύστημα δοκιμάστηκε σε πραγματικές πυρκαγιές και έδειξε στην πράξη την αξία της άμεσης ενεργοποίησης και της οργανωμένης υδραυλικής υποδομής.

Τώρα το ερώτημα είναι αν μπορεί να γίνει κάτι αντίστοιχο στην Ελλάδα. Σε πολύ μικρότερη κλίμακα .Ίσως απλούστερο. Ίσως πολύ διαφορετικό. Αλλά σίγουρα ελληνικό.

Και ίσως η πρώτη εφαρμογή να μπορεί να ξεκινήσει από έναν μικρό οικισμό της Ροδόπης όπως αυτός του Κρυονερίου.

Το Κρυονέρι δεν ζητά να αντιγράψει την Ισπανία. Ζητά να δοκιμάσει αν μπορεί να δημιουργήσει τη νέα δική του ελληνική απάντηση.

Η Ισπανία το τόλμησε. Η Ευρώπη το χρηματοδότησε. Το σύστημα δοκιμάστηκε στην πράξη. Γιατί όχι λοιπόν και η Ελλάδα;

Ίσως αυτή να είναι η στιγμή να περάσουμε από την πρόληψη στα νέα εργαλεία πρόληψης, από την προστασία στην ανθεκτικότητα και από την τοπική πρωτοβουλία σε ένα πιθανό ελληνικό πιλοτικό μοντέλο.

Και αν αυτό ξεκινήσει από το Κρυονέρι, τότε μια μικρή περιοχή της Ροδόπης θα μπορούσε να γίνει γνωστή σε όλη τη χώρα ως η περιοχή που δεν περίμενε απλώς την επόμενη πυρκαγιά, αλλά αποφάσισε να προετοιμαστεί πριν από αυτήν.  

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.