Νεο Χωροταξικο Τουρισμου: Ευκαιρια για τη χωρα, αχαρτογραφητα νερα για τη Θρακη;

Η δημοσίευση του νέου Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό ανοίγει νέες δυνατότητες για την τουριστική ανάπτυξη της χώρας. Η αξιοποίηση φθινόντων και εγκαταλελειμμένων οικισμών, η επανάχρηση του υφιστάμενου κτιριακού αποθέματος και η προσέλκυση επενδύσεων μπορούν πράγματι να δημιουργήσουν σημαντικές ευκαιρίες.

Όμως αυτό που μπορεί να αποτελεί ευκαιρία για άλλες περιοχές της Ελλάδας, στη Θράκη χρειάζεται να εξεταστεί με πολύ μεγαλύτερη προσοχή.

Όχι επειδή η Θράκη δεν χρειάζεται επενδύσεις και τουριστική ανάπτυξη. Τα χρειάζεται, όπως χρειάζεται κάθε αναπτυξιακή δυνατότητα που μπορεί να δημιουργήσει θέσεις εργασίας και να ενισχύσει τον πληθυσμό της.

Αλλά επειδή ξεκινά από μια διαφορετική αφετηρία με έντονη δημογραφική συρρίκνωση, φθίνοντες και εγκαταλελειμμένους οικισμούς, κλειστά ακίνητα, σημαντικές ελλείψεις βασικών υποδομών και, ταυτόχρονα, με ιδιαίτερη γεωγραφική και στρατηγική σημασία.

Τι μπορεί να σημαίνει η τουριστική αξιοποίηση των οικισμών;

Στη σελίδα 49 της νέας ΚΥΑ, στην παράγραφο (Θ) για το «σποραδικό ξενοδοχείο», προτείνεται η εισαγωγή της έννοιας αυτής στην ελληνική τουριστική νομοθεσία, με δυνατότητα δημιουργίας Σύνθετων Τουριστικών Καταλυμάτων και σε εγκαταλελειμμένους οικισμούς προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων, σε συνδυασμό με την ανάπλαση τμήματος ή και του συνόλου του οικισμού.

Παράλληλα, σε άλλα σημεία του νέου πλαισίου προβλέπεται η αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων και φθινόντων οικισμών, η μετατροπή κτιρίων σε καταλύματα και η παροχή κινήτρων σε ιδιοκτήτες ή επενδυτές.

Η λογική είναι κατανοητή.

Ένα κλειστό σπίτι μπορεί να ανακαινιστεί. Ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο μπορεί να αποκτήσει ξανά ζωή. Ένας οικισμός μπορεί να αποκτήσει οικονομική δραστηριότητα.

Στη Θράκη όμως υπάρχει ένα κρίσιμο ερώτημα:

Θα ξαναζωντανέψουν οι οικισμοί ή απλώς θα αξιοποιηθούν τουριστικά;Γιατί δεν είναι το ίδιο.

Σε έναν τέτοιον φθίνοντα οικισμό η αλλαγή μπορεί να συντελεστεί είτε μαζικά, με την αξιοποίηση δεκάδων ακινήτων από ένα οργανωμένο επενδυτικό σχήμα, είτε σταδιακά, ακίνητο προς ακίνητο, καθώς οι ιδιοκτησίες αλλάζουν χέρια. Δεν χρειάζεται να υπάρξει μία απόφαση που θα αλλάξει επίσημα τον χαρακτήρα ενός οικισμού.Μπορεί να αλλάξει είτε δεκάδες ακίνητα μαζί είτε ένα ακίνητο τη φορά.

Και σε βάθος χρόνου μπορεί να δημιουργηθεί ένας οικισμός που θα παρουσιάζει τουριστική ανάπτυξη, αλλά θα διαθέτει ολοένα και λιγότερους μόνιμους κατοίκους.

Τότε θα έχουμε πράγματι αναζωογόνηση ή απλώς αλλαγή χρήσης;

Ποιος θα καθορίζει τελικά τον χαρακτήρα της επένδυσης;

Υπάρχει και ένα δεύτερο ερώτημα.

Πώς μπορεί ένας μεμονωμένος ιδιοκτήτης να έχει πραγματικά την πρωτοβουλία απέναντι σε ένα οργανωμένο επιχειρηματικό σχήμα, όταν αυτό διαθέτει το κεφάλαιο, την τεχνογνωσία και τη δυνατότητα να συγκεντρώνει σταδιακά μεγάλο αριθμό ακινήτων;

Είναι λογικό ένα επιχειρηματικό σχήμα που επενδύει κεφάλαια να επιδιώκει τη χρήση και τη λειτουργία που εξυπηρετεί το επιχειρηματικό του σχέδιο.

Τι συμβαίνει όμως όταν αυτό δεν αφορά ένα ακίνητο αλλά δεκάδες ή εκατοντάδες ακίνητα ενός μικρού οικισμού;

Τότε δεν μιλάμε πλέον μόνο για μεμονωμένες επενδύσεις.

Μιλάμε για τη σταδιακή διαμόρφωση της φυσιογνωμίας ενός οικισμού και, ενδεχομένως, περισσότερων οικισμών της ακριτικής μας περιοχής.

Και εδώ υπάρχει ένα ακόμη ερώτημα που οφείλουμε να θέσουμε από σήμερα:

Ποιος θα είναι ο ιδιοκτήτης ή ο τελικός επενδυτικός φορέας αυτών των ακινήτων σε πέντε ,δέκα, είκοσι ή τριάντα χρόνια;

Δεν υποστηρίζεται ότι θα συμβεί κάτι συγκεκριμένο. Οι επενδύσεις όμως αλλάζουν χέρια, οι εταιρείες αλλάζουν ιδιοκτησία και τα επενδυτικά χαρτοφυλάκια μπορούν να διευρύνονται.

Σε έναν μεγάλο αστικό προορισμό η συγκέντρωση ιδιοκτησίας μπορεί να είναι κυρίως οικονομικό ζήτημα.

Σε έναν μικρό, φθίνοντα και ακριτικό οικισμό μπορεί να αποκτήσει δημογραφική, κοινωνική και στρατηγική διάσταση.

Γι’ αυτό, εάν δεν υπάρξουν από την αρχή σαφείς δικλείδες ασφαλείας, μπαίνουμε σε αχαρτογράφητα νερά.

Ο σχεδιασμός πρέπει να προηγείται της ζήτησης και όχι να ακολουθεί

Η αναμενόμενη παραλιακή σύνδεση Δικέλλα – Μαρώνειας ισως και το 2027, που θα συνδέσει παραλιακά τον Έβρο με τη Ροδόπη, μπορεί να αυξήσει σημαντικά την προσβασιμότητα και το επενδυτικό ενδιαφέρον στην περιοχή.

Σε συνδυασμό μάλιστα με το ήδη εκδηλωμένο επενδυτικό ενδιαφέρον για την περιοχή, δημιουργούνται δεδομένα που απαιτούν έγκαιρο και ολοκληρωμένο σχεδιασμό.

Ο σχεδιασμός πρέπει να προηγείται της ζήτησης και όχι να ακολουθεί εκ των υστέρων.

Έχει συμβεί αυτό στη Θράκη; Η πραγματικότητα μάλλον δείχνει το αντίθετο.

Ύδρευση, αποχέτευση, οδικό δίκτυο, βελτίωση της σύνδεσης των περιοχών με την πρωτεύουσα της Περιφερειακής Ενότητας, επαρκείς χώροι στάθμευσης, διαχείριση απορριμμάτων, πολιτική προστασία, πυροπροστασία, αναβαθμισμένες υπηρεσίες υγείας και οργανωμένη καθημερινή πρόσβαση στους αρχαιολογικούς και πολιτιστικούς προορισμούς δεν είναι λεπτομέρειες.

Είναι οι βασικές υποδομές που θα έπρεπε ήδη να έχουν σχεδιαστεί και υλοποιηθεί και πάνω στις οποίες θα έπρεπε να στηριχθεί οποιαδήποτε αύξηση της τουριστικής δραστηριότητας.

Δεν μπορούμε να σχεδιάζουμε την υποδοχή πολλαπλάσιων επισκεπτών τα επόμενα 1–2 χρόνια, με υποδομές που σε σημαντικό βαθμό παραμένουν ίδιες εδώ και δεκαετίες.Και αυτό δεν είναι θεωρητικό ζήτημα.

Υπάρχουν σημαντικές μελέτες αλλά και προτάσεις που παραμένουν αναξιοποίητες και αναπάντητες . Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ολοκληρωμενη  μελέτη για τη βελτίωση της παραλιακής οδού Ιμέρου – Μαρώνειας, που υπάρχει από το 2018 και αναδείχθηκε δημόσια ήδη από το 2024.

Όταν το επενδυτικό ενδιαφέρον προηγείται της θεσμικής προετοιμασίας, υπάρχει κίνδυνος ο σχεδιασμός να ακολουθήσει την αγορά αντί να την κατευθύνει.

Ο τουρισμός όμως δεν είναι όλη η στρατηγική, αλλά μέρος μιας ενιαίας στρατηγικής

Η Ροδόπη διαθέτει ένα σημαντικό ιστορικό, αρχαιολογικό και πολιτιστικό κεφάλαιο.

Τι έχει αλλάξει όμως όλα αυτά τα χρόνια για το Σπήλαιο του Κύκλωπα στη Μαρώνεια;

Ποιο ήταν το πραγματικό ενδιαφέρον για την ανάδειξη και αξιοποίηση των αρχαιολογικών και πολιτιστικών προορισμών;

Ποιο ήταν το ενδιαφέρον για τη δημιουργία μιας σταθερής πολιτιστικής ταυτότητας στο παραλιακό μέτωπο, αντί για αποσπασματικές και εφήμερες δράσεις;

Ο επισκέπτης δεν χρειάζεται μόνο ένα κατάλυμα και μια παραλία.

Χρειάζεται λόγους για να παραμείνει, να περιηγηθεί, να γνωρίσει και να ξαναέρθει.

Η Θράκη χρειάζεται τουρισμό αλλά και επενδύσεις.

Όμως ο τουρισμός δεν μπορεί να αποτελεί από μόνος του την αναπτυξιακή στρατηγική της περιοχής. Πρέπει να αποτελεί μέρος μιας ενιαίας και μακροπρόθεσμης στρατηγικής, που θα συνδέει τον τουρισμό με την παραγωγή, τη μεταποίηση, την ενέργεια, το πανεπιστήμιο, την έρευνα, τα logistics, τον πολιτισμό, τις υποδομές και, πάνω απ’ όλα, με την αντιμετώπιση του δημογραφικού.

Ο τουρισμός μπορεί να είναι ένας σημαντικός πυλώνας ανάπτυξης. Δεν μπορεί όμως να είναι η μοναδική αναπτυξιακή απάντηση σε μια περιοχή που χάνει συνεχώς νέους  ανθρώπους.

Το πραγματικό ερώτημα είναι τι Θράκη θέλουμε

Δεν ζητούμε να κλείσει η πόρτα στις επενδύσεις. Ζητούμε να μην ανοίξει χωρίς κανόνες και δικλείδες που θα προστατεύουν τον τόπο.

Γιατί αυτό που μπορεί να είναι σημαντική ευκαιρία για άλλες περιοχές της χώρας, χωρίς τις κατάλληλες ασφαλιστικές δικλείδες μπορεί στη Θράκη να δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα που δεν έχουμε ακόμη αξιολογήσει.

Και αυτή η πραγματικότητα μπορεί να αφορά όχι μόνο την οικονομία, αλλά τη φυσιογνωμία των οικισμών, τη μόνιμη κατοικία, το δημογραφικό και τελικά το ίδιο το μέλλον της περιοχής.

Οι πολιτικοί και αυτοδιοικητικοί εκπρόσωποι της Θράκης έχουν σήμερα την υποχρέωση να ζητήσουν και να λάβουν σαφείς απαντήσεις, πριν δημιουργηθούν τετελεσμένα στην ακριτική μας περιοχή.

Δεν είναι απλώς δικαίωμά τους να ρωτήσουν. Είναι υποχρέωσή τους να γνωρίζουν, να εξετάσουν και να προστατεύσουν το μέλλον του τόπου που εκπροσωπούν.

Γιατί ο τουρίστας επισκέπτεται περιστασιακά έναν τόπο. Ο μόνιμος κάτοικος όμως είναι αυτός που τον κρατά ζωντανό.

Γιατι η Θράκη δεν χρειάζεται μόνο μικρές και εφήμερες επιτυχίες.Χρειάζεται έργα, υποδομές, ανθρώπους, παραγωγή και πολιτικές που θα αντέξουν στον χρόνο. Χρειάζεται, πάνω απ’ όλα, παρακαταθήκες για το μέλλον.

Γιατί το πραγματικό στοίχημα δεν είναι μόνο πόσους επισκέπτες θα προσελκύσουμε τα επόμενα χρόνια.Είναι τι Θράκη θα έχουμε αφήσει πίσω μας στις επόμενες γενιές.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.