Αγγελα Γιαννακιδου: «Ο πολιτισμος δεν ειναι αναμνηση, ειναι εργαλειο αναπτυξης»

«Η μνήμη που διαχειριζόμαστε ανήκει στην κοινωνία και όχι στα μουσεία». Με αυτή τη φράση η ιδρύτρια του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης, Αγγέλα Γιαννακίδου, περιέγραψε τη φιλοσοφία που διέπει τη λειτουργία του μουσείου και το εγχείρημα του Δικτύου Αγροτικών Μουσείων στον Έβρο με αφορμή την πρόσφατη υπογραφή δύο Προγραμματικών Συμβάσεων Πολιτισμικής Ανάπτυξης με τους δήμους Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας που αφορούν την αποκατάσταση και επανάχρηση των ανενεργών σχολικών μονάδων στην Καρωτή Διδυμοτείχου και την Πτελέα Ορεστιάδας, οι οποίες θα στεγάσουν τους πρώτους πυρήνες του Δικτύου Αγροτικών Μουσείων Έβρου.  Όπως εξήγησε, στόχος δεν είναι μόνο η διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς, αλλά η αξιοποίηση της ως εργαλείου ανάπτυξης, τουρισμού και δημιουργικής οικονομίας προς όφελος των τοπικών κοινωνιών.

Η ίδια εξήγησε πως στόχος δεν είναι απλώς η δημιουργία νέων μουσειακών χώρων, αλλά η αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς ως ενός ζωντανού εργαλείου που μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ανάπτυξη της περιφέρειας.

«Η μνήμη που διαχειριζόμαστε δεν ανήκει στα μουσεία. Ανήκει στην κοινωνία. Αυτό που οφείλουμε να κάνουμε είναι να της δώσουμε μια διαφορετική οπτική διαχείρισης, ώστε το πολιτιστικό κεφάλαιο να μετατραπεί σε δημιουργική οικονομία», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Από τις συλλογές των χωριών σε ένα οργανωμένο δίκτυο μουσείων

Η ιδέα για τη δημιουργία του Δικτύου Αγροτικών Μουσείων δεν γεννήθηκε πρόσφατα. Όπως αποκάλυψε η κ. Γιαννακίδου, ο σχεδιασμός ξεκίνησε ήδη από το 2020, έπειτα από συνεργασία με τους τότε υπεύθυνους πολιτισμού των Δήμων Διδυμοτείχου και Ορεστιάδας, αλλά και με πολιτιστικούς συλλόγους της περιοχής.

Σε αρκετά χωριά του βορείου Έβρου υπήρχαν σημαντικές λαογραφικές συλλογές, οι οποίες όμως φυλάσσονταν μέσα σε εγκαταλελειμμένα σχολικά κτίρια, χωρίς τις απαραίτητες συνθήκες προστασίας. «Τα αντικείμενα ήταν κυριολεκτικά πνιγμένα στον σκόρο και τη φθορά. Βρίσκονταν σε οριακή κατάσταση και η πρώτη μας παρέμβαση ήταν καθαρά σωστική», ανέφερε.

Το Εθνολογικό Μουσείο Θράκης ανέλαβε την πλήρη καταγραφή όλων των συλλογών, την ηλεκτρονική τεκμηρίωση κάθε αντικειμένου, αλλά και τις πρώτες εργασίες προστασίας και απεντόμωσης, ώστε να διασωθεί το πολύτιμο αυτό υλικό. «Πλέον γνωρίζουμε ακριβώς τι υπάρχει, ποιος το δώρισε και σε ποια κατάσταση βρίσκεται. Αυτή είναι μια σημαντική παρακαταθήκη τόσο για τους συλλόγους όσο και για το Υπουργείο Πολιτισμού», εξήγησε.

Κάθε μουσείο θα αφηγείται μια διαφορετική ιστορία

Η Αγγέλα Γιαννακίδου διευκρίνισε πως το εγχείρημα δεν αφορά δύο μεμονωμένα μουσεία, αλλά τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου πολιτιστικών διαδρομών στον Έβρο.

Κάθε μουσείο θα διαθέτει τη δική του θεματική ταυτότητα, η οποία θα βασίζεται τόσο στις συλλογές όσο και στην ιστορία της κάθε περιοχής.

Στην Καρωτή θα αναδειχθεί η μουσική παράδοση της Θράκης, αξιοποιώντας το γεγονός ότι η περιοχή συνδέεται με σημαντικές προσωπικότητες της παραδοσιακής μουσικής.

Στη Φτελιά θα αναπτυχθεί η θεματική της υφαντικής, μέσα από έναν εντυπωσιακό πλούτο υφαντών και τεχνικών που διατηρήθηκαν από τους πρόσφυγες της Βόρειας Θράκης.

Αντίστοιχα, στο Νεοχώρι θα δοθεί έμφαση στη διατροφή και τον αγροτικό πολιτισμό, ενώ σε επόμενη φάση σχεδιάζεται και μουσείο αφιερωμένο στη μετανάστευση, ένα αντικείμενο που, όπως σημείωσε, απουσιάζει σήμερα από την ελληνική μουσειακή πραγματικότητα.

Με τον τρόπο αυτό, οι επισκέπτες δεν θα περιορίζονται σε έναν μόνο προορισμό, αλλά θα ακολουθούν μια ολόκληρη πολιτιστική διαδρομή, γνωρίζοντας διαφορετικές όψεις της ιστορίας και της ταυτότητας του Έβρου.

Η υφαντική ως παράδειγμα δημιουργικής οικονομίας

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στην προσπάθεια αναβίωσης της υφαντικής στη Θράκη, την οποία χαρακτήρισε χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς ο πολιτισμός μπορεί να δημιουργήσει πραγματικές επαγγελματικές προοπτικές. Όπως εξήγησε, όταν ξεκίνησαν οι σχετικές δράσεις υπήρχαν μόλις τρεις γυναίκες που ασχολούνταν επαγγελματικά με την υφαντική.

Σήμερα, μέσα από τα εκπαιδευτικά προγράμματα που υλοποιήθηκαν, τριάντα πέντε γυναίκες έχουν ήδη αποκτήσει πιστοποίηση, ενώ αρκετές εργάζονται επαγγελματικά, αξιοποιώντας την παραδοσιακή τεχνογνωσία.

Η ίδια στάθηκε ιδιαίτερα στο γεγονός ότι εκπαιδεύτριες των προγραμμάτων ήταν οι ίδιες οι ντόπιες υφάντρες, μεταφέροντας τη γνώση τους στις νεότερες γενιές. «Αυτό είναι το μετρήσιμο αποτέλεσμα. Από τρεις γυναίκες φτάσαμε στις τριάντα πέντε, ενώ ήδη κάποιες εργάζονται», ανέφερε.

Στόχος της επόμενης φάσης είναι η ενίσχυση της επιχειρηματικότητας, η δημιουργία συνεργατικών σχημάτων και η καλύτερη προώθηση των τοπικών προϊόντων.

Ο πολιτισμός μπορεί να κρατήσει ζωντανή την περιφέρεια

Για την Αγγέλα Γιαννακίδου, ο πολιτισμός δεν αποτελεί πολυτέλεια αλλά βασικό εργαλείο ανάπτυξης. Όπως σημείωσε, μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες μπορούν να αντιμετωπιστούν προβλήματα όπως η εγκατάλειψη της υπαίθρου, η μείωση του πληθυσμού και η οικονομική στασιμότητα. «Δεν πρέπει να βλέπουμε τον πολιτισμό ως έξοδο. Πρέπει να τον δούμε ως επένδυση», τόνισε, εξηγώντας ότι ένας επισκέπτης ενός μουσείου δεν ενισχύει μόνο τον ίδιο τον πολιτιστικό χώρο, αλλά και την τοπική αγορά, τα καταλύματα, την εστίαση και την παραγωγή τοπικών προϊόντων. «Ο άνθρωπος γίνεται αυτάρκης και ελεύθερος μέσα από την παραγωγή του. Δεν μπορούμε να στηριζόμαστε μόνο στις επιδοτήσεις», σημείωσε χαρακτηριστικά.

Οι πρώτες παρεμβάσεις ξεκινούν άμεσα

Αναφερόμενη στο χρονοδιάγραμμα, η ιδρύτρια του Εθνολογικού Μουσείου Θράκης εμφανίστηκε αισιόδοξη ότι τα δύο πρώτα μουσεία θα μπορέσουν να λειτουργήσουν σύντομα, καθώς τα κτίρια υπάρχουν ήδη και απαιτούν μόνο περιορισμένες εργασίες ανακαίνισης.

Οι παρεμβάσεις θα αφορούν κυρίως ηλεκτρολογικές εγκαταστάσεις, προσβασιμότητα για άτομα με αναπηρία, διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων και κατάλληλο φωτισμό, ώστε να πληρούν τις προδιαγραφές ενός σύγχρονου μουσείου.

«Δεν χτίζουμε νέα μουσεία. Δίνουμε νέα ζωή σε υπάρχοντες χώρους, ώστε να αναδείξουν την ιστορία των ανθρώπων και του τόπου», κατέληξε η Αγγέλα Γιαννακίδου, συνοψίζοντας τη φιλοσοφία ενός εγχειρήματος που φιλοδοξεί να μετατρέψει την πολιτιστική κληρονομιά της Θράκης σε αναπτυξιακό κεφάλαιο για τις επόμενες γενιές.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.