Η σκεψη της Φλωρα Τρισταν και οι ριζες φεμινισμου και σοσιαλισμου σε δημοσιο διαλογο

Σε τόπο προβληματισμού και διαλόγου για το γυναικείο ζήτημα αναδείχθηκε το απόγευμα του Σαββάτου, 21 Μαρτίου, το καφέ μπαρ «Οκτώ» στο κέντρο της Κομοτηνής, με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου της Φλώρα Τριστάν «Στις πηγές του φεμινισμού και του σοσιαλισμού» που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις «Μπαρμπουνάκη» σε μετάφραση και επιμέλεια του Καθηγητή του ΑΠΘ κ.Σπύρου Μαρκέτου.

Προβληματισμού πρωτίστως για το γεγονός ότι τα ζητήματα τα οποία διαπραγματευόταν 200 χρόνια πριν η Φλώρα Τριστάν, συνεχίζουν σήμερα να αποτελούν πραγματικότητα, εγείροντας την ανάγκη της «πάλης» από πλευράς των γυναικών, και όχι μόνο, με βασικό ζητούμενο την επίτευξη της δημιουργίας ενός κόσμου ίσου προς όλους.

Τη βάση του διαλόγου έθεσαν οι τοποθετήσεις που προηγήθηκαν, αρχικά από τον συντονιστή της εκδήλωσης,  δημοσιογράφο και μεταφραστή κ.Μουσταφά Τσολάκ Αλή, για να ακολουθήσει η ηθοποιός και σκηνοθέτης κ.Άννα Μαχαιροπούλου, η οποία παραθέτοντας και βιογραφικά στοιχεία της Τριστάν, υπογράμμισε πως το έργο της «απέδειξε ότι η γυναικεία υποδούλωση δεν είναι απλώς ένα ηθικό ζήτημα, αλλά μια βαθιά οικονομική και κοινωνική παθογένεια».

Η Φλώρα Τριστάν και ο κοινωνικός φεμινισμός

Η Τριστάν, κατά την ίδια, εισήγαγε μια νέα οπτική: τον φεμινισμό της εργατικής τάξης, ούσα η πρώτη που συνέδεσε τα εργατικά δικαιώματα με τα δικαιώματα των γυναικών. 

Όπως επισήμανε, η προσωπική εμπειρία της Τριστάν από έναν βίαιο γάμο και τη δικαστική της μάχη για τον χωρισμό και το διαζύγιο διαμόρφωσε τη μετέπειτα αγωνιστική της πορεία υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών, για να υπογραμμίσει ακόμη ότι η Τριστάν θεμελίωσε μια νέα αντίληψη, σύμφωνα με την οποία η γυναικεία καταπίεση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την κοινωνική και οικονομική εκμετάλλευση, διεκδικώντας ίση εκπαίδευση, εργασία και ενεργό συμμετοχή των γυναικών στην παραγωγή και στην κοινωνική ζωή.

Παράλληλα, σημείωσε την επιρροή που άσκησε σε μεταγενέστερα σοσιαλιστικά και φεμινιστικά ρεύματα, τονίζοντας ότι η παρακαταθήκη της παραμένει επίκαιρη, καθώς ο αγώνας για τα δικαιώματα των γυναικών συνδέεται άμεσα με τον αγώνα για μια δικαιότερη κοινωνία.

«Η Φλώρα Τριστάν “γέννησε” την ιδέα ότι ο φεμινισμός δεν είναι ένα πολυτελές αίτημα των πλουσίων, αλλά μια βιολογική και οικονομική ανάγκη των πολλών» ανέφερε εξηγώντας πως σήμερα κάθε φορά που συζητάμε για το πώς η οικονομική κρίση πλήττει δυσανάλογα τις γυναίκες ή για την ανάγκη δημόσιων δομών φροντίδας, στην πραγματικότητα χρησιμοποιούμε τα εργαλεία που μας άφησε η ίδια.

«Η κληρονομιά της παραμένει ζωντανή και μας δείχνει ότι ο αγώνας για τα δικαιώματα των γυναικών είναι αναπόσπαστο κομμάτι του αγώνα για μια δικαιότερη κοινωνία» κατέληξε η ίδια.

Απαιτητικό ανάγνωσμα

Ακολούθως τον λόγο έλαβε η δημοσιογράφος κ.Νατάσσα Βαφειάδου η οποία επικεντρώθηκε στον τόμο αυτό καθ’ αυτό, ευχαριστώντας τον επιμελητή και μεταφραστή του κ.Μαρκέτο για την «παρουσίαση» της Τριστάν στα ελληνικά γράμματα.

Η ίδια στάθηκε στα περιεχόμενα του τόμου, τα οποία όπως εξήγησε δεν αποτελούν προσωπικές μαρτυρίες της συγγραφέως, παρά το γεγονός ότι εμπεριέχουν βιωματικά για την ίδια στοιχεία, φωτίζουν ωστόσο τόσο τη ζωή της όσο και την κοινωνική της σκέψη, που παραμένει επίκαιρη για τις σύγχρονες συζητήσεις γύρω από την ισότητα και τη δικαιοσύνη.

Όπως τόνισε ενώ και στην θέασή του, λόγω όγκου, το βιβλίο προσομοιάζει σε ένα στυγνά επιστημονικό «ψυχρό» θεωρητικό έργο, πρόκειται για κείμενα που συνδυάζουν αφήγηση, πολιτική ανάλυση και βιωματική εμπειρία, που τα καθιστά ιδιαίτερα ελκυστικά. Κλείνοντας η ίδια έκανε λόγο για ένα «απαιτητικό» ανάγνωσμα, εξηγώντας πως απαιτεί από τον αναγνώστη να προσεγγίσει το έργο με ιστορική ευαισθησία και να σταθεί με προσοχή στα ζητήματα που αυτό θέτει.

Οι θέσεις της Τριστάν απέναντι στις σύγχρονες κοινωνικές και διεθνείς εξελίξεις

Η κ.Ευθυμία Παππά, φοιτήτρια του ΤΕΦΑΑ, αναφέρθηκε στην συνεισφορά του βιβλίου στην «γνωριμία μας» με την εξαιρετικά επίκαιρη, όπως την χαρακτήρισε, Φλώρα Τριστάν.

Κατά την ίδια η Φλώρα Τριστάν υπήρξε από τις πρώτες που συνέδεσαν την καταπίεση των γυναικών με την ταξική εκμετάλλευση. Όπως σημείωσε, η συμβολή της έγκειται στην ανάδειξη της ενότητας των αγώνων του φεμινιστικού και του εργατικού κινήματος, καθώς η απελευθέρωση των γυναικών είναι αλληλένδετη με τη συνολική χειραφέτηση της εργατικής τάξης.

Παράλληλα, συνέδεσε τις θέσεις της Τριστάν με σύγχρονες κοινωνικές και διεθνείς εξελίξεις, επισημαίνοντας ότι ζητήματα όπως οι ανισότητες στην εργασία, η θέσπιση του 13ωρου, οι πολεμικές συγκρούσεις που μαίνονται σήμερα και οι κοινωνικές ανισότητες πλήττουν ιδιαίτερα γυναίκες και παιδιά.

«Η συμβολή της Φλώρα Τριστάν βρίσκεται ακριβώς στο ότι μας καλεί να δούμε την ενότητα αυτών των αγώνων, καθώς υπάρχουν κοινά αιτήματα του φεμινιστικού και εργατικού κινήματος» ανέφερε υπογραμμίζοντας πως ο τόμος αυτός λειτουργεί ως άλλη «υπενθύμιση ότι τα ερωτήματα που έθετε η λίστα για την ισότητα, την εργασία, για μια αξιοπρεπή εργασία αυτών των ανθρώπων παραμένουν ανοιχτά μέχρι και σήμερα».

Τι έχει να πει στο σήμερα μια γυναίκα από τη Γαλλία της αντεπανάστασης

Ο Καθηγητής Σπύρος Μαρκέτος, στην τοποθέτησή του, έθεσε ως κεντρικό ερώτημα τη σημασία μιας γυναικείας φωνής από τη Γαλλία της αντεπανάστασης για το σήμερα, επισημαίνοντας ότι, παρά τις ιστορικές διαφορές των δύο κοινωνιών, τα ζητήματα που αναδεικνύονται παραμένουν επίκαιρα.

Αναφέρθηκε στο ιστορικό πλαίσιο μετά την ήττα της Γαλλικής Επανάστασης, με τη «λευκή τρομοκρατία» και τις διώξεις των επαναστατών, πολλοί από τους οποίους κατέφυγαν και στην Ελλάδα. Την ίδια περίοδο, τόνισε, διαμορφώνονται τα πρώτα ρεύματα του σοσιαλισμού και του φεμινισμού, τα οποία συνδέονται στενά μεταξύ τους, ιδιαίτερα μέσα από τον αγώνα για την κατάργηση της δουλείας και τη διεύρυνση των ιδανικών της Επανάστασης («Ελευθερία – Ισότητα – Αδελφοσύνη») προς τις κατώτερες τάξεις και τις γυναίκες.

Έκανε μια αναφορά στις βασικές τάσεις της εποχής, ήτοι τους σανσιμονιστές με έμφαση στις θεσμικές και οικονομικές μεταρρυθμίσεις, τους φουριεριστές που πρότειναν εναλλακτικές κοινοτικές μορφές ζωής, και τα πιο ριζοσπαστικά ρεύματα που έθεταν ως προτεραιότητα την πολιτική ανατροπή. Μέσα από τις αντιθέσεις αυτών των ρευμάτων, υπογράμμισε, γεννήθηκε ο νεότερος σοσιαλισμός, για να υπογραμμίσει ωστόσο πως η Φλώρα Τριστάν συνδέεται με όλες, χωρίς όμως να ανήκει σε καμία από αυτές τις σχολές.

Παρόλα αυτά όπως υπογράμμισε συνέβαλε καθοριστικά, προτάσσοντας την ενότητα εργατών και εργατριών, επισημαίνοντας ότι ήδη από τότε διατύπωνε ρητά τη διάκριση και τη συμπερίληψη των γυναικών στην εργατική τάξη, κάτι που καθιερώθηκε πολύ αργότερα. Αναφέρθηκε επίσης στη δράση της, όπως η περιοδεία της στη Γαλλία και η διάδοση της «Εργατικής Ένωσης», τονίζοντας το προσωπικό κόστος και την αφοσίωσή της στον αγώνα.

Των τοποθετήσεων ακολούθησε εκτενής διάλογος που ανέδειξε κυρίως την διαρκή επικαιρότητα των θεματικών του έργου της Τριστάν, επιβεβαιώνοντας ότι η συζήτηση γύρω από την κοινωνική δικαιοσύνη, τον φεμινισμό και τις μορφές συλλογικής δράσης παραμένει ανοιχτή, δυναμική και βαθιά πολιτική.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.