Λεσχη Αναγνωσης Διδυμοτειχου, οταν το βιβλιο γινεται πραξη συλλογικοτητας και συν-αισθησης
―Γιώτα Λιλιτάκη, ιδρυτικό μέλος της Λέσχης: «Υπάρχουν πολλές προτάσεις για βιβλία που από μόνη μου δεν θα τις επέλεγα, με καθαρά δημοκρατικό τρόπο όμως, όλα μας τα μέλη προτείνουν ό,τι τους αρέσει»
―Χρήστος Μοκαΐτης, μέλος της Λέσχης: «Στις συναντήσεις, όλοι λέμε ελεύθερα τη γνώμη μας και δεν φοβόμαστε ότι θα κριθούμε από τους άλλους»
Υπάρχουν στιγμές που το διάβασμα και η αναγνωστική απόλαυση παύουν να είναι κατεξοχήν μοναχικές πράξεις και μετασχηματίζονται σε κοινό τόπο συνάντησης, σε έναν «τόπο» όπου οι λέξεις ξεδιπλώνονται, αποκτούν βάρος και νόημα, φωτίζονται και σηματοδοτούνται μέσα από τις φωνές, τις σιωπές και τις εμπειρίες των άλλων. Σε αυτόν ακριβώς τον τόπο εγγράφεται η Λέσχη Ανάγνωσης Διδυμοτείχου ως μια συλλογική απάντηση στην ανάγκη για επικοινωνία, μοίρασμα και ουσιαστική ανθρώπινη επαφή, με αφετηρία το βιβλίο.
Γεννημένη στον απόηχο του εγκλεισμού και της απομόνωσης που επέβαλε η πανδημία, η Λέσχη λειτουργεί ως ένας ζωντανός οργανισμός, όπου η ανάγνωση νοείται ως πράξη συνάντησης και συναισθηματικής εγγύτητας. Σε έναν κόσμο όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το αδιάκοπο scrolling κατακερματίζουν τον χρόνο μας, οι μηνιαίες συναντήσεις στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Διδυμοτείχου συγκροτούν έναν προνομιακό χώρο, όπου καμία ερμηνεία δεν ιεραρχείται ως «σωστή» ή «λανθασμένη» και όπου κάθε φωνή βρίσκει τον χρόνο και τον τόπο της να ακουστεί.
Τα πολιτιστικά βήματα και τη διαδρομή αυτής της αναγνωστικής κοινότητας πρόκειται στη συνέχεια να γνωρίσουμε καλύτερα: από την πρώτη συνάντηση των λίγων μελών, έως τη συγκρότηση μιας δεμένης ομάδας με εξωστρέφεια, συνεργασίες και σταθερή παρουσία στα πολιτιστικά της περιοχής. Παράλληλα, φωτίζονται τα κριτήρια επιλογής των υπό συζήτηση βιβλίων, οι θεματικοί άξονες που απασχολούν τη Λέσχη, η σημασία της επαφής με τους ίδιους τους συγγραφείς, καθώς και ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη στήριξη και καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας.
Για όλα αυτά συνομιλήσαμε με τη συντονίστρια της Λέσχης, κ. Μαρία Μαυρομάτη, η οποία, παρά τις σπουδές της στη Διοίκηση Επιχειρήσεων και Οργανισμών, διακατέχεται από μια ειλικρινή και διαρκή αγάπη για την αγγλική γλώσσα και τον κόσμο των βιβλίων. Υπενθυμίζουμε, μάλιστα, ότι πρωτοβουλία της ίδιας αποτελεί και η δημιουργία Λέσχης Ανάγνωσης στην αγγλική γλώσσα για παιδιά ηλικίας 9-12 ετών στο Διδυμότειχο, δράση που πρόκειται να υλοποιηθεί με την υποστήριξη του Δήμου (βλ. ΕΔΩ). Τον λόγο, ωστόσο, δεν έχει μόνο η συντονίστρια, αλλά και μέλη της Λέσχης καταθέτουν επίσης προσωπικές μαρτυρίες για το πώς η συμμετοχή τους επαναπροσδιόρισε τον τρόπο με τον οποίο διαβάζουν, σκέφτονται και συνομιλούν με τα κείμενα, αλλά και μεταξύ τους. Πρόκειται για την κ. Γιώτα Λιλιτάκη, ιδρυτικό μέλος της Λέσχης και τον κ. Χρήστο Μοκαΐτη, ενεργό μέλος της.
Στο Διδυμότειχο, λοιπόν, σήμερα και στην πλουραλιστική και δραστήρια Λέσχη Ανάγνωσής του, την οποία στηρίζει με θέρμη ο Δήμος Διδυμοτείχου και ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος Πολιτισμού, Εθελοντισμού και Κοινωνικής Προστασίας του Δήμου κ. Παρασκευάς Τσολακίδης…
Μαρία Μαυρομάτη, «Η Λέσχη μας ήρθε να καλύψει την ανάγκη αυτών που θέλουν να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα που γεννά το διάβασμα»
ΠτΘ: κ. Μαυρομάτη, πότε και με ποια πρωτοβουλία «γεννήθηκε» η Λέσχη Ανάγνωσης Διδυμοτείχου και ποια ανάγκη ήρθε να καλύψει στην τοπική κοινωνία;
Μ.Μ.: Η Λέσχη Ανάγνωσης Διδυμοτείχου δημιουργήθηκε τον Οκτώβριο του 2022, όταν, ουσιαστικά, έγινε και η πρώτη μας συνάντηση, με 3 μέλη να συμμετέχουν σε αυτή. Η ιδέα αυτής της Λέσχης γεννήθηκε από την προσωπική μου ανάγκη να μοιραστώ μαζί με άλλους ανθρώπους την αγάπη μου για τα βιβλία. Επίσης, η πανδημία του Covid-19 έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην απόφαση αυτή. Μετά από όλον αυτόν τον εγκλεισμό, την έλλειψη ανθρώπινης επαφής και τον φόβο, είχα έντονη την επιθυμία να επικοινωνήσω, να βρεθώ με μια ομάδα ανθρώπων, όπου στον πυρήνα της θα υπάρχει κάτι κοινό για όλους. Η Λέσχη μας ήρθε να καλύψει την ανάγκη αυτών που θέλουν να εκφράσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα που γεννά το διάβασμα. Την ανάγκη να συνομιλήσουμε σε ένα περιβάλλον όπου κανένας δεν θα σε κρίνει για το αν αυτό που λες είναι σωστό ή λάθος και τελευταίο, αλλά εξίσου σημαντικό, την ανάγκη που έχουμε όλοι μας να συναισθανθούμε και να συμμεριστούμε ψυχικά ο ένας τον άλλον με αφορμή πάντα ένα βιβλίο.
ΠτΘ: Ποια ήταν η υποδοχή της πόλης στη δημιουργία της Λέσχης; Από πόσα περίπου μέλη αποτελείται σήμερα; Προέρχονται αποκλειστικά από το Διδυμότειχο ή και από γύρω περιοχές;
Μ.Μ.: Από την πρώτη στιγμή υπήρξε ενδιαφέρον και διάθεση για συμμετοχή από ανθρώπους που αγαπούν το βιβλίο. Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφέρω ότι στο Διδυμότειχο είχε λειτουργήσει και στο παρελθόν Λέσχη Ανάγνωσης, η οποία διέκοψε τη δραστηριότητά της εξαιτίας της πανδημίας. Αυτήν τη στιγμή είμαστε 15 μέλη, εκ των οποίων τα 13 είναι από το Διδυμότειχο, ένα μέλος κατάγεται από την Ολλανδία και ζει στην πόλη μας τα τελευταία χρόνια και φέτος, έχουμε τη χαρά να βρίσκεται στην παρέα μας και μια φοιτήτρια από το Τμήμα Ψυχολογίας.
«Η Τοπική Αυτοδιοίκηση παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της φιλαναγνωσίας»
ΠτΘ: Πώς και πού πραγματοποιούνται οι συναντήσεις σας; Υπάρχει υποστήριξη από τον Δήμο ή άλλους τοπικούς φορείς; Ποιος θα μπορούσε, κατά τη γνώμη σας, να είναι ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στην ενίσχυση της φιλαναγνωσίας;
Μ.Μ.: Οι συναντήσεις μας πραγματοποιούνται μια φορά τον μήνα στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Διδυμοτείχου. Αυτό οφείλεται στην υποστήριξη του Δήμου, διότι αφενός μας παραχωρεί την αίθουσα για τις συναντήσεις μας, αφετέρου γνωρίζουμε ότι έχουμε έναν φορέα που μας ακούει και μας βοηθά στο να υλοποιούμε τις ιδέες μας.
Σίγουρα, η Τοπική Αυτοδιοίκηση παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της φιλαναγνωσίας, διότι είναι αυτή η οποία οφείλει να παρέχει τις υποδομές και να δημιουργεί ευκαιρίες σε πολίτες και παιδιά να συμμετέχουν σε δράσεις, όπως για παράδειγμα αφηγήσεις παραμυθιών, παιδική λέσχη ανάγνωσης και άλλες πρωτοβουλίες.
ΠτΘ: Πέρα από τις τακτικές συγκεντρώσεις φιλαναγνωσίας, με ποιους άλλους τρόπους συμμετέχει η Λέσχη στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής;
Μ.Μ.: Η αναγνωστική μας χρονιά κλείνει πάντα με μια καλοκαιρινή γιορτή, κατά την οποία όλα τα μέλη προτείνουν βιβλία που έχουν αγαπήσει και που, με κάποιον τρόπο, έχουν μιλήσει στην καρδιά τους. Εκεί, ο λόγος συνομιλεί με την τέχνη του θεάτρου και της μουσικής, όπου ηθοποιοί και μουσικοί, αφιλοκερδώς, πλαισιώνουν και συμμετέχουν σε αυτήν τη δράση με πολλή αγάπη και μεράκι.
ΠτΘ: Για κάποιον που βρίσκεται μακριά από το Διδυμότειχο, θα μπορούσατε να μας μεταφέρετε το κλίμα της τελευταίας σας συνάντησης; Ποιο βιβλίο συζητήσατε, πώς προέκυψε η επιλογή του και τι σας ξάφνιασε περισσότερο από τις απόψεις που ακούστηκαν;
Μ.Μ.: Στην τελευταία μας συνάντηση μιλήσαμε για το βιβλίο του Ηλία Βενέζη, «Το Νούμερο 31328», από τις εκδόσεις Εστία και η επιλογή του προέκυψε από μέλος της Λέσχης μας. Πρόκειται για την προσωπική μαρτυρία του συγγραφέα στα τάγματα εργασίας, τα λεγόμενα «αμελέ ταμπουρού». Μας έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ο ανθρώπινος λόγος του Βενέζη μέσα σε όλη αυτήν την κτηνωδία και εκμηδένιση της ανθρώπινης ύπαρξης. Από τις απόψεις που ακούστηκαν δεν υπήρξε κάτι που με ξάφνιασε. Ωστόσο, μας υπενθύμισε, όπως ακριβώς αναφέρει και ο Primo Levi στο «Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος» (εκδ. Άγρα, 2009), για το τι είμαστε ικανοί να κάνουμε στον συνάνθρωπό μας, καθώς και πόσο «ευρηματικοί» μπορούμε να γίνουμε, όχι μόνο στην τέχνη αλλά και στη βαναυσότητα.
ΠτΘ: Με ποια κριτήρια επιλέγετε τα υπό συζήτηση βιβλία; Υπάρχει ενδιαφέρον και για τη λογοτεχνική παραγωγή θρακιωτών συγγραφέων;
Μ.Μ.: Η επιλογή των βιβλίων γίνεται από τα μέλη και νομίζω πως έχει να κάνει με τη διάθεση της ομάδας και την ανάγκη του κάθε μέλους. Τους επόμενους μήνες θα επικεντρωθούμε στη μοναξιά, επομένως και η επιλογή των βιβλίων θα είναι γύρω από το συγκεκριμένο θέμα. Φροντίζουμε να υπάρχει ποικιλία στα αναγνώσματα, προσεγγίζοντας διαφορετικές θεματολογίες. Σίγουρα, όμως, θέλουμε να υπάρχει μια ισορροπία σε έλληνες και ξένους συγγραφείς. Σε προσωπικό επίπεδο, πολλά από τα μέλη μας έχουν διαβάσει θρακιώτες συγγραφείς, αλλά προς το παρόν, δεν τους έχουμε εντάξει στις αναγνώσεις της ομάδας μας.
«Από όλες τις μέχρι τώρα διαδικτυακές συναντήσεις, ξεχωρίζω τη συνάντηση με τον κ. Γιάννη Μακριδάκη»
ΠτΘ: Σε ορισμένες συναντήσεις σας είχατε την ευκαιρία να έρθετε σε επαφή με τους ίδιους τους συγγραφείς. Πώς βιώνεται αυτή η εμπειρία από τα μέλη; Υπάρχει κάποια συνάντηση που ξεχωρίζετε;
Μ.Μ.: Μέχρι στιγμής, δεν είχαμε την ευκαιρία σε μια άμεση και δια ζώσης επαφή με τους συγγραφείς. Οι περισσότερες συναντήσεις γίνονται μέσω διαδικτύου και, παρά το ότι στερούνται φυσικής παρουσίας, είναι όλες απολαυστικές. Σίγουρα, υπάρχει λίγο άγχος, διότι απέναντί μας έχουμε τον δημιουργό, όμως κάθε συνάντηση κάτι έχει να μας δώσει. Από όλες αυτές, ξεχωρίζω τη συνάντηση με τον κ. Γιάννη Μακριδάκη, τόσο για τη στάση του σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα όσο και για τον αγώνα που έχει δώσει, μαζί με άλλους Χιώτες, κατά τις εξορύξεις αντιμονίου στη Χίο.
ΠτΘ: Η Λέσχη Ανάγνωσης Διδυμοτείχου χαρακτηρίζεται από εξωστρέφεια; Υπάρχει επικοινωνία ή συνεργασία με άλλες λέσχες φιλαναγνωσίας στην Ελλάδα;
Μ.Μ.: Τον Σεπτέμβριο και τον Δεκέμβριο του 2025 συνεργαστήκαμε με τη Λέσχη Ανάγνωσης Αλεξανδρούπολης σε δυο διαλεσχικές συναντήσεις. Η πρώτη πραγματοποιήθηκε στο Διδυμότειχο και η δεύτερη στην Αλεξανδρούπολη, όπου συζητήσαμε για τα βιβλία «Οι Κορνιζωμένοι» της Καρυστιάνη (εκδ. Καστανιώτη, 2024) και «Το γεγονός» της Ernaux (εκδ. Μεταίχμιο, 2022). Από τέτοιες συνεργασίες μόνο κερδισμένοι είμαστε· μαθαίνουμε, βλέπουμε πώς λειτουργούν άλλες λέσχες και ανταλλάσσουμε απόψεις για βιβλία και συγγραφείς που δεν γνωρίζουμε. Είναι ιδιαίτερα ευχάριστο να επικοινωνούμε με κατοίκους γειτονικών πόλεων και να συνομιλούμε όταν υπάρχει ένα κοινό σημείο αναφοράς, μια κοινή αγάπη.
«Είναι επιτακτική ανάγκη, στην εποχή της οθόνης, τα παιδιά να ανακαλύψουν και πάλι τη χαρά της ανάγνωσης»
ΠτΘ: Ποιοι είναι οι στόχοι και τα σχέδια της Λέσχης Ανάγνωσης Διδυμοτείχου για το άμεσο μέλλον και τι θα θέλατε να δείτε να ενισχύεται ή να εξελίσσεται τα επόμενα χρόνια;
Μ.Μ.: Στόχος της Λέσχης μας είναι να προσελκύσουμε περισσότερους νέους ανθρώπους και να συνεχίζουμε να διαβάζουμε αξιόλογα βιβλία. Στην πόλη του Διδυμοτείχου θα ήθελα να δω να υλοποιούνται περισσότερα προγράμματα φιλαναγνωσίας για παιδιά και εφήβους. Είναι επιτακτική ανάγκη, στην εποχή της οθόνης, τα παιδιά να ανακαλύψουν και πάλι τη χαρά της ανάγνωσης. Νομίζω, πως είμαστε σε καλό δρόμο.
Πώς είναι, άραγε, να είσαι μέλος της Λέσχης Ανάγνωσης Διδυμοτείχου;
Την ερώτηση αυτή απευθύναμε σε δύο δραστήρια μέλη της Λέσχης, από τη μία στην κ. Γιώτα Λιλιτάκη, ιδρυτικό μέλος της και στον κ. Χρήστο Μοκαΐτη, που κατάφεραν με τις ματιές τους να μας «ανοίξουν» ένα μικρό παράθυρο στις συναντήσεις τους, για να αντιληφθούμε το κλίμα που επικρατεί, ενώ μοιράστηκαν και το πώς με τη συμμετοχή τους σ’ αυτήν επαναπροσδιόρισαν τον προσωπικό τους αναγνωστικό «κανόνα»:
—Γιώτα Λιλιτάκη: Νιώθω πάρα πολύ ευγνώμων που ανήκω στα ιδρυτικά μέλη της Λέσχης Ανάγνωσης Διδυμοτείχου και είχα την ευκαιρία να γνωρίσω τόσους ανθρώπους που αγαπούν την ανάγνωση όσο εγώ! Η αλήθεια είναι ότι όντως υπάρχουν πολλές προτάσεις για βιβλία που από μόνη μου δεν θα τις επέλεγα, με καθαρά δημοκρατικό τρόπο όμως, όλα μας τα μέλη προτείνουν ό,τι τους αρέσει! Συχνά διαφωνώ, αλλά η Λέσχη μας είναι ένα ασφαλές περιβάλλον που οι γνώμες όλων γίνονται απόλυτα σεβαστές και όλοι έχουμε τη δική μας φωνή! Οι συναντήσεις μας μόνο εποικοδομητικές μπορούν να χαρακτηριστούν, καθώς, κάθε φορά, όλοι έχουμε να κερδίσουμε από αυτό! Κυρίως ψυχικά! Ανυπομονώ για τα καλύτερα που θα έρθουν, καθώς η Λέσχη μας έχει πολλά ακόμα να δώσει!
—Χρήστος Μοκαΐτης: Μου αρέσει πολύ να διαβάζω βιβλία, αλλά όταν είσαι μέλος της Λέσχης Ανάγνωσης Διδυμοτείχου γνωρίζεις κι άλλους ανθρώπους που αγαπάνε την ανάγνωση και, μέσα από τη συζήτηση για τα βιβλία, προκύπτουν διάφορα ενδιαφέροντα ζητήματα, τα οποία μπορεί να μην τα είχα εντοπίσει. Υπάρχουν βιβλία που δεν θα τα επέλεγα να τα διαβάσω μόνος μου, ένα από αυτά είναι «Το γεγονός» της Annie Ernaux. Το θέμα που πραγματεύεται είναι αρκετά σκληρό, αφορά τις παράνομες εκτρώσεις που γίνονταν στην Γαλλία το 1963. Είναι δύσκολο ένας άντρας να μπει στη θέση μιας γυναίκας, για να καταλάβει την τραγική κατάσταση την οποία είχε βιώσει, αλλά κάποια από τα βιβλία –που δεν θα τα επέλεγα προσωπικά να τα διαβάσω–, κατά τη διάρκεια της ανάγνωσης, κάποιες φορές, χαίρομαι που τα διαβάζω τελικά, επειδή έχουν πολύ ενδιαφέρον. Στις συναντήσεις μας όλοι έχουν δικαίωμα λόγου και αυτό μου αρέσει πολύ. Όλοι λέμε ελεύθερα τη γνώμη μας και δεν φοβόμαστε ότι θα κριθούμε από τους άλλους. Χαίρομαι που συμμετέχω στις συναντήσεις και στις δράσεις της Λέσχης Ανάγνωσης Διδυμοτείχου.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
