Υπαρχει δυνατοτητα για τη διενεργεια δημοτικου και περιφερειακου δημοψηφισματος; Ας την αξιοποιησουμε!

Υπάρχει η δυνατότητα για τη διενέργεια δημοτικού και περιφερειακού δημοψηφίσματος; Υπάρχει! Έχει θεσμοθετηθεί με τον Ν. 4555/2018: «Μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης – Εμβάθυνση της Δημοκρατίας – Ενίσχυση της συμμετοχής – κλπ». Στο Κεφάλαιο Η΄: «Ρυθμίσεις για την ενίσχυση των  θεσμών συμμετοχής στην Τοπική Αυτοδιοίκηση – Δημοτικό και περιφερειακό δημοψήφισμα», από το άρθρο 133 έως το άρθρο 151, περιγράφονται αναλυτικά το αντικείμενο του δημοψηφίσματος, η πρωτοβουλία για τη διεξαγωγή του, οι περιορισμοί που αφορούν το αντικείμενο και τον χρόνο διεξαγωγής του, και την όλη διαδικασία.

Σύμφωνα με την παράγραφο 1 του άρθρου 134, «δημοτικό ή περιφερειακό δημοψήφισμα διεξάγεται:

α) μετά από απόφαση του οικείου δημοτικού ή περιφερειακού συμβουλίου, που λαμβάνεται με την πλειοψηφία των δύο τρίτων (2/3) του συνόλου των μελών του, ή

β) μετά από αίτηση εγγεγραμμένων εκλογέων του οικείου δήμου ή περιφέρειας, ο αριθμός των οποίων δεν μπορεί να είναι μικρότερος του δέκα τοις εκατό (10%) του συνολικού αριθμού των εγγεγραμμένων εκλογέων». Το ποσοστό  του δέκα τοις εκατό (10%) του συνολικού αριθμού των εγγεγραμμένων εκλογέων δεν είναι απαγορευτικό, το αντίθετο θα έλεγα.

Σύμφωνα με το άρθρο 149, παρ. 7, «Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος που διεξάγεται σύμφωνα με τις ανωτέρω διατάξεις δεσμεύει το οικείο συμβούλιο, στο πλαίσιο της απόφασης που θα λάβει αυτό, ως προς το θέμα επί του οποίου έχει διεξαχθεί». Όμως, η κυβέρνηση, που προέκυψε το 2019, με το άρθρο 11 του Ν. 4674/2020, ανέστειλε την ισχύ των άρθρων 133 έως 151 του Ν. 4555, «καθ’ όλη της διάρκεια της τρέχουσας δημοτικής και περιφερειακής περιόδου». Επομένως, από τις 1/1/2024, δηλαδή εδώ και δύο χρόνια, τα άρθρα 133 έως 151 του Ν. 4555 για τη διεξαγωγή δημοτικού και περιφερειακού δημοψηφίσματος ισχύουν και πάλι.

Υπάρχουν όμως χρονικοί περιορισμοί: Σύμφωνα με το άρθρο 135 του Ν. 4555/2018, «Δεν επιτρέπεται να διεξαχθεί δημοψήφισμα κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου για την ανάδειξη των μελών του εθνικού ή του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου, για την ανάδειξη των αυτοδιοικητικών αρχών ή για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος σε εθνικό επίπεδο. Δημοψήφισμα δεν επιτρέπεται, επίσης, να διεξαχθεί κατά το ημερολογιακό έτος της διενέργειας των εκλογών για την ανάδειξη των αυτοδιοικητικών αρχών». Δεδομένου ότι το 2027 θα διεξαχθούν οι εθνικές εκλογές και το 2028 οι ευρωεκλογές και οι δημοτικές – περιφερειακές εκλογές, ουσιαστικά ο χρόνος που απομένει με βεβαιότητα για τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος είναι το 2026 και μετά τις εθνικές εκλογές του 2027, μέχρι το τέλος εκείνου του έτους και το 2029.

Ο αείμνηστος δήμαρχος της Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης είχε διεξάγει, επί θητείας του, άτυπο δημοψήφισμα για τον Οργανισμό Ύδρευσης Θεσσαλονίκης, για την ιδιωτικοποίησή του ή όχι. Τότε, δεν υφίστατο ο Ν. 4555/2018. Σήμερα, επανέρχεται η Θεσσαλονίκη στη διενέργεια δημοψηφίσματος για την ανάπλαση των 180 στρεμμάτων της ΔΕΘ, με ερώτημα για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στο κέντρο της πόλης, με έμφαση στο πράσινο και στη δημόσια χρήση. Ήδη έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 23.000 υπογραφές εκλογέων, που αντιστοιχούν στο απαιτούμενο από τη νομοθεσία 10%, προκειμένου να κινηθεί η διαδικασία

Ο αείμνηστος δήμαρχος της Θεσσαλονίκης Γιάννης Μπουτάρης είχε διεξάγει, επί θητείας του, άτυπο δημοψήφισμα για τον Οργανισμό Ύδρευσης Θεσσαλονίκης, για την ιδιωτικοποίησή του ή όχι. Τότε, δεν υφίστατο ο Ν. 4555/2018. Σήμερα, επανέρχεται η Θεσσαλονίκη στη διενέργεια δημοψηφίσματος για την ανάπλαση των 180 στρεμμάτων της ΔΕΘ, με ερώτημα για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου στο κέντρο της πόλης, με έμφαση στο πράσινο και στη δημόσια χρήση. Ήδη έχουν συγκεντρωθεί πάνω από 23.000 υπογραφές εκλογέων, που αντιστοιχούν στο απαιτούμενο από τη νομοθεσία 10%, προκειμένου να κινηθεί η διαδικασία («Η Καθημερινή», 28/02/2026).

Πιστεύει κανείς ότι ένα δημοτικό συμβούλιο ή ένα περιφερειακό συμβούλιο, που εκλέγεται για μια πενταετία πλέον, μπορεί να καθορίσει με τις αποφάσεις ή την παθητικότητά του τη ζωή μας για την επόμενη πεντηκονταετία; Πολύ περισσότερο μάλιστα η αρχή του ενός ανδρός, του Δημάρχου ή του Περιφερειάρχη, που με την πλειοψηφία του συνδυασμού του στο συμβούλιο μπορεί μόνος του να αποφασίζει για τα πάντα; Ο Ν. 4555/2018 μάς δίνει αυτήν τη δυνατότητα, σε κάποιον βαθμό βέβαια, διότι στο άρθρο 135, παρ. 2, καθορίζει ότι: «Δεν μπορεί να διεξαχθεί δημοψήφισμα πριν περάσει ένα έτος από τη διεξαγωγή του προηγουμένου», ενώ στην Ευρώπη αλλά Αμερική δεν υφίστανται χρονικοί περιορισμοί. Για να γίνει αντιληπτή η «έκταση» της δημοκρατίας, σημειώνουμε ότι μια πόλη της Βραζιλίας (!), το Πόρτο Αλέγκρε, υπήρξε το 1988 η μήτρα του «συμμετοχικού προϋπολογισμού», σύμφωνα με τον οποίο οι δημότες αποφασίζουν την κατανομή των ελαστικών δαπανών του προϋπολογισμού του δήμου, μέσω μιας δημοκρατικής διαδικασίας λήψης αποφάσεων.

Για να αντιληφθούμε τις διαφορές με τη χώρα μας, μεταφέρω αυτούσιο από τη Βικιπαίδεια και το λήμμα «Βαυαρία», τι συμβαίνει σε τοπικό επίπεδο, στο ομόσπονδο αυτό κρατίδιο της Γερμανίας που θεωρείται συντηρητικό:

«Το 1995 οι Βαυαροί αποφάσισαν, με δημοψήφισμα, να εφαρμόσουν “Άμεση Δημοκρατία” σε τοπικό επίπεδο. Η πρωτοβουλία γι’ αυτήν την κίνηση ανήκει στην οργάνωση Mehr Demokratie (Περισσότερη Δημοκρατία), η οποία στοχεύει στη διεξαγωγή δημοψηφισμάτων σύμφωνα με τη βούληση των πολιτών. […] 835 δημοψηφίσματα έλαβαν χώρα από το 1995 έως το 2005».

Είναι αυτό εφικτό; Η ανάπτυξη της τεχνολογίας δεν προσφέρεται μόνον για την ισοπέδωση των θέσεων εργασίας, την ταλαιπωρία των πολιτών, ιδιαίτερα των ηλικιωμένων στις τράπεζες, αλλά μπορεί να συμβάλλει και στην ενδυνάμωση της δημοκρατίας. Τι περισσότερο απλό;

Σήμερα έχουμε μια συγκεκριμένη δυνατότητα. Ας την αξιοποιήσουμε λοιπόν. Σε εμάς τους πολίτες εναπόκειται να αλλάξουμε τα δεδομένα.

Αλεξανδρούπολη, 1/3/2026

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.