Ο Εσπερινος της συγχωρησεως στην παραδοση της Μεσσουνης
Κυριακή της Τυρινής σε λίγες ημέρες και οι αναμνήσεις μου, έντονες με εικόνες από την παιδική ηλικία, επανέρχονται. Αλήθεια πώς πέρασαν τα χρόνια, σα νάταν χθες. Τέλος της δεκαετίας του 1950 και οι γονείς μου με πήραν μαζί τους στον εσπερινό και αμέσως μετά στη μεγάλη νουνά και στο μεγάλο νουνό για το «συγχώριο». Ο πατέρας κρατούσε και ένα «μπιλνίκ» γεμάτο με κρασί, για το μερακλή νουνό τον Δήμο και την επίσης μερακλού νουνά Δήμαινα, την περίφημη «Μηρτζιάνου» . Το κουμπαριό κρατούσε χρόνια, από το Σιναπλή ακόμη και δεν έπρεπε να χαλάσει, ήταν ντροπή και αμαρτία. Στο Μεσσουνιώτικο γλωσσάρι ο τόνος στις λέξεις νουνός, νουνά μεταφέρεται και λέγονται: νούνος, νούνα.
Η εκκλησία της Αγίας Τριάδας ήταν γεμάτη, ο παπά Μάρος με περισσή ευλάβεια διάβασε τις ευχές της συγχωρήσεως και μετά το «δι΄ ευχών των Αγίων…..» το εκκλησίασμα κατευθύνθηκε προς τα σπίτια των νουνών. Έτσι και εμείς βρεθήκαμε στο σπίτι της νουνάς μας. Η υποδοχή είχε το μικρό της τελετουργικό. Όλα τα κουμπαρούδια, μικροί-μεγάλοι έπρεπε να χειροφιλήσουν το νουνό και τη νουνά, ζητώντας «σχώρση». Οι νουνοί αποκρίνονταν, «σχουρμένα», συγχρόνως δε προσέφερναν τα δώρα, κρασί και χαλβά.
Στο τραπέζι υπήρχαν πάντα νηστήσιμοι μεζέδες, χαλβάδες, ξερά φρούτα, καρύδια και τα ποτήρια γεμάτα με κρασί.
Το ενδιαφέρον το δικό μου, το μικρό κουμπαρούδ΄, ήταν για τα δώρα της νουνάς. Ήδη, με το χειροφίλημα, τόσο ο νουνός, όσο και η νουνά άφησαν στο χέρι μου από ένα νόμισμα μιας δραχμής, οπότε περίμενα με αγωνία και τα υπόλοιπα δώρα. Η νουνά η Μηρτσιάνου, μερακλού και έμπειρη, για να μην αγωνιώ, πρώτα πρώτα σε εμένα πρόσφερε, τυλιγμένα σε ένα πισκιρούδ , ένα μεγάλο κομμάτι χαλβά και τέσσερις-πέντε μικρούς δίσκους σκληρού χαλβά (χαλβάς καραμέλα), πασπαλισμένους με σουσάμι, που ήταν δεμένοι με σχοινί. Φέτος τα δώρα ήταν περισσότερα.
– Τράνεψε του κουμπαρούδ΄, είπε ο νούνος.
-Αυτά είνι για σένα Τασιούδ΄ , δα τα τρως στου σπίτ΄ , σήμιρα δα φας χαλβά και καρύδια που έχουμι απάν στου τραπέζ, είπε η τρανή η νούνα.
Έτσι απλά, έστω μια φορά το χρόνο, έσμιγε το κουμπαριό, σε μια μεγάλη μέρα της Χριστιανοσύνης, μετά τον εσπερινό της αγάπης ή αλλιώς τον κατανυκτικό εσπερινό ή όπως συνήθως τον ονομάζουμε στη Μεσσούνη, τον εσπερινό της συγχωρήσεως.
Ο Γιάννης Αλεξίδης, στο βιβλίο «Λαογραφικά Μεσσούνης 1985» στο κεφάλαιο «Αποκριές», στη σελίδα 61, μεταξύ πολλών πληροφοριών αναφέρει:
-Αφού έτρωγαν όλοι μαζί, μάζευαν τα σκουπίδια σε μια σκούπα, έδεναν σε κάποιο τα μάτια και πήγαινε έξω και τα έκαιγε, για να καούν οι ψύλλοι.
Όταν άνοιγε τα μάτια του, αν έβλεπε αγόρι θα γεννούσε η αγελάδα αρσενικό μοσχαράκι και το αντίθετο.
Επίσης στη δίπλα (το κεντρικό ξύλινο δοκάρι του σπιτιού) έδεναν ένα κομμάτι χαλβά με ένα σχοινί κι όποιος μπορούσε να πηδήσει πιο ψηλά, εκείνος θα έτρωγε και το χαλβά.
Ακόμα, οι νεότεροι συνήθιζαν να πηγαίνουν και να ζητούν συγχώρεση από τους παλιότερους, ενώ οι κουμπάροι πήγαιναν στο νουνό για να κάνουν τα «συγχωρεμένα» και του πήγαιναν κρασί και ό,τι άλλο ήθελαν να του προσφέρουν.
Ο Μιλτιάδης Λουλουδόπουλος, στο βιβλίο του ΑΝΕΚΔΟΤΟΣ ΣΥΛΛΟΓΗ, με πληροφορίες για τις Καρυές επαρχίας Καβακλή, που εκδόθηκε το 1906 στη Βάρνα, αναφέρει στη σελίδα 139, τα εξής για την ημέρα αυτή:
-Την εσπέραν της Κυριακής της Τυροφάγου, τελείται το «σχώριο». Με μια μπούκλαν πλήρη οίνου εις χείρας περιέρχονται τας οικίας συγγενών και γνωστών και των νούνων οι νεόνυμφοι και αιτούσι συγχώρησιν ασπαζόμενοι τας χείρας. Την αυτήν εσπέραν ανάπτουσι πυράν, ρύπτουν κελύφη ωών προς εξολόθρευσιν των ψύλλων…
Εσπερινός συγχωρήσεως την Κυριακή της Τυρινής ημέρα με θρησκευτική και μεγάλη πατρογονική παράδοση. Αυτή τη μέρα ας ζητήσουμε ειλικρινά και έμπρακτα συγνώμη από όλους και προπαντός από τον εαυτό μας, η συγνώμη θα ελαφρύνει την ψυχή μας.
Συγχώρηση, συγνώμη, λέξεις απλές που αναδεικνύουν μεγαλείο, πράξεις κομβικές στη ζωή, για το χθες, το σήμερα, το αύριο, για πάντα. Ακόμη και με καθυστέρηση να ειπωθούν, δεν χάνουν το μεγαλείο τους.
Βέβαια πρέπει να είναι καθημερινό καθήκον, συνήθως όμως, εγωιστικά φερόμενοι τις ξεχνάμε. Άνθρωποι είμαστε, έχουμε και κακές στιγμές, ας έχουμε όμως και δεύτερες, πιο ψύχραιμες σκέψεις.
Η θρησκευτική παράδοση συνεχίζεται κάθε χρόνο με τη γονυκλισία του Πατέρα Παναγιώτη στην ωραία πύλη και των ελαχίστων πιστών που απόμειναν στο χωριό. Η πατρογονική παράδοση της «συγχωρήσεως», όπως καταγράφεται για αιώνες, έπαψε να υφίσταται πολύ πριν τη δύση του 20ου αιώνα. Θυμούμαι το βαπτιστικό του πατέρα μας το Σιδέρη και τη Σταματία να έρχονται στο σπίτι μας, για το «συγχώριο», όσο οι φυσικές τους δυνάμεις το επέτρεπαν, άσχετα που ο νουνός και η νουνά τους είχαν αποδημήσει εις Κύριον.
Με υγεία να πορευτούμε την Μεγάλη Σαρακοστή και να φθάσουμε στο Άγιο Πάσχα, όσο για τις ξεχασμένες συγχωρήσεις και συγνώμες, εδώ είναι να μας τις υπενθυμίζουν, έστω και συμβολικά για μια φορά το χρόνο, η εκκλησία με τις διδαχές της και οι παραδόσεις μας.
Σημείωση: Διανύουμε μέρες ψυχών, αφιερωμένες στους αγαπημένους που δεν βρίσκονται πλέον μεταξύ μας. Το κείμενο αυτό κατατίθεται στη μνήμη του φίλου-δασκάλου Γιάννη Αλεξίδη, που έφυγε πρόσφατα από την επίγεια ζωή για τους κήπους της αιωνιότητας. Δημιούργησε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 το Μορφωτικό Σύλλογο Μεσσούνης και ανέδειξε τις τσούκνες, τα πουτούρια, τους χορούς και τον πολιτισμό των Σιναπλιωτών της Μεσσούνης μας, με το αξιόλογο χορευτικό τμήμα. Από το χορευτικό τμήμα αναδείχθηκαν πολλοί και αξιόλογοι χοροδιδάσκαλοι και από την ποδοσφαιρική ομάδα αναδείχθηκαν σπουδαίοι ποδοσφαιριστές σε όλες τις εθνικές κατηγορίες. Η μεγαλύτερη όμως προσφορά του είναι η συγγραφή και επιμέλεια του βιβλίου «ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΡΩΜΥΛΙΩΤΩΝ ΜΕΣΟΥΝΗΣ ΡΟΔΟΠΗΣ 1985», πηγή πολιτιστικού πλούτου για τους νέους και αναμνήσεων για τους μεγαλύτερους.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
