ΧΡΥΣΩΡΥΧΕΙΑ ΣΤΗ ΘΡΑΚΗ: Αυτοι μιλανε για κερδη και ζημιες, εμεις μιλαμε για ανθρωπινες ζωες

Το θέμα των χρυσωρυχείων της Θράκης έχει μια μακρά ιστορία περίπου 30 χρόνων. Είναι γνωστό ότι τόσο στον Έβρο, περιοχή Πετρωτών, όσο και στην Ροδόπη, περιοχή Σαπών, υπάρχουν κοιτάσματα χρυσού που δεν θα άφηναν αδιάφορες τις εταιρείες και κυρίως την καναδική Eldorado Gold. Επί πολύ καιρό δραστηριοποιούνταν δύο εταιρείες στην περιοχή, η Μεταλλευτική Θράκης και τα Χρυσωρυχεία Θράκης. Όμως η δραστηριότητα των εταιρειών δεν πέρασε αδιάφορα από τα μάτια των τοπικών κοινωνιών. Σταδιακά αρχίζει, ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, να δημιουργείται ένα κίνημα κατά του χρυσού, που σταδιακά ενσωματώνονται όλοι οι φορείς, τα πολιτικά κόμματα, οι πολίτες, τόσο της πλειονότητας όσο και της μειονότητας. Έτσι μια διαμαρτυρία που ξεκίνησε πριν από χρόνια με πρωτοβουλία της Οικολογικής Ομάδας Ροδόπης και κομμάτων της Αριστεράς θα εξελιχθεί σε ένα ρωμαλέο κοινωνικό κίνημα που θα προβεί σε μεγάλες κινητοποιήσεις χιλιάδων ανθρώπων στην Κομοτηνή και την Αλεξανδρούπολη, θα πραγματοποιήσει σημαντικές εκδηλώσεις ενημέρωσης με πρωτοβουλία και του ΤΕΕ Θράκης και θα διαμορφωθεί ένα σχήμα ομπρέλα, η «Διανομαρχιακή Επιτροπή Έβρου – Ροδόπης κατά του χρυσού». Τριάντα χρόνια μετά, οι εταιρείες δραστηριοποιούνται και πάλι αλλά σήμερα δεν υπάρχουν ούτε τα Χρυσωρυχεία Θράκης, ούτε η Μεταλλευτική. Υπάρχει μόνο μία, τα Μεταλλεία Θράκης, που κατέθεσε πρόσφατα μελέτη περιβαλλοντολογικών επιπτώσεων στο αρμόδιο υπουργείο. Σε πρόσφατη επίσκεψη του στη Ροδόπη, ο πρωθυπουργός σε ερώτημα που του τέθηκε από τη Διανομαρχιακή για τον χρυσό, απάντησε πως «αν δεν το θέλει η τοπική κοινωνία, δεν θα γίνει».

Σε μια νεότερη εξέλιξη το ΤΕΕ Θράκης ζητά από το αρμόδιο υπουργείο που θα εξετάσει τη μελέτη περιβαλλοντολογικών επιπτώσεων της εταιρείας, να συμμετέχει και το ίδιο με δική του ομάδα. Το ΤΕΕ Θράκης από τότε που πρωτοάνοιξε το θέμα των χρυσωρυχείων στην περιοχή στήριξε με τρόπο επιστημονικό, και ως θεσμικός σύμβουλος της πολιτείας, τον αγώνα των κατοίκων κατά του χρυσού με δημόσιο και ξεκάθαρο τρόπο, δίνοντας όπλα πολύτιμα στο κίνημα, ώστε και εκείνο να αποκτήσει στέρεο λόγο απέναντι στις εταιρείες. Και σήμερα το ΤΕΕ Θράκης επανέρχεται ζητώντας το αυτονόητο, να έχει καίριο και σημαντικό ρόλο στη διαδικασία αξιολόγησης της μελέτης, που θεωρητικά έρχεται να προσπαθήσει να καλύψει τα κενά ή τα δύσκολα σημεία προηγούμενων μελετών, ώστε η εταιρεία να πάρει την πολυπόθητη για αυτήν έγκριση. Η παρουσία του ΤΕΕ είναι αναγκαία στη διαδικασία αυτή, γιατί η χρόνια ενασχόληση του με το θέμα τού έχει χαρίσει την εγκυρότητα και την αξιοπιστία που είναι απαραίτητες για την ουσία της υπόθεσης. Όσες προσπάθειες και να κάνει η εταιρεία, απέναντι της έχει τις τοπικές κοινωνίες, οι οποίες δεν πρόκειται να ξεγελασθούν από τις χάντρες της εταιρείας. Άλλωστε, δεν είναι η πρώτη φορά που η εταιρεία, ή και οι εταιρείες παλιότερα, προσπάθησαν να ξεγελάσουν τον κόσμο, πατώντας πάνω σε πραγματικά προβλήματα των ανθρώπων. Αλλά ποτέ μέχρι σήμερα δεν τα κατάφεραν. Δεν υπάρχει λόγος να τα καταφέρουν σήμερα. Η παρέμβαση του ΤΕΕ Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης θέτει και ένα ζήτημα για την κυβέρνηση. Θα δεχτεί να αξιολογήσει τη διαδικασία αυτή ο θεσμικός της σύμβουλος ή όχι; Από αυτή την απάντηση του υπουργείου προς το ΤΕΕ θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό τι επιδιώκει η κυβέρνηση όσον αφορά στο θέμα του χρυσού. Και στο τέλος της μέρας θα κριθεί και η ειλικρίνεια του ίδιου του πρωθυπουργού γι’ αυτό που είπε στην επίσκεψη του στην Ροδόπη («αν δεν θέλει την επένδυση αυτή η τοπική κοινωνία, δεν θα γίνει»). Σήμερα συζητάμε για όλα αυτά με τον Ανέστη Στρατιάδη, μέλος της διανομαρχιακής επιτροπής Ροδόπης – Έβρου κατά του χρυσού και πρώην δημοτικό σύμβουλο Κομοτηνής.

Ανέστη κατασκευάζεται η συναίνεση; Το ρωτώ αυτό με αφορμή την απάντηση του πρωθυπουργού σε σένα κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του στη Ροδόπη.

Καταρχάς θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε την «Εποχή» για το βήμα που μας δίνει, ώστε να μιλήσουμε για το πρόβλημα της μεταλλουργίας χρυσού που μας ταλανίζει κοντά 30 χρόνια. Σαν ορόσημο θέτουμε τον Νοέμβριο του 1999, όπου έγινε στην Κομοτηνή το πρώτο νομαρχιακό συμβούλιο με το θέμα αυτό, όπου για πρώτη φορά αντιπαραταχθήκαμε με τις εταιρείες. Έκτοτε το ιδιοκτησιακό καθεστώς των εταιρειών άλλαξε πολλές φορές για να καταλήξει στην Eldorado Gold, που είναι καναδική εταιρεία, και την «Ελληνικός Χρυσός» που δραστηριοποιείται στη Χαλκιδική. Μέχρι το καλοκαίρι του 2024 υπήρχαν δύο εταιρείες, τα «Χρυσωρυχεία Θράκης», που είχαν σκοπό να δημιουργήσουν μεταλλείο στην περιοχή Περάματος του νομού Έβρου, και η «Μεταλλευτική Θράκης» με τον ίδιο σκοπό, αλλά στις Σάπες του νομού Ροδόπης. Από το 2024 εμφανίζεται μία εταιρεία, τα «Μεταλλεία Θράκης» που δραστηριοποιούνται στο Πέραμα του δήμου Αλεξανδρούπολης. Έχουν νέο διευθυντή τον Λεωνίδα Μπακούρα (πρώην διευθυντή της εταιρείας φυσικού αερίου). Την νέα αυτή περίοδο η εταιρεία προσπαθεί να διεισδύσει στις τοπικές κοινωνίες με οικονομικές συμφωνίες, όπως με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης (ΔΠΘ), με εταιρείες ταξί για να έχουν το λογότυπο της, καθώς και με χορηγίες σε όλα τα αναπτυξιακά forα που γίνονται στην περιοχή. Χορηγεί επίσης και αθλητικούς συλλόγους. Σύμφωνα με όσα βλέπουμε, δίνει διαφημίσεις στα ΜΜΕ – υπάρχουν και ορισμένα που, προς τιμήν τους, δεν δέχονται να βάλουν διαφημίσεις των χρυσοθήρων. Είχαν χρηματοδοτήσει έρευνες του ΔΠΘ και δημοσκοπήσεις για να διερευνήσουν τις τάσεις της κοινωνίας με ερωτηματολόγια ανάλογα, με τα οποία επιχειρούσαν να μεταστρέψουν την αρνητική προς τον χρυσό τάση της κοινωνίας. Παρόλη την προσπάθεια αυτή, η τοπική οργανωμένη κοινωνία είναι αρνητική. Από τους μητροπολίτες των δύο νομών μέχρι επιστημονικούς και πολιτιστικούς συλλόγους, από το περιφερειακό συμβούλιο και τους δήμους μέχρι τους φαρμακοποιούς, τους γιατρούς, το ΤΕΕ, το ΓΕΩΤΕΕ, τους οδοντίατρους, τους δικηγόρους, όλοι μα όλοι στέκονται απέναντι στις εταιρείες. Ο κ. Μητσοτάκης τα γνωρίζει όλα αυτά. Η απάντηση του είναι αυτό που με ρωτάτε. Ελπίζουμε μετά από 30 χρόνια αγώνων να πάρει την οριστική απόφαση και να απαλλάξει την περιοχή μας από τις εταιρείες.

Πού βρισκόμαστε σήμερα; Η εταιρεία νιώθει ότι την ευνοεί το πολιτικό περιβάλλον;

Σήμερα, λοιπόν, η εταιρεία με καμάρι μας πληροφορεί ότι από τον Δεκέμβρη του 2025 έχει καταθέσει τη νέα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων για την περιοχή του Περάματος Έβρου. Αφού πλήρωσε αρκετά χρήματα στους επιστήμονες από το ΔΠΘ, το Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και το Κρήτης, ισχυρίζεται ότι καταθέτει μια καλή και σοβαρή μελέτη, σε αντίθεση με αυτήν που είχε κατατεθεί πριν από χρόνια που δεν ήταν ορθή. Αυτή είναι η νέα άποψη τους. Περιμένουμε να την παραλάβουμε και να τη μελετήσουμε. Οι επιστήμονες με τους οποίους συνεργαζόμαστε θα ετοιμάσουν την απάντηση μας, που θα είναι απολύτως τεκμηριωμένη. Θα κινηθούμε και νομικά αν απαιτηθεί και προφανώς θα υπάρξουν και κινητοποιήσεις του κόσμου, και στην Αθήνα θα επιδιώξουμε συναντήσεις με τα αρμόδια κυβερνητικά στελέχη. Η εταιρεία, από την άλλη, έχει πάρει 200.000.000 ευρώ από το ταμείο Ανάκαμψης και πάνω από 670.000.000 από τραπεζικό δανεισμό. Καταλαβαίνετε ότι έχει ευνοηθεί από αυτό το πολιτικό περιβάλλον. Με αυτά τα χρήματα προσπαθεί να κάμψει το φρόνημα των πολιτών. Πλην, όμως, υπάρχει αδιάσπαστη ενότητα του κόσμου της περιοχής. Το ερώτημα είναι τι θα κάνει η πολιτική ηγεσία. Θα αποδεχθεί το αίτημα του κόσμου, ή θα στηρίξει την εταιρεία; Αυτό είναι κάτι που θα το δούμε, νομίζω, σχετικά σύντομα.

Αληθεύει ότι αγοράζει εκτάσεις τόσο στον Έβρο όσο και στη Ροδόπη;

Είναι αλήθεια ότι η εταιρεία έχει προχωρήσει σε αγορές πολλών χωραφιών και μάλιστα σε υψηλές τιμές, στην περιοχή του Περάματος. Μάλιστα έχοντας στόχο να αλλάξει την άποψη του πληθυσμού της περιοχής, προχωρά σε προσλήψεις προσωπικού, εργάτες, από το Πέραμα και το Κόμαρο, τους υποαπασχολεί στις εκτάσεις αυτές, προφανώς θέλοντας να δημιουργήσει «έναν στρατό» ωφελούμενων ώστε αν υπάρξουν εντάσεις, αυτοί να στηρίξουν την εταιρεία, όπως άλλωστε έκαναν και στη Χαλκιδική.

Αληθεύει ότι προσπαθεί να δημιουργήσει ευνοϊκό πλαίσιο για αυτήν μέσω δωρεών;

Είναι γεγονός ότι έχει προχωρήσει σε πολλές δωρεές προσπαθώντας να επηρεάσει την κοινωνία. Ξεκίνησε με δωρεές στα νοσοκομεία, της Αλεξανδρούπολης την δέχτηκε, της Κομοτηνής την αρνήθηκε. Προχώρησε σε δωρεές οχημάτων στην Αστυνομία, στην Πυροσβεστική, στο Δασαρχείο, στο ΔΠΘ μεταχειρισμένο λεωφορείο 50 θέσεων, έχει προχωρήσει σε συμβάσεις έργου με μέλη ΔΕΠ πανεπιστημίων της χώρας, δωρεές σε αθλητικούς συλλόγους, που δυστυχώς έγιναν αποδεκτές σε αντίθεση με το παρελθόν που είχαν απορριφθεί. Εμείς αντιδράσαμε και τονίσαμε πως το πραγματικό ενδιαφέρον για τη νεολαία και τον αθλητισμό επιτάσσει τη σθεναρή αντίσταση στα σχέδια των χρυσοθήρων.

Γιατί τελικά είναι κακό πράγμα να βγάλει μια περιοχή το χρυσάφι της, με δεδομένο μάλιστα σήμερα ότι η ουγγιά του χρυσού είναι πάνω από 5.000 ευρώ; Να θυμηθώ μια παλιότερη έκφραση ενός πολιτικού της περιοχής, «δεν θα τρώτε με χρυσά κουτάλια»;

Εδώ, λοιπόν, ισχύει το «Αυτοί μιλάνε για κέρδη και ζημιές, εμείς μιλάμε για ανθρώπινες ζωές». Είναι αλήθεια ότι το 1999 που ξεκίνησε το κίνημα κατά του χρυσού, η τιμή της ουγγιάς ήταν 200-250 δολάρια. Σήμερα εξαιτίας της κατάστασης που υπάρχει, ρευστότητα, αβεβαιότητα, έχουμε μια τιμή πάνω από 5.000 δολάρια. Αν, λοιπόν, τότε συνέφερε την εταιρεία να κάνει εξόρυξη έχοντας ως στόχο τα 2-3 γραμμάρια χρυσού ανά τόνο μεταλλεύματος (χώματος), σήμερα η περιεκτικότητα έχει πέσει κάτω από το 1 γραμμάριο ανά τόνο. Αυτό σημαίνει ότι από έναν τόνο θα πάρουμε ένα γραμμάριο χρυσού και όλα το υπόλοιπο θα είναι απόβλητα. Σύμφωνα με τον Κυριάκο Αρίκα, πρώην υφηγητή του Ινστιτούτου Ορυκτολογίας Πετρολογίας του Πανεπιστημίου του Αμβούργου, η εκμετάλλευση χρυσού αποτελεί την πλέον επιζήμια βιομηχανία από κάθε άλλη βιομηχανική και μεταλλευτική δραστηριότητα. Η όλη διαδικασία αφορά την ανάκτηση μικροσκοπικών ιχνών χρυσού, μερικές φορές και κάτω από το ένα γραμμάριο ανά τόνο χώματος. Απαιτούνται εξορύξεις τεράστιων όγκων πετρωμάτων, που αλλοιώνουν πλήρως την μορφολογία του εδάφους. Ακολουθεί μεταλλουργική επεξεργασία των αλεσμένων πετρωμάτων με χρήση μεγάλων ποσοτήτων τοξικών χημικών αντιδραστηρίων, συχνά με διάλυμα του δηλητηριώδους κυανιούχου νατρίου. Εφόσον το κυανιούχο νάτριο έχει τη δυνατότητα να διαλύει τα ίχνη χρυσού, μπορεί να διαλύσει και πλήθος άλλων τοξικών μετάλλων, όπως κάδμιο, μόλυβδο, αρσενικό, ψευδάργυρο. Οι μάζες αυτές των πετρωμάτων που επεξεργάσθηκαν εναποθέτονται σχεδόν κατά 100% σε χώρους τελμάτων μεγάλων διαστάσεων, συνήθως σε γειτονικά ρέματα, όπως θα συμβεί και στα Πετρωτά. Με αποτέλεσμα να κινδυνεύει άμεσα το υδρολογικό σύστημα σε περίπτωση ατυχήματος από δηλητηρίαση. Η εκμετάλλευση του χρυσού αποτελεί οικολογική καταστροφή. Τα επιφανειακά ορυχεία χρησιμοποιούν μεγάλες εκτάσεις που μεταβάλλονται σε ανοιχτές τρύπες, όπως θα είναι και το Πέραμα. Για μια ουγγιά χρυσού, 31,1 γρ., μπορεί να αλεσθούν μέχρι 100 τόνοι πετρωμάτων. Βουνά εξαφανίζονται και το κυανιούχο διάλυμα εξαφανίζει τη ζωή. Τα κέρδη των κοινοπραξιών πηγαίνουν στις ισχυρές χώρες και τα μεταλλευτικά απορρίμματα μένουν στις χώρες παραγωγής. Όχι μόνο, λοιπόν, δεν θα τρώμε με χρυσά κουτάλια, αλλά θα καταστραφεί το περιβάλλον και ο υδροφόρος ορίζοντας. Θα έχουμε έλλειψη νερού και καταστροφή του πρωτογενούς τομέα.

Σήμερα πιστεύεις ότι το κίνημα κατά του χρυσού θα είναι το ίδιο ισχυρό όπως τα προηγούμενα χρόνια; Ή μήπως η φτώχεια επηρεάσει τον κόσμο που ζητά ένα μεροκάματο; 

Η φτώχεια σίγουρα έχει επηρεάσει τον κόσμο. Είναι γεγονός ότι η περιοχή μας χρόνο με τον χρόνο απαξιώνεται και ερημώνει. Μόνο η Αλεξανδρούπολη μεγαλώνει λόγω του τουρισμού, αλλά και αυτή θα κινδυνεύσει λόγω της όξινης βροχής. Τα χωριά αδειάζουν, οι κωμοπόλεις χάνουν πληθυσμό. Υπάρχει επίσης στην περιφέρεια η ένταση του δημογραφικού προβλήματος. Γι’ αυτό η περιοχή της Θράκης έχει ανάγκη από ένα ρεαλιστικό αναπτυξιακό σχέδιο που θα κρατήσει τον κόσμο. Οι χρυσοθήρες ισχυρίζονται ότι θα λύσουν και το οικονομικό πρόβλημα της περιοχής, άρα και το δημογραφικό. Η δραστηριότητα τους, όμως, θα είναι 10 χρόνια και άλλα 10 λόγω των επεκτάσεων που σχεδιάζουν. Μετά θα αφήσουν ένα κρανίου τόπο με τις λίμνες τελμάτων συντροφιά και αυτοί θα φύγουν παίρνοντας τον χρυσό. Παρόλα, λοιπόν, τα όσα αναληθή λένε, το κίνημα είναι ισχυρό και ενωμένο παρά τις μεγάλες δυσκολίες που υπάρχουν.

Έχοντας μια πλούσια εμπειρία στο κίνημα κατά του χρυσού, σήμερα ποιος θα θεωρούσες ότι είναι ο τρόπος για να ξανακατέβει ο κόσμος στον δρόμο να υπερασπιστεί τον τόπο του;

Το προηγούμενο διάστημα η διανομαρχιακή διοργάνωσε εκδήλωση ενημερωτική με τον δήμο Αλεξανδρούπολης, που σημείωσε μεγάλη επιτυχία. Παράλληλα είχαμε κάνει συναυλία στην παραλία της πόλης με συμμετοχή πολλών τοπικών συγκροτημάτων και μεγάλου τμήματος της νεολαίας, όπου τιμήσαμε και τη βουλεύτρια του καναδικού κοινοβουλίου Νίκη Άστον, η οποία μίλησε και την ευχαριστήσαμε για τον αγώνα που δίνει μαζί μας χρόνια τώρα. Κάναμε παρέμβαση στο πρόσφατο συνέδριο της ΚΕΔΚΕ. Έχουμε βρεθεί και βρισκόμαστε με τους συναγωνιστές μας από τη Χαλκιδική, τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Τουρκία. Γιατί και αυτοί δίνουν μεγάλους αγώνες στις περιοχές τους. Αυτή είναι μια πολύτιμη πείρα των κινημάτων μας, αυτή η γνώση που μοιραζόμαστε. Θέλουμε μεγαλύτερη συμμετοχή της νεολαίας, πρέπει οι εταιρείες χρυσού να φύγουν. Έχουμε ενότητα, είμαστε αποφασισμένοι, είμαστε μια γροθιά και θα νικήσουμε πάλι.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.