Μαιευτικη βια στην Ελλαδα: Ενα θεμα με κοινωνικες και θεσμικες διαστασεις

Το ζήτημα της μαιευτικής βίας βρέθηκε στο επίκεντρο πρόσφατης συζήτησης στο «Ράδιο Παρατηρητής» με τη Φαίδρα Γατσαρούλη, ψυχολόγο και συστημική ψυχοθεραπεύτρια. Η ίδια παρουσίασε στοιχεία από ποιοτική έρευνα που πραγματοποίησε σχετικά με τις εμπειρίες γυναικών κατά τον τοκετό στην Ελλάδα.

Όπως εξηγεί, η μαιευτική βία δεν αφορά μόνο μεμονωμένα περιστατικά, αλλά ένα ευρύτερο πλαίσιο πρακτικών και συμπεριφορών. «Βία είναι όλο το πλαίσιο. Είναι όλοι η θεσμική  “κουλτούρα” γύρω από το πώς μια γυναίκα γεννά σε ένα ελληνικό νοσοκομείο, αλλά και γενικότερα στη Δύση», σημειώνει.

Σύμφωνα με την ίδια, πρόκειται για συμπεριφορές που δεν λαμβάνουν υπόψη «συναίνεση, επιθυμίες, ενοχλήσεις, όλο αυτό που η ίδια η γυναίκα βιώνει στο σώμα της εκείνη τη στιγμή. Ενδεχομένως και κάποια ψυχολογικά κομμάτια που θα μπορούσαν να εμπίπτουν στο κομμάτι της λεκτικής βίας».

Παραδείγματα και συστημικές αιτίες

Η έρευνα αναδεικνύει πρακτικές που εμφανίζονται συχνά, όπως οι προγραμματισμένες καισαρικές και η πρόκληση τοκετού, «όταν δηλαδή μια γυναίκα δεν της λέει το σώμα της ότι είναι η ώρα να γεννήσει, αλλά της το λέει ο γιατρός της», αναφέρει η ερευνήτρια.

Η ίδια τονίζει ότι πολλές από αυτές τις πρακτικές συνδέονται με δομικά προβλήματα του συστήματος υγείας, όπως η έλλειψη προσωπικού, οι περιορισμένες κλίνες και η ανάγκη προγραμματισμού. «Οδηγεί η συνθήκη σε αυτό το πράγμα», επισημαίνει, διευκρινίζοντας ότι δεν υπάρχει πάντα πρόθεση κακοποίησης, αλλά συχνά ένα σύστημα που παράγει πιέσεις.

Μεταξύ των εμπειριών που καταγράφονται περιλαμβάνονται επαναλαμβανόμενες και επώδυνες κολπικές εξετάσεις, ελλιπής ενημέρωση, απουσία συναίνεσης και αίσθηση απώλειας ελέγχου κατά τη διάρκεια του τοκετού.

Δημόσιος και ιδιωτικός τομέας στο μικροσκόπιο

Οι αφηγήσεις των γυναικών στην έρευνα προέρχονται τόσο από δημόσια όσο και από ιδιωτικά μαιευτήρια. Μάλιστα, όπως επισημάνθηκε, αρκετές συμμετέχουσες εξέφρασαν απογοήτευση από τον ιδιωτικό τομέα. «Πήγα σε ιδιωτικό νοσοκομείο ακριβώς για να είναι καλύτερα τα πράγματα και τελικά και εκεί το ίδιο χάλια είναι», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται αποκλειστικά στις δομές του δημόσιου συστήματος υγείας, αλλά αφορά ευρύτερες πρακτικές και αντιλήψεις.

Η έρευνα και η ανάγκη για ορατότητα

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε μέσω ποιοτικού ερωτηματολογίου με επτά ανοιχτές ερωτήσεις. Μέσα σε μία εβδομάδα απάντησαν περίπου 65–70 γυναίκες, με εκτενή κείμενα. «Καταλαβαίνω ότι υπάρχει μια πολύ μεγάλη ανάγκη για ορατότητα, για να ακουστεί αυτή η εμπειρία και να προτρέψει και σε αλλαγή», σημειώνει η κ. Γατσαρούλη.

Πέρα από την καταγραφή εμπειριών, η διαδικασία φαίνεται να είχε και θεραπευτική διάσταση για τις συμμετέχουσες. «Το γεγονός ότι μιλάω και ενημερώνω πλέον και άλλες γυναίκες» αναφέρεται ως στοιχείο που τις βοήθησε να προχωρήσουν.

Επιλογές τοκετού και ρεαλιστικές δυνατότητες

Στη συζήτηση τέθηκε και το ζήτημα των επιλογών που μπορεί να έχει μια γυναίκα κατά τον τοκετό — από τη μουσική στον χώρο μέχρι τη στάση σώματος ή την κατανάλωση νερού και τροφής.

Η ερευνήτρια υπογραμμίζει ότι πολλά από αυτά είναι εφικτά με μικρές αλλαγές, όπως καλύτερη εκπαίδευση προσωπικού, χρήση απλών μέσων και συζήτηση ενός εξατομικευμένου πλάνου τοκετού. «Δηλαδή ότι σχεδιάζουμε μια εμπειρία μαζί. Εγώ, προσφέροντας τις γνώσεις μου ως γιατρός και εσύ προσφέροντας τις γνώσεις ως το άτομο που θα γεννήσει. Με το να ακούνε όντως την εμπειρία των γυναικών εκείνη τη στιγμή και τις επιθυμίες και τα θέλω τους νομίζω ότι η όλη εμπειρία θα μπορούσε να είναι πολύ καλύτερη και θα έδειχνε σεβασμό στο ότι είναι δική σου η εμπειρία και δεν θέλω να σου την κλέψω» ανέφερε η κ. Γατσαρούλη.

Πρωτοβουλίες και προοπτικές

Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει βήματα προς την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση σε αυτή την κατεύθυνση, όπως η λειτουργία του Παρατηρητηρίου για τη Μαιευτική Βία και η ίδρυση του πρώτου μαιευτηρίου φυσικού τοκετού στην Αθήνα. Η κ. Γατσαρούλη δηλώνει συγκρατημένα αισιόδοξη: «Θέλω να αισιοδοξώ, η πληροφόρηση είναι πολύ πιο εύκολη σήμερα».

Παράλληλα, εκφράζει ενδιαφέρον για περαιτέρω έρευνα σχετικά «με το πώς η εμπειρία της γέννας συμβάλλει σε μια διαμόρφωση και της ψυχολογίας του ζευγαριού και μετά των νέων ταυτοτήτων στην οικογένεια».

Ένας διάλογος που συνεχίζεται

Το θέμα της μαιευτικής βίας αναδεικνύεται ως πολυδιάστατο — ιατρικό, κοινωνικό, ψυχολογικό και θεσμικό. Όπως επισημάνθηκε στη συζήτηση, η ενημέρωση, η ενσυναίσθηση και η ενίσχυση της φωνής των γυναικών αποτελούν βασικά βήματα για ουσιαστικές αλλαγές.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.