Θανασης Μουσοπουλος, «Κατα τη γνωμη μου, ο πολιτισμος ειναι μια μορφη αυτοδιοικησης»

«Στην ουσία της πολιτιστικής πολιτικής στην περιφέρεια είναι όχι η μεταπράτηση πολιτιστικών προϊόντων του κέντρου, αλλά η ενίσχυση και προώθηση τοπικών πολιτιστικών αγαθών»

Το Σάββατο 17 Ιανουαρίου, μία ημέρα πριν από την ονομαστική του εορτή και λίγες μόλις ώρες πριν από το οριστικό του ταξίδι στον κόσμο του Ουρανού, ο Θανάσης Μουσόπουλος έδωσε «το παρών» σε μια εκδήλωση βαθιά συμβολική. Σε αυτήν που διοργάνωσε το Λύκειο Ελληνίδων Ξάνθης για την καθιερωμένη κοπή της βασιλόπιτας, σε μια ιδιαίτερη χρονική συγκυρία, καθώς συμπληρώνει φέτος πενήντα χρόνια συνεχούς παρουσίας, δράσης και προσφοράς στον τόπο και στον πολιτισμό.

Η παρουσία του αγαπητού σε όλους «δασκάλου» δεν είχε απλώς εθιμοτυπικό χαρακτήρα, αντιθέτως, η συμμετοχή του και κυρίως η ομιλία του έμελλε, χωρίς κανείς να το γνωρίζει τότε, να αποτελέσει την τελευταία δημόσια κατάθεση του λόγου και της σκέψης του. Ήταν η τελευταία φορά που μοιράστηκε με το κοινό τη βαθιά του αγωνία, τη σοφία, αλλά και την ακλόνητη πίστη του στις δυνάμεις του ανθρώπου και της κοινωνίας.

Στην ύστατη αυτή ομιλία του, ο Θανάσης Μουσόπουλος κατάφερε να μας αφήσει μια πολύτιμη παρακαταθήκη. Χάραξε σημαντικούς «οδοδείκτες» για την πορεία μας μέσα στα δύσκολα και σκοτεινά χρόνια που διανύουμε, χρόνια τα οποία ο ίδιος χαρακτήρισε ως εποχή «πολυεπίπεδων κρίσεων». Κρίσεων αξιακών, κοινωνικών, πολιτικών και πνευματικών, που δοκιμάζουν την αντοχή και τη συνοχή του συλλογικού μας βίου.

Απέναντι σε αυτές τις τρικυμίες, ο ίδιος υπέδειξε έναν και μοναδικό φάρο: τον Πολιτισμό, τον οποίο και υπηρέτησε με συνέπεια, πάθος και ανιδιοτέλεια από κάθε πιθανό μετερίζι, ήδη από το 1972. Τον πολιτισμό, λοιπόν, ως καταφύγιο, ως πυξίδα και ως δύναμη σωτηρίας.  

Γι’ αυτό και σήμερα, τα λόγια του αποκτούν ακόμη μεγαλύτερο βάρος και σημασία. Αξίζει να τα αφουγκραστούμε με προσοχή, να εμπνευστούμε από αυτά, να τα αφήσουμε να ριζώσουν και να ανθίσουν μέσα μας. Και μακάρι, τόσο από την πλευρά της πολιτείας όσο και από εκείνη της τοπικής αυτοδιοίκησης, να υπάρξουν τα απαραίτητα ευήκοα ώτα που θα τα μετατρέψουν σε πράξη.

Ακολουθεί η ομιλία του:

Γιορτάζουμε φέτος τα 50 χρόνια για το Λύκειο Ελληνίδων Ξάνθης. Από την πρώτη μέρα μπορώ να πω ότι είμαι κοντά στο Λύκειο Ελληνίδων, ενώ κι από το 2019, και για έβδομη χρονιά φέτος, συνεργάζομαι με το Λύκειο, με συναντήσεις και μαθήματα. Συνεργάζομαι όμως όχι μόνο με τα μαθήματα που κάνουμε, αλλά και με  άλλα πράγματα.

Θα μου επιτρέψετε να πω δυο λόγια για τη σημερινή συγκινητική συνάντηση. Από το 1972 ασχολούμαι με ό,τι σχηματικά ή συμβατικά ονομάζουμε πολιτισμό. Για να είμαι ειλικρινής, δεν έχω καταφέρει να δώσω έναν ορισμό αποδεκτό και διαχρονικό· μάλλον κατά περίπτωση προσδιορίζουμε το περιεχόμενο του όρου αυτού, τι σημαίνει πολιτισμός. Γι’ αυτό, συχνά, αναφέρομαι στην πολιτιστική σημειολογία, σε έννοιες που συνδέονται με τον έναν ή τον άλλον τρόπο με τον πολιτισμό.

Φρονώ ότι στη σύγχρονη συγκυρία, κατά την οποία παρατηρείται πολυεπίπεδη κρίση, η αρχή της συμπληρωματικότητας των επιπέδων είναι όσο ποτέ άλλοτε απαραίτητη. Οφείλουμε να βλέπουμε, να ερμηνεύουμε και το φυσικό και το οικονομικό και το κοινωνικό και το πολιτιστικό και το πολιτικό βέβαια επίπεδο. Κάτω από την ίδια ομπρέλα είναι τα δίπολα πολιτική και πολιτισμός, πολιτιστική ζωή και πολιτιστική κίνηση, πολιτιστική υποδομή και πολιτιστική πράξη. Όλα αυτά, αγαπητοί φίλοι και φίλες, εντάσσονται στο τρίπτυχο «όλοι – πολιτική – πολιτισμός» και όλες οι έννοιες ξεκινούν από την αρχαία λέξη πόλις. Σχετίζονται δηλαδή με τον τρόπο που ο άνθρωπος, ατομικά και συλλογικά, ολοκληρώνει το πρόσωπό του, κατακτώντας την ευτυχία μέσα σε ένα επίσης ευτυχισμένο κοινωνικό σύνολο.

Κατά τη γνώμη μου –και αυτό θα ήταν το σημείο που θα ήθελα να τονίσω σήμερα– ο πολιτισμός είναι μια μορφή αυτοδιοίκησης.Μια μορφή πολιτικής εξουσίας και διαμόρφωσης ενός χώρου. Σε μια δηλαδή προηγμένη φάση της κοινωνίας, θα μπορούσαμε να δεχθούμε ότι όλες οι λειτουργίες της πρέπει και οφείλουν να έχουν πολιτιστικό χαρακτήρα ή να παράγουν πολιτιστικό προϊόν. Η αυτοδιοίκηση, είτε τοπική είτε περιφερειακή, οφείλει να συνεργάζεται με τους πολιτιστικούς και άλλους φορείς της επικράτειας. Και πολλές φορές λέω ότι η αυτοδιοίκηση κάνει πολιτισμό σαν να θέλει να κάνει θέματα ιατρικής και να μη χρησιμοποιεί κανέναν γιατρό, ασχολούμενη με την ιατρική. Στο ίδιο σκεπτικό τοποθετώ την ανάγκη για λειτουργία πολιτιστικών συμβουλίων στους δήμους, στις αντιπεριφέρειες και στην ίδια την περιφέρεια. Έχω την πεποίθηση ότι όλοι και όλες βγαίνουν κερδισμένοι από αυτήν τη ζύμωση και συνεργασία. Εννοείται ότι όλα αυτά δεν θα έχουν γραφειοκρατικό χαρακτήρα. Θα αποτελούν έναν θεσμό συνεργασίας για την προώθηση του πολιτιστικού προϊόντος σε όλη την περιφέρεια.

Αγαπητοί φίλοι και φίλες, στην ουσία της πολιτιστικής πολιτικής στην περιφέρεια είναι όχι η μεταπράτηση πολιτιστικών προϊόντων του κέντρου, αλλά η ενίσχυση και προώθηση τοπικών πολιτιστικών αγαθών. Γι’ αυτό χαίρομαι και ευγνωμονώ τη συνεργασία μου με το Λύκειο Ελληνίδων Ξάνθης. Οι πολιτιστικοί φορείς και η αυτοδιοίκηση, τοπική και περιφερειακή, οφείλουν να μην παίζουν τον ρόλο εμπορικών και διαφημιστικών μεσολαβητών στη βιομηχανία του ελεύθερου χρόνου. Προτεραιότητά τους η παραγωγή και όχι κατανάλωση πολιτιστικών αγαθών, η επικοινωνία και η συμμετοχή στο γίγνεσθαι.

Κάθε φορά που περνώ από εδώ και βλέπω παιδάκια να χορεύουν σ’ αυτόν τον θαυμάσιο χώρο του Λυκείου Ελληνίδων, τον θυμάμαι σαν ταχυδρομείο, πριν από πολλές δεκαετίες. Χαίρομαι, γιατί πραγματικά είναι μια «φάτνη» του πολιτισμού. Σας ευχαριστώ και σας συγχαίρω όλους.—Θερμές ευχαριστίες στον κ. Μιχαήλ Ίλτσο, που βιντεοσκόπησε την τελευταία ομιλία του Θανάση Μουσόπουλου και κατάφερε πλέον να τη διαφυλάξει στο διηνεκές, για όλους μας.

—Θερμές ευχαριστίες στον κ. Μιχαήλ Ίλτσο, που βιντεοσκόπησε την τελευταία ομιλία του Θανάση Μουσόπουλου και κατάφερε πλέον να τη διαφυλάξει στο διηνεκές, για όλους μας.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.