Γιορταζοντας την Αγια Βαρβαρα στο Ορμενιο ν. Εβρου
[Η Χρυσούλα Ιωαννίδου γεννήθηκε και μεγάλωσε στο ακριτικό Ορμένιο του νομού Έβρου. Εκεί συνεχίζει έως σήμερα να ζει και να δρα, βαθιά συνδεδεμένη με τον τόπο και τους ανθρώπους του. Υπηρέτησε ως Πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας, ενώ σήμερα, παράλληλα με τις αγροτικές της ασχολίες, καταπιάνεται με την καταγραφή τοπικών προφορικών ιστοριών, με πιο πρόσφατο πόνημά της τη συλλογή «Ιστορίες Γυναικών – “Μακρινή Μητέρα * Ρόδο μου Αμάραντο”» (εκδ. Παρατηρητής της Θράκης, 2025).
Στην ενότητα «στα σοκάκια της μνήμης» επιχειρεί, μεταξύ άλλων, να ανασύρει και να διατηρήσει ζωντανά έθιμα και πρακτικές που χαρακτήριζαν τη ζωή του Ορμενίου και των γύρω περιοχών. Πολλά από αυτά ανήκουν πλέον στο παρελθόν, ξεθωριασμένα από τις αλλαγές των καιρών, άλλα, όμως, παραμένουν ζωντανά και αντιστέκονται στη λήθη, ως σταθερές γέφυρες ανάμεσα στις γενιές.
Στο παρόν κείμενό της, με αφορμή τη γιορτή της Αγίας Βαρβάρας, μάς μεταφέρει ένα έθιμο του χωριού: Οι παλιές νοικοκυρές προνοούσαν να ετοιμάσουν τη βαρβάρα, ένα παραδοσιακό γλυκό με βάση το σιτάρι και το σουσάμι, με την πίστη πως έτσι «γλύκαιναν» την Αγία, ζητώντας να προστατεύσει τα παιδιά τους από την ιλαρά και άλλες παιδικές ασθένειες. Ήταν μια πράξη πίστης, αλλά και μια τελετουργία που ένωνε τις γυναίκες του χωριού και προσέφερε ανακούφιση].
Ανήμερα της Αγίας Βαρβάρας, ας θυμηθούμε ένα θρακιώτικο έθιμο, τη βαρβάρα, που ετοίμαζαν οι νοικοκυρές προς τιμήν της Αγίας, για να προστατεύει τα παιδιά τους από την ιλαρά. Ήθελαν να τη γλυκάνουν με τούτο το νόστιμο γλυκό. Την Αγία Βαρβάρα τη γιορτάζανε και τη γιορτάζουμε με πολύ ευλάβεια πάντα, ακόμη και σήμερα. Από κανένα σπίτι δεν έλειπε και δεν λείπει στη γιορτή της Αγίας η βαρβάρα. Το σιτάρι που χρησιμοποιούσαν για τη βαρβάρα ήταν ασπρόσταρο (σκληρό σιτάρι), όπως και στα κόλλυβα. Εκείνα τα χρόνια, έσπερναν μισό στρέμμα ασπρόσταρο, ίσα ίσα για να έχουνε αυτό που θα χρειάζονταν όλη τη χρονιά, για την οικογένειά τους.
Με πολύ προσοχή οι νοικοκυρές ετοίμαζαν το καλοκαίρι το σιτάρι γι’ αυτήν τη μέρα, αλλά και για τις άλλες χρήσεις του. Βρέχανε το ασπρόσταρο και το στούμπιζαν στο μεγάλο ξύλινο γουδί. Γύριζαν το τσεκούρι ανάποδα και με το στυλιάρι του χτυπούσαν το ασπρόσταρο, για να φύγει η φλούδα του. Μετά, το άπλωναν πάνω σε τραπεζομάντηλα, για να φύγει εντελώς η υγρασία από το νερό που είχε απορροφήσει. Όταν στέγνωνε, το αποθήκευαν για τον χειμώνα μέσα σε πάνινα σακουλάκια.
Το σουσάμι που βάζουμε στη βαρβάρα ήταν, επίσης, από καλλιέργεια του κάθε νοικοκυριού. Κοπιαστική καλλιέργεια, μα τα οφέλη του σουσαμιού στον οργανισμό είναι πολλά. Το σουσάμι πλενόταν καλά και έμπαινε στον φούρνο, για να στεγνώσει και να ψηθεί. Το σουσάμι έπρεπε να στουμπιστεί σε μικρό γουδί με το γουδοχέρι. Το ψημένο σουσάμι μοσχοβολά και δίνει τη δικιά του ξεχωριστή γεύση στη βαρβάρα. Άλλα υλικά που έβαζαν στη βαρβάρα ήταν: ζάχαρη, χοντροκομμένα καρύδια, σταφίδες και σύκα. Μερικές νοικοκυρές έβαζαν και κομμάτια κολοκύθας ή φέτες μήλου.
Το σιτάρι το έβραζαν οι νοικοκυρές από την παραμονή της γιορτής. Χαράματα έβαζαν την κατσαρόλα με το βρασμένο σιτάρι πάνω στη σόμπα. Όταν άρχιζε να κοχλάζει, τότε έριχναν στην κατσαρόλα τις σταφίδες, τα σύκα, τη ζάχαρη, την κανέλα, τις φέτες του μήλου και της κολοκύθας. Όταν έβαζαν τη βαρβάρα στα πιάτα, πασπάλιζαν από πάνω τριμμένο καρύδι, σουσάμι και κανέλα. Πρωί πρωί οι νοικοκυρές θύμιαζαν τη βαρβάρα που είχαν ετοιμάσει και έβγαιναν να μοιράσουν στα σπίτια της γειτονιάς τους. Έδιναν το μπολάκι στην άλλη νοικοκυρά, εκείνη το άδειαζε σε ένα δικό της πιάτο και γέμιζε το μπολ με τη δική της βαρβάρα. Όλες προσπαθούσαν να βγουν πρώτες για το μοίρασμα. Όποια έβγαινε πρώτη, ήταν κουσκούθκ, γρήγορη δηλαδή. «Της καλής νοικοκυράς η βαρβάρα είναι άσπρη», έλεγαν οι παλαιότερες και καμαρώναν αν η δικιά τους ήταν από τις καλύτερες.
Τα παιδιά, μόλις σηκώνονταν, πρωί πρωί, έτρεχαν στο τραπέζι να φάνε τη βαρβάρα. Τότε, όλα τα παιδιά πήγαιναν με ένα κουπάκι στο σχολείο, γιατί έπρεπε να μοιράσουν και στους δασκάλους τους.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
