Επιτιμος Διδακτορας του Τμηματος Ανθρωπιστικων Σπουδων ο Αγαμεμνονας Τσελικας

«Για μένα η ανακήρυξη σε επίτιμο διδάκτορα είναι μεγάλη τιμή βέβαια, αλλά δεν είναι το τέλος, αλλά αντίθετα μια αρχή για περεταίρω συνεργασία με το πανεπιστήμιο»

Σε Επίτιμο Διδάκτορα του Τμήματος Ανθρωπιστικών Σπουδών της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης αναγορεύτηκε το μεσημέρι της Τετάρτης 19 Νοεμβρίου ο κ. Αγαμέμνονας Τσελίκας, Διευθυντής του Iστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου του Μορφωτικού Iδρύματος της Εθνικής Τραπέζης, με την τελετή να λαμβάνει χώρα στο Αμφιθέατρο της Σχολής Ανθρωπιστικών Επιστημών στην Παλιά Νομική.

Ο κ. Τσελίκας είναι ένας από τους κορυφαίους παλαιογράφους, με μια μακρά επιστημονική πορεία, και ως προϊστάμενος του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης (ΜΙΕΤ) από όπου αποχώρησε πριν από λίγο καιρό, συνέβαλλε καθοριστικά στην δημιουργία μιας μικροφιλμοθήκης ελληνικών χειρογράφων από βιβλιοθήκες της Ελλάδας και της Μέσης Ανατολής.

Έχει δε μια σημαντική συνεργασία με το πάλαι ποτέ τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας και νυν Ανθρωπιστικών σπουδών, και ειδικά το Εργαστήριο Παπυρολογίας, Παλαιογραφίας, Επιγραφικής και των ψηφιακών εφαρμογών τους, η οποία θα συνεχιστεί και θα εμβαθυνθεί.

Καλωσόρισμα στις τάξεις του ΔΠΘ

Τον τιμώμενο προσφώνησαν ο Αντιπρύτανης Διοικητικών Υποθέσεων κ. Βασίλειος Γούργουλης, που καλωσόρισε στις τάξεις του Πανεπιστημίου τον κ. Τσελίκα, ένα από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Ελληνικής Παλαιογραφικής Επιστήμης, που αφιέρωσε ολόκληρη τη ζωή του στην διαφύλαξη της Ελληνικής Χειρόγραφης Κληρονομιάς, που διαμόρφωσε μια ολόκληρη γενιά παλαιογράφων και φιλολόγων.

Από την πλευρά του ο Κοσμήτορας της Σχολής, Καθηγητής Ευθύμιος Λαμπρίδης, εξέφρασε τη χαρά του γιατί η Σχολή αποδίδει το πρώτο Επίτιμο Διδακτορικό στον κ. Τσελίκα, τον καλωσόρισε στη σχολή τους, ευχόμενος να συνεχίσει να είναι ακμαίος επιστημονικά, και η επισφράγιση αυτής της ακαδημαϊκής σχέσης να έχει συνέχεια, μιας και πολλοί συνάδερφοι του χώρου τόνισαν πως «από τον Τσελίκα μάθαμε παλαιογραφία».

Την παρουσίαση του έργου του τιμωμένου πραγματοποίησε ο Καθηγητής κ. Σταμάτιος Μπουσές, που τόνισε πως ο κ. Τσελίκας έχει αφιερώσει τη ζωή του στην υπηρεσία της διατήρησης, της μελέτης και της διάδοσης της Ελληνικής κληρονομιάς. Μέσα από το έργο του, τόνισε, έχει αναδείξει την παλαιογραφία όχι απλώς ως εξειδικευμένο επιστημονικό κλάδο, αλλά ως θεμέλιο της ίδιας της πνευματικής μας συνέχειας, και μέσο κατανόησης του ιστορικού βάθους του Ελληνικού λόγου.

Ακολούθησε η ανάγνωση του Ψηφίσματος, της Αναγόρευσης και του Διδακτορικού Διπλώματος από τον Κοσμήτορα της Σχολής, Καθηγητή κ. Ευθύμιο

Λαμπρίδη, η Περιένδυση του τιμωμένου με την τήβεννο της Σχολής από τον Αντιπρύτανη και η επίδοση των μεμβρανών από τον Κοσμήτορα της Σχολής, και η ομιλία του τιμωμένου με θέμα: «Από τον Λόγο στη λέξη και στη γραφή».

Η σημασία της παλαιογραφίας

Ο κ. Τσελίκας σημείωσε πως η ειδικότητά του, Φιλόλογος Παλαιογράφος, είναι σπάνια και δύσκολη στην προσέγγιση, αλλά είναι πάρα πολύ βασική για την ιστορία της φιλολογίας γενικά.

Για παράδειγμα, έχει να κάνει με το πώς ένα αρχαίο κείμενο έχει φτάσει σήμερα στο βιβλιοπωλείο, και τη διαδικασία, από τότε που γράφτηκε, πώς γράφτηκε, πώς διαβάστηκε και ποια ήταν η διαδικασία μέχρι την εκτύπωση του.

Αυτό είναι μια πολύ σοβαρή εργασία, καθαρά φιλολογική, που έχει βέβαια και τα παρακλάδια της και στην ιστορία της φιλολογίας και στην ιστορία του χώρου όπου γράφεται ένα κείμενο.

Για αυτό και ο παλαιογράφος, όπως εξήγησε, ασχολείται με τα υλικά γραφής, με τις επιφάνειες γραφής, όπως είναι το μάρμαρο, το ξύλο, το σίδερο, περνώντας στον πάπυρο. Στις περγαμηνές μελετούν τη μορφή των βιβλίων, δηλαδή από την πρώτη μορφή που ήταν οι κέρινες πινακίδες και στον παπύρινο κύλινδρο, και στη συνέχεια στον κώδικα, δηλαδή το βιβλίο όπως το γνωρίζουμε σήμερα, σε περγαμηνή ή με χαρτί.

Η ειδικότητα είναι εξαιρετικά σημαντική και σπουδαία, τόνισε, γιατί χωρίς αυτή δεν μπορούμε να προχωρήσουμε και να καταλάβουμε σε βάθος τα αρχαία κείμενα. Δηλαδή να διαβάσουμε πώς δημιουργήθηκαν στην αρχαιότητα, πώς παραδόθηκαν σε μας μέσω συνεχών αντιγράφων, ποια είναι τα προβλήματα που δημιουργούνται και ως προς την αξιοπιστία των κειμένων, γιατί με τις αντιγραφές έχουν γίνει πολλές παραλλαγές.

Η γραφή από την άλλη μεριά, είναι τόσο σημαντικό πολιτιστικό φαινόμενο που αφορά όλους τους λαούς που επικοινωνούν με τον γραπτό λόγο, οπότε έχει σημασία και η τεχνική, δηλαδή πώς θα μάθεις να διαβάζεις τις παλιές γραφές, να τις ερμηνεύεις και πώς να ασχολείσαι με τον ιστορικό περίγυρο του κάθε λαού που παράγει μία γραφή.

Μια καριέρα καταγραφής και ανάδειξης του Ελληνικού Πολιτισμού

Ως προϊστάμενος του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου του ΜΙΕΤ, είχαν δραστηριότητα με φωτογραφήσεις βιβλίων και χειρόγραφων από τη δεκαετία του ’80 σε όλη την Ελλάδα και στη Μέση Ανατολή, σε πλούσιες και σημαντικές βιβλιοθήκες του ελληνικού χώρου όπως του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, Αλεξανδρείας αλλά και Κωνσταντινούπολης.

Ταυτόχρονα με αυτή τη συγκέντρωση στοιχείων θέλησαν να εκπαιδεύσουν τους νέους επιστήμονες πως θα προσεγγίσουν, περιγράψουν, διαβάσουν, εκμεταλλευτούν επιστημονικά τα αρχεία αυτά, οπότε από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, και μέχρι πρόσφατα, ξεκίνησαν σεμινάρια στο Ίδρυμα, στα οποία εκπαιδεύτηκαν όχι μόνο φοιτητές αλλά και πάσης φύσεως ιστορικοί των επιστημών.

Γιατί αυτή η προσπάθεια δεν αφορά μόνο την φιλολογία, αλλά και ένα μεγάλο φάσμα ενδιαφερόντων, από την Ιστορία των Μαθηματικών, στην Ιστορία της Ιατρικής της Νομικής κ.α.

Όσο αφορά την συνεργασία του με το ΔΠΘ, έχει συμμετάσχει σε πολλά προγράμματα, με εκλεκτούς συναδέρφους. «Για μένα η ανακήρυξη σε επίτιμο διδάκτορα είναι μεγάλη τιμή βέβαια, αλλά δεν είναι το τέλος, αλλά αντίθετα μια αρχή για περαιτέρω συνεργασία με το πανεπιστήμιο» ανέφερε.

Σημαντική η εξωστρέφεια της επιστήμης

Στάθηκε δε στη σημασία που έχει η ειδικότητα για την εξωστρέφεια της επιστήμης, και στη δυνατότητα συνεργασίας με πάρα πολλά ιδρύματα τόσο στην Ελλάδα, όσο και σε γειτονικές χώρες και ακόμα περαιτέρω, στη Μέση Ανατολή, αρκεί η προσέγγιση να γίνει με πρόγραμμα και μέθοδο.

Τέλος σε ερώτηση για τον τρόπο με τον οποίο η τεχνολογία έχει αλλάξει την επιστήμη, αλλά και πως θα επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο γίνεται η καταγραφή ενός κειμένου, σημείωσε πως σαν νοοτροπία δεν αλλάζει τίποτα. Και αυτό γιατί από την αρχαιότητα βλέπουμε πως η διάσωση μέσω αντιγραφών ακολουθούσε την τεχνολογία της κάθε εποχής, και τώρα έχουμε την ψηφιακή ηλεκτρονική τεχνολογία, που εναπόκειται σε εμάς να την χρησιμοποιήσουμε όπως πρέπει.

Δημιουργείται φυσικά το ζήτημα της εγκυρότητας και της ακεραιότητας της πληροφορίας, όμως ο σκοπός της συνεργασίας είναι ακριβώς πώς θα χρησιμοποιήσουν την ψηφιακή τεχνολογία ώστε να αναπτύξουν αυτή την επιστήμη, μέσα στο πλαίσιο των ανθρωπιστικών σπουδών.

«Τι σημαίνει ανθρωπιστικές σπουδές; Σημαίνει σπουδές για τη βελτίωση της ανθρώπινης σκέψης, να κάνουμε τον άνθρωπο να ολοκληρωθεί πνευματικά» κατέληξε.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.