Η Δυναμη των Μηδενικων Προσδοκιων

Τι γίνεται αν το μυστικό της αληθινής ευτυχίας και επιτυχίας δεν είναι να προσπαθείς να ανταποκριθείς στις προσδοκίες, αλλά να τις αφήσεις να φύγουν εντελώς; Ποτέ δεν ξέρεις, η ελευθερία μπορεί να ξεκινήσει εκεί που τελειώνουν οι προσδοκίες. Στη σημερινή κοινωνία, η επιτυχία μας μετριέται από το πόσο καλά πληρούμε τα πρότυπα που έχουν θέσει οι άλλοι για εμάς. Έχετε σκεφτεί ποτέ να απελευθερωθείτε από τις προσδοκίες και να μην θέλετε τίποτα από κανέναν; Βάζω όλη τη δουλειά χωρίς να θέλω τίποτα από αυτήν. Εάν πάει καλά, τότε θα έχετε όλα τα θετικά συναισθήματα και το κίνητρο για να κάνετε περισσότερα, αλλά αν δεν το κάνετε, μένετε ουδέτεροι χωρίς τον κίνδυνο να σταματήσετε το κάπνισμα επειδή δεν περιμένατε ποτέ τίποτα από αυτό εξαρχής. Η αγκαλιά αυτής της ελευθερίας των μηδενικών προσδοκιών θα μας επέτρεπε να βιώσουμε μεγαλύτερη χαρά, ελευθερία και λιγότερο άγχος στην καθημερινή ζωή. Θα πρέπει να απελευθερωθούμε από τις ελπίδες και τις απόψεις των άλλων, να ακολουθούμε τη ροή και να κάνουμε ό,τι θέλουμε μόνο και μόνο επειδή το θέλουμε, παρά απλώς επειδή πρέπει. Από την άλλη, θα μπορούσε να ρωτήσει κανείς πώς θα φτάσετε πουθενά στη ζωή χωρίς να περιμένετε τίποτα από τον εαυτό σας και να μην έχετε στόχους. Το να μην έχεις προσδοκίες δεν σημαίνει ότι δεν έχεις στόχους, σημαίνει απλώς να κάνεις τον ρόλο σου με τον καλύτερο τρόπο που μπορείς σε οποιαδήποτε κατάσταση χωρίς το φόβο της αποτυχίας, της απογοήτευσης ή ακόμα και της αίσθησης ότι πρέπει να πάρεις κάτι. Με αυτόν τον τρόπο είναι μια κατάσταση όλα ή τίποτα, μια βόλτα ή το θάνατο, αλλά με την έννοια ότι τίποτα δεν χάνει τίποτα αλλά μάλλον παραμένει στην ίδια ουδέτερη κατάσταση όπως ήσουν πριν.

Καμία προσδοκία δεν μπορεί να σας εμποδίσει να φτάσετε στον πάτο και να τα παρατήσετε πολύ νωρίς. Γιατί πιστεύετε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι τα παρατάνε αμέσως μετά την έναρξη κάτι; Γιατί περίμεναν πάρα πολλά, πολύ νωρίς, πολύ γρήγορα. Αν ρίξετε ώρες σκληρής δουλειάς σε ένα σχολικό έργο, πεπεισμένοι ότι είναι εξαιρετικό και αξίζει τον τέλειο βαθμό, μόνο για να λάβετε ένα απογοητευτικό αποτέλεσμα, είναι φυσικό να αισθάνεστε λυπημένοι, απογοητευμένοι και περιτριγυρισμένοι από αρνητικά συναισθήματα. Σε τέτοιες στιγμές, διατρέχετε πολύ υψηλό κίνδυνο να το κόψετε. Εάν δεν περιμένατε υψηλό βαθμό και αποτύχατε, θα παραμένετε σε μια ουδέτερη κατάσταση χωρίς αυτόν τον κίνδυνο να σταματήσετε το κάπνισμα. Όπως είπε ο Phillip Calvin McGraw, γνωστός και ως Dr.Phil, «Η ζωή είναι ένας μαραθώνιος, όχι ένα σπριντ». Αυτό το απόφθεγμα υπογραμμίζει τη σημασία του να συμμετέχεις σε κάτι μακροπρόθεσμα και να μην τα παρατάς απλώς το δεύτερο, τα πράγματα δεν πάνε καλά. Οι χαμηλές ή/και καθόλου προσδοκίες μπορούν να σας βοηθήσουν να το πετύχετε.

Οι άνθρωποι λένε ότι με το να μην έχεις προσδοκίες απλά δεν έχεις μέλλον, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Αν περάσετε όλη σας τη ζωή σκεπτόμενοι το επόμενο βήμα και το μέλλον, δεν θα ζήσετε ποτέ αληθινά τη στιγμή ή δεν θα βρείτε χαρά στη διαδικασία. Η διαδικασία -το ταξίδι- είναι το πιο σημαντικό κομμάτι, όπως ακριβώς περιγράφεται στο ποίημα «Ιθάκη» του Καβάφη. Το ταξίδι του Οδυσσέα για το σπίτι δεν ήταν μόνο να φτάσει στην Ιθάκη, αφορούσε τις εμπειρίες, τα μαθήματα και την ανάπτυξη που συνάντησε στην πορεία. Η ίδια η Ιθάκη δεν ήταν ποτέ το σημείο – το ταξίδι ήταν.

Η ζωή έχει να κάνει με εκείνες τις μικρές ευτυχισμένες στιγμές και να ζεις στο παρόν, αλλά αν το κεφάλι σου είναι πάντα στο μέλλον, ποτέ δεν σταματάς και είσαι παρών στη δική σου ζωή, δεν θα ζήσεις ποτέ τίποτα ή θα δημιουργήσεις αναμνήσεις. Αν ήσασταν 80 ετών και κοιτούσατε πίσω, συνειδητοποιώντας ότι περνούσατε τη ζωή σας πάντα κοιτάζοντας μπροστά, κυνηγώντας αδύνατες προσδοκίες και χάσατε να ζήσετε αληθινά, θα θέλατε μια τέτοια ζωή; Δεν νομίζω. Αλλά τι θα γινόταν αν σου έλεγα ότι δεν περίμενες ποτέ τίποτα από κανέναν και έκανες όλη τη δουλειά και ζούσες τη στιγμή και απολάμβανες αυτή τη διαδικασία. Δεν θα το ήθελες περισσότερο; Κι εγώ έτσι νομίζω.

Αναρωτηθήκατε ποτέ πώς να ξεχωρίσετε τα θέλω σας από τα όπλα σας; Να βάλετε ένα όριο μεταξύ των δύο; Λοιπόν, ένας τρόπος για να το κάνετε είναι να αγκαλιάσετε τις χαμηλές προσδοκίες. Αν σταματήσεις να περιμένεις τόσα πολλά, θα αρχίσεις να κάνεις πράγματα επειδή το θέλεις, όχι επειδή νομίζεις ότι πρέπει. Αυτό μπορεί επίσης να σας βοηθήσει να επιτύχετε ένα από τα πιο πολύτιμα πράγματα στη ζωή, την αυθεντικότητα. Το να κάνεις κάτι επειδή το θέλεις μπορεί να σε βοηθήσει να μείνεις πιστός στον εαυτό σου. Από την άλλη, αν κάνετε κάτι επειδή πιστεύετε ότι πρέπει, δεν θα σας φέρει τόση ευτυχία ή ικανοποίηση. Για παράδειγμα, αν ξεκινήσετε μια δουλειά μόνο και μόνο επειδή πληρώνει καλά και έχει έναν τίτλο κύρους αλλά καταλήξετε να τη μισείτε, η απογοήτευση θα είναι ακόμη χειρότερη γιατί βαθιά μέσα σας, θα ξέρετε ότι ποτέ δεν την θέλατε πραγματικά – απλώς την επιδιώξατε για κατάσταση ή εξωτερική επικύρωση.. Αυτός ο διαχωρισμός μπορεί επίσης να σας βοηθήσει στις σχέσεις σας. Το να κάνεις κάτι για τον σύντροφο σου επειδή το θέλεις χωρίς να περιμένεις αντάλλαγμα είναι ένα από τα καλύτερα πράγματα που μπορείς να κάνεις για αυτόν. Να τους αγαπάς άνευ όρων χωρίς να περιμένεις να σε αγαπήσουν πίσω, να κάνεις πράγματα για αυτούς επειδή πραγματικά το θέλεις. Αυτό θα μπορούσε να κάνει τη σχέση σας όσο πιο αυθεντική γίνεται και θα μπορούσε επίσης να σας γλιτώσει από πολλές παρεξηγήσεις. Αν δεν σας δώσουν αυτό που περιμένατε, είτε ήταν αγάπη είτε δώρα ή προσοχή, θα εκνευριστείτε και θα κινδυνεύετε να χωρίσετε.

Από την άλλη πλευρά, υπάρχουν τόσοι πολλοί βάσιμοι λόγοι για τους οποίους πρέπει να έχουμε προσδοκίες όπως το γεγονός ότι δεν μπορείτε να αξιοποιήσετε πλήρως τις δυνατότητες σας χωρίς να έχετε προσδοκίες. Χωρίς να πειραματιστείτε και να περιμένετε πράγματα από τον εαυτό σας, δεν θα εξερευνήσετε ποτέ τα όρια και τις δυνάμεις σας, επομένως παραμένοντας πάντα στη ζώνη άνεσης σας. Ένα παράδειγμα αυτού φαίνεται στο “The Old Man and the Sea” του Hemmingway. Ο γέρος, Santiago, είναι φτωχός, άστεγος και έχει πολύ περιορισμένους πόρους, αλλά πηγαίνει πιο έξω από τη θάλασσα από οποιονδήποτε στο χωριό του επειδή έχει υψηλές προσδοκίες από τον εαυτό του. Ξεπέρασε από τη ζώνη άνεσης του και έπιασε το μεγαλύτερο μάρλιν που είχε δει ποτέ κανείς. Αυτή η εμπνευσμένη ιστορία είναι το τέλειο παράδειγμα του πώς οι προσδοκίες μπορούν να διακλαδιστούν από τη ζώνη άνεσης σας και να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητες σας.

Οι υψηλές προσδοκίες ενθαρρύνουν και τελικά οδηγούν στην ανθρώπινη ανάπτυξη. Όταν έχετε ολοκληρώσει έναν στόχο ή έχετε επιτύχει τις προσδοκίες σας, το σώμα σας παράγει μια χημική ουσία που ονομάζεται «Ντοπαμίνη». Αυτή η χημική ουσία σας κάνει να αισθάνεστε χαρούμενοι, ενθουσιασμένοι και ενθουσιασμένοι. Αυτά τα συναισθήματα εμπνέουν τους ανθρώπους να θέλουν να επιτύχουν περισσότερα και να κάνουν περισσότερα και να μάθουν περισσότερα. Με αυτόν τον τρόπο, αυτή η χημική ουσία παράγεται από υψηλές προσδοκίες και οδηγεί στην ανθρώπινη ανάπτυξη και καινοτομία. Γιατί τι είναι οι άνθρωποι χωρίς ανάπτυξη; Δεν είμαστε τίποτα, η έλλειψη ανάπτυξης και εξέλιξης σημαίνει ότι υπάρχει έλλειψη μέλλοντος.

Παρόλο που οι προσδοκίες μπορούν να σας βοηθήσουν να αξιοποιήσετε πλήρως τις δυνατότητες σας, μπορούν επίσης να σας οδηγήσουν στον πάτο, όπως ακριβώς περιγράφει ο αρχαίος ελληνικός μύθος του Ίκαρου και του πατέρα του Δαίδαλου. Οι δυο τους αιχμαλωτίζονται από τον βασιλιά Μίνωα και κλείνονται σε έναν πύργο. Για να γλιτώσει ο Δαίδαλος τους φτιάχνει ένα ζευγάρι φτερά από φτερά πουλιών και κερί. Πριν πετάξει ο πατέρας είπε στον γιο του να μην δοκιμάσει τα όριά του και να μην πετάξει κοντά στον ήλιο. Παρά την προειδοποίηση του πατέρα του, ο Ίκαρος αποφασίζει να εξερευνήσει πλήρως τις δυνατότητες του και να δοκιμάσει τα όριά του, αλλά ο ήλιος κατέληξε να λιώσει τα φτερά του. Αποτέλεσμα ήταν να πέσει στη θάλασσα και να πεθάνει. Σε αυτό μπορούν να σας οδηγήσουν οι υψηλές προσδοκίες, να φτάσετε στον πάτο. Περιμένεις πάρα πολύ γρήγορα και παίρνεις παρορμητικές αποφάσεις.

Τι μας οδηγεί σε αυτές τις παρορμητικές αποφάσεις όμως; Είναι η χημική ουσία που παράγει το σώμα μας όταν ολοκληρώνει μια εργασία που ονομάζεται ντοπαμίνη. Η ντοπαμίνη είναι η χημική ουσία που σας κάνει να νιώθετε χαρούμενοι και ενθουσιασμένοι αλλά σας κάνει επίσης να νιώθετε τεμπέλης. Παρόλο που η ίδια η ντοπαμίνη δεν έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι προκαλεί εξάρτηση, η ευτυχία είναι. Το να έχεις υψηλές προσδοκίες και να τις πετυχαίνεις παράγει ντοπαμίνη, που σε κάνει ευτυχισμένο, στη συνέχεια, επειδή η ευτυχία είναι εθιστική, λαχταράς περισσότερη ντοπαμίνη. Αλλά το ένα πρόβλημα είναι ότι η ντοπαμίνη, μαζί με τη λήψη βιαστικών αποφάσεων, σας κάνει επίσης πολύ τεμπέλη για να κάνετε κάτι για να παράγετε περισσότερη ντοπαμίνη. Και κάπως έτσι, θα μπορούσατε να κολλήσετε σε έναν ατελείωτο κύκλο παραγωγής ντοπαμίνης, λαχτάρας και τεμπελιάς για να την παράγετε.

Συμπερασματικά, καμία προσδοκία δεν μπορεί να σας βοηθήσει να ξεκαθαρίσετε τη ζωή σας. Βγάλτε την αυθεντικότητα, κάνοντας αυτό που θέλουμε όταν θέλουμε και νιώθοντας ελεύθεροι. Αγκαλιάζοντας τα, μπορούμε να αναδείξουμε όλη την ευτυχία και την επιτυχία, μπορούμε πάντα να επιλέγουμε αυτό που είναι καλύτερο για εμάς, ανεξάρτητα από το τι πιστεύουν οι άλλοι. Αλλά πάνω από όλα θα μας κάνει να απολαύσουμε τη διαδικασία και να ζήσουμε τη ζωή στο έπακρο.

Αντιγόνη Σαραντάκου (Μαθήτρια Δευτέρας Γυμνασίου)
Του Πατρικίου Σαραντάκου και της Δέσποινας Χριστάκη

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.