Ξενοφων Τζαβαρας: «Η ονοματολογια ειναι η ιστορια μας μεσα απο τις λεξεις»

Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε στη Δράμα, από τις 17 έως τις 19 Οκτωβρίου, το 9ο Πανελλήνιο Ονοματολογικό Συνέδριο Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, με τίτλο «Ονοματολογικά Ανατολικής Μακεδονίας και Δυτικής Θράκης» που διοργάνωσε η Ελληνική Ονοματολογική Εταιρεία.

Με αφορμή τη διοργάνωση, ο Πρόεδρος της Εταιρείας και Διδάκτωρ Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Ξενοφών Τζαβάρας, μίλησε στο «Ράδιο Παρατηρητής 94FM» για τη σημασία της μελέτης των ονομάτων, τη σύνδεσή της με την ιστορία και τον πολιτισμό, καθώς και για τα συμπεράσματα του φετινού συνεδρίου.

Αρχής γενομένης από την επιλογή του τόπου για την διεξαγωγή της διοργάνωσης ο Πρόεδρος της Εταιρείας εξήγησε πως η Δράμα επιλέχθηκε για να καλυφθεί η ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας και Δυτικής Θράκης, όπου οι επιδράσεις του προσφυγικού ελληνισμού είναι έντονες.

«Οι περιοχές αυτές φέρουν το αποτύπωμα των προσφύγων από τη Μικρά Ασία, τον Πόντο και την Καππαδοκία», είπε τονίζοντας πως «οι εγκαταστάσεις των πληθυσμών αυτών διαμόρφωσαν καθοριστικά τον ονοματολογικό χάρτη της περιοχής».

Ένα συνέδριο με πλούσιο περιεχόμενο

Στις τρεις ημέρες του συνεδρίου εκφωνήθηκαν 35 πρωτότυπες ανακοινώσεις από 40 εισηγητές, ανάμεσά τους πανεπιστημιακοί, ερευνητές, αλλά και λάτρεις της τοπικής ιστορίας.

Το επιστημονικό πρόγραμμα πλαισιώθηκε από παράλληλες πολιτιστικές δράσεις όπως ξεναγήσεις σε μουσεία και πολιτιστικά ιδρύματα της Δράμας, όπως το Μουσείο Φωτογραφίας και Φωτογραφικής Τέχνης της ΑΜΚΕ «Κύκλωψ», το Σιντριβάνι Τζαμί με έκθεση ισλαμικής τέχνης του Μουσείου Μπενάκη, καθώς και το Μουσείο Τρένων στο Σιδηροδρομικό Σταθμό Δράμας.

«Δεν θέλαμε ένα συνέδριο περιορισμένο στις αίθουσες και περιχαρακωμένο αυστηρά στην εκφώνηση κάποιων ομιλιών», τόνισε ο κ. Τζαβάρας, «στόχος μας ήταν οι σύνεδροι να γνωρίσουν τον πολιτισμό, τα ήθη και τα έθιμα της περιοχής».

Μια επιλογή που όπως τόνισε τους αποζημίωσε καθώς η ανταπόκριση των συμμετεχόντων υπήρξε ενθουσιώδης. Μάλιστα, γνωστοποίησε, πως ήδη έχουν γίνει προτάσεις για τη διεξαγωγή του 10ου Συνεδρίου μέσα στα επόμενα δύο χρόνια σε κοντινή περιοχή, ενώ παράλληλα, έχει ξεκινήσει η διαδικασία συγκέντρωσης των εισηγήσεων για την έκδοση των πρακτικών στον 27ο τόμο του περιοδικού «Ονόματα».

Η γοητεία των παρωνυμίων

Ερωτηθείς σχετικά με την πορεία της εταιρείας στην διάρκεια των χρόνων αυτών αλλά και τα ερευνητικά αποτελέσματα που αυτή έχει «παραδώσει» ο κ.Τζαβάρας αναφέρθηκε στην «γοητεία» του κλάδου της ονοματολογίας, ο οποίος ωστόσο συγκριτικά και με την αναγνώριση την οποία λαμβάνει στο εξωτερικό, στην Ελλάδα παραμένει εν πολλοίς άγνωστος.

Η γοητεία αυτή κατά τον ίδιο οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι μπορεί να προσεγγιστεί και να μελετηθεί από οποιονδήποτε χωρίς να απαιτεί αυστηρά εξειδικευμένες γνώσεις, ενώ ο ίδιος προσωπικά γοητεύεται ιδιαίτερα από τη μελέτη των παρωνυμίων και παρατσουκλιών, τα οποία αποτελούν καθαρά προφορικά δημιουργήματα και σπάνια καταγράφονται.

«Τα παρωνύμια είναι μικρές ιστορίες που χάνονται με τον χρόνο. Κάθε ένα έχει πίσω του ένα γεγονός, ένα χαρακτηριστικό, μια ανθρώπινη στιγμή. Η διάσωση αυτών των λέξεων είναι πραγματικά ένας μικρός θησαυρός», ανέφερε εξηγώντας πως « είναι δημιουργήματα του λαού, τα οποία χάνονται και ξεχνιούνται». «Και αυτά είναι πραγματικά ένα διαμάντι» συνέχισε τονίζοντας πως «δεν μπορείς να ξέρεις γιατί σαν παρατσούκλι για παράδειγμα στα χωριά φωνάζουν κάποιον Παγώνα. Γιατί τον είπαν έτσι;  Γιατί κρύωνε και πάγωνε εύκολα γιατί είχε μια γυναίκα ή μια πεθερά που την έλεγαν Παγώνα; Επειδή κοκορευόταν και καμάρωνε και “φούσκωνε” σαν παγώνι; Δεν μπορείς να ξέρεις». «Έτσι και όταν κάποιος έχει μια ανακοίνωση σε σχέση με παρωνύμια, είναι σίγουρο ότι θα προκαλέσει το ενδιαφέρον και το γέλιο από κάτω των ακροατών» κατέληξε.

Ο Πρόεδρος της Εταιρείας εξέφρασε θερμές ευχαριστίες προς όλους όσους συνέβαλαν στην επιτυχία του συνεδρίου και συγκεκριμένα την ΑΜΚΕ «Κύκλωψ», τους χορηγούς Raycap και Wonderplant, , την Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, την Περιφερειακή Ενότητα Δράμας, τους Δήμους Δράμας, Δοξάτου και Παρανεστίου, καθώς και τα τοπικά πολιτιστικά σωματεία Μοναστηρακίου, Καλαμπακίου και Δοξάτου.

Ιδιαίτερη μνεία έκανε στη κ.Δήμητρα Χατζηδημητρίου και τον Στράτο, μέλη της Εταιρείας με καταγωγή από τη Δράμα, για την ανιδιοτελή και καθοριστική συμβολή τους.

«Η ονοματολογία είναι η ιστορία μας μέσα από τις λέξεις», είπε ο κ. Τζαβάρας κλείνοντας τη συνέντευξή του για να επισημάνει πως «κάθε όνομα κρύβει πίσω του μια αφήγηση, ένα κομμάτι του πολιτισμού μας που αξίζει να διασωθεί».

Η επιστήμη της ονοματολογίας

Ο κ. Τζαβάρας εξήγησε πως η Ελληνική Ονοματολογική Εταιρεία, που ιδρύθηκε το 1980, έχει ως σκοπό τη μελέτη, ταξινόμηση και ερμηνεία των κύριων ονομάτων ανθρωπωνυμίων και τοπωνυμίων τόσο του ελληνικού χώρου όσο και του εξωτερικού.

Η Εταιρεία εκδίδει το επιστημονικό περιοδικό «Ονόματα», το οποίο αριθμεί ήδη 25 τόμους, ενώ διοργανώνει ανά διετία πανελλήνια συνέδρια με διαφορετική θεματική ενότητα κάθε φορά.

«Η ονοματολογία είναι ένας διεπιστημονικός κλάδος που συνδυάζει τη γλωσσολογία με την ιστορία, την αρχαιολογία, τη λαογραφία και τη γεωγραφία», σημείωσε χαρακτηριστικά για να εξηγήσει πως πρόκειται για έναν «γοητευτικό τομέα, γιατί ακόμη και μη ειδικοί μπορούν να συμβάλουν με έρευνες για τα ονόματα του τόπου τους ονόματα που αποτελούν ζωντανά τεκμήρια της ιστορίας και της καθημερινής ζωής».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.