Ο Ροβηρος Μανθουλης επιστρεφει στον γενεθλιο τοπο του, την Κομοτηνη

Ξεκίνησε το βράδυ της Τετάρτης 15 Οκτωβρίου, στο Μέγαρο Μουσικής Κομοτηνής, το τρίμηνο αφιέρωμα στον μεγάλο Έλληνα σκηνοθέτη Ροβήρο Μανθούλη από τη Στέγη Πολιτισμού ΑΜΘ, φέροντας τον πίσω στην γενέθλιά του πόλη, όπου οι προσφυγικοί δρόμοι συνέκλιναν όταν ο πατέρας του Αλέξανδρος, πρόσφυγας από τη Σμύρνη συνάντησε την Στέλλα, πρόσφυγα από την Αδριανούπολη το 1929, με τον γιό τους Ροβήρο να γεννιέται στην Κομοτηνή.

Στην πρώτη αυτή εκδήλωση ανασυντέθηκε η ιστορία με τις αφηγήσεις του Αλέξανδρου Μανθούλη από το αυτοβιογραφικό βιβλίο “Ο περιπλανώμενος Ρωμιός” που κυκλοφόρησε το 2025, αλλά και ανέκδοτα κείμενα, όπως η αφήγηση της Στέλλας Γιοβανάκογλου για την πορεία στην προσφυγιά και η αλληλογραφία του Αλέξανδρου και της Στέλλας.

Για τη ζωή και το έργο του Ροβήρου Μανθούλη, μίλησαν οι φίλοι και συνεργάτες του, ο κ. Νίκος Θεοδοσίου, σκηνοθέτης, συγγραφέας, διαχειριστής του αρχείου του και η κ. Ντέπυ Βρεττού, ραδιοφωνική παραγωγός της ΕΡΤ, ενώ στη συνέχεια προβλήθηκε η πρώτη του ταινία, «ΛΕΥΚΑΔΑ, το νησί των ποιητών».

Από την Κομοτηνή σε όλο τον κόσμο

«Όλες τις ημέρες που ετοιμάζαμε αυτό το αφιέρωμα, σκεφτόμουν πόσο χαρούμενος θα ήταν ο Ροβήρος αν γινόταν κάτι τον καιρό που ζούσε στη γενέθλια πόλη, εδώ ουσιαστικά που συγκλίνουν οι περιπετειώδεις ζωές του πατέρα του, του Αλέξανδρου Μανθούλη και της μητέρας του, της Στέλλας Γιαννακοπούλου» τόνισε ο κ. Θεοδοσίου.

Ο ίδιος ο Αλέξανδρος Μανθούλης, με προτροπή του γιου του Ροβήρου, έκατσε και έγραψε την αυτοβιογραφία του, και αυτά τα χειρόγραφα ήρθαν στα χέρια του κ. Θεοδοσίου από την οικογένεια, και είχε τη χαρά να επιμεληθεί την έκδοση του βιβλίου με τίτλο «Ο περιπλανώμενος Ρωμιός».

Είναι μια συγκλονιστική ιστορία όχι μόνο του Αλέξανδρου Μανθούλη και της οικογένειάς του, αλλά και ένα μεγάλο κομμάτι της ιστορίας των Ρωμιών που περιπλανήθηκαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία μετά την κατάρρευση της, και όλες τις καταστροφές που ακολούθησαν και τους πολέμους.

Αυτή την ιστορία κουβαλούσε πάντα ο Ροβήρος Μανθούλης, κάτι που φαίνεται και από τη στάση ζωής του απέναντι σε μεγάλα ιστορικά γεγονότα αλλά και μέσα από το έργο του. Ο Μανθούλης άλλωστε ξεκίνησε για να σπουδάσει δημοσιογραφία στην Αμερική στο τέλος του εμφυλίου πολέμου, το 1949, που βρήκε πως δεν τον ικανοποιούσε, για αυτό και έκανε τη μεγάλη στροφή προς το θέατρο και τον κινηματογράφο.

Ήδη είχε εκδώσει την πρώτη συλλογική ποιητική συλλογή το 1948, και όταν επέστρεψε από την Αμερική το 1953, ξεκίνησε την πρωτοποριακή του δουλειά στο ντοκιμαντέρ, που ήταν η μεγάλη του αγάπη και ουσιαστικά είναι ο δημιουργός του πρώτου ελληνικού δημιουργικού ντοκιμαντέρ το 1958, με το «ΛΕΥΚΑΔΑ, το νησί των ποιητών».

Από κει και μετά γυρίζει ταινίες στην Ελλάδα μεγάλου μήκους, ίσως η πιο σημαντική από όλες, πολύ πρωτοποριακή για την εποχή της, το «Πρόσωπο με πρόσωπο» το 1966,  που ο κ. Θεοδοσίου θεωρεί  μια αναφορά προάγγελο ουσιαστικά της επερχόμενης δικτατορίας. Η ταινία αυτή προβάλλεται στη Γαλλία την 21η Απριλίου του 1967, και σε δηλώσεις του ο Μανθούλης καταφέρεται ενάντια στη δικτατορία, και μένει εξόριστος με την οικογένειά του στο εξωτερικό, και με βάση τη Γαλλία, ξεκινά μια νέα ζωή με την οικογένειά του.

«Ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος μέσα από το ντοκιμαντέρ γύρισε ολόκληρο τον κόσμο. Γιατί αυτό που αναζητούσε μέσα από τις ταινίες του, όπως έλεγε, ήταν η ψυχή των ανθρώπων» τόνισε.

Όσοι έρθουν και παρακολουθήσουν τις προβολές αυτές, τόνισε, θα δουν το έργο ενός πολύ μεγάλου δημιουργού, όχι μόνο από την ποιότητα των ταινιών του, αλλά κυρίως από αυτό που βγάζουν από μέσα τους, την ψυχή των ανθρώπων. «Είναι ευκαιρία να γνωρίσουν όλοι έναν μεγάλο σκηνοθέτη, μεγάλο Έλληνα για μένα που γεννήθηκε εδώ», ανέφερε.

Ένα μεγάλο κεφάλαιο του πολιτισμού της χώρας

Ο Ροβήρος Μανθούλης, τόνισε, ήταν ένας άνθρωπος ο οποίος ήταν πολύ βαθιά στην ιστορία του παρελθόντος, αλλά και πολύ βαθιά στο σήμερα, και είχε έναν εκπληκτικό τρόπο να τα συνδέει αυτά τα δύο και έτσι ουσιαστικά να βγάζει μαθήματα από εκεί.

Άλλωστε ήταν ένας ενεργός πολίτης, και πάντα συμμετείχε σε προσπάθειες όταν τον καλούσαν. Όταν έπεσε η χούντα τον κάλεσε το 1975 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής για να φτιάξει την ΕΡΤ, να την αποχουντοποιήσει, και εγκατέλειψε όλες τις δουλειές του και έστησε την ΕΡΤ με εκπομπές καινούργιες, πρωτοποριακές, με την ουσιαστικά πρώτη ζωντανή εκπομπή που έγινε στην τηλεόραση της Ελλάδας, το «Τρεις στον Αέρα».

Τη δεύτερη φορά το 1981, τον κάλεσε η τότε κυβέρνηση Παπανδρέου τόσο για την συνέχιση της λειτουργίας της ΕΡΤ, αλλά και να αποστρατικοποιήσει την ΥΕΝΕΔ, και έφτιαξε την ΕΡΤ2.

Πέθανε σε μεγάλη ηλικία, 93 ετών, αλλά μέχρι το τέλος ήταν πηγή γνώσης, ένας μεγάλος δάσκαλος όχι μόνο στο επίπεδο του κινηματογράφου, αλλά της ίδιας της ζωής.

«Ήταν πολύ δοτικός, δεν απέκλειε κανέναν. Οποιοσδήποτε ήθελε να έρθει σε επαφή, τον δεχόταν με μεγάλη χαρά. Δεν είχε αρνηθεί προσκλήσεις από κανέναν. Είναι ένας τέτοιος άνθρωπος, δηλαδή ένας πλούτος. Αυτόν τον πλούτο δεν τον κράταγε για τον ίδιο, αλλά τον έδινε προς τα έξω» σημείωσε. Εξέφρασε δε την πεποίθηση πως είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο του πολιτισμού της χώρας, για αυτό και είναι σημαντικό το μεγάλο αφιέρωμα που γίνεται στην Κομοτηνή, όμως θεωρεί πως θα πρέπει να γίνουν ακόμα περισσότερα γιατί έχουμε να κερδίσουμε πράγματα από αυτόν.

Ένας άνθρωπος ανοιχτός σε όλους

Από την πλευρά της η κ. Βρεττού τόνισε πως είναι μεγάλη της χαρά και τιμή να βρίσκεται στη γενέτειρα του Ροβήρου Μανθούλη και να συστήσει το έργο του στο κοινό της πόλης.

Άλλωστε ήταν ένας παγκόσμιος άνθρωπος, ένας γνώστης της ιστορίας, που μπορούσε να προσεγγίσει οποιονδήποτε άνθρωπο, οποιασδήποτε κοινωνικής τάξης, ηλικίας, φύλου και ένας καταπληκτικός συνομιλητής.

Η ίδια τον γνώρισε το 2013, όταν έκλεισε από την κυβέρνηση η ΕΡΤ, και τόνισε πως ήταν από τους ανθρώπους που από την πρώτη στιγμή είχε μια καθαρή ματιά για αυτό που συνέβη, χαρακτηρίζοντάς το πολιτικό πραξικόπημα, και στάθηκε δίπλα στους εργαζόμενους με την παρουσία, τον λόγο, την αγάπη του, αλλά κυρίως και με τις ταινίες του, τις οποίες είχε δώσει απλόχερα στο πρόγραμμα της ΕΡΤ τότε.

«Πιστεύω ότι δεν υπάρχουν πια τέτοιοι άνθρωποι σαν το Ροβήρο. Και δεν είναι αγιογραφία, αλλά ήταν ένας πραγματικά υπέροχος συνομιλητής και είμαι πάρα πολύ χαρούμενη που είχα την τύχη να τον γνωρίσω και να με θεωρεί φίλη του» σημείωσε, συμπληρώνοντας πως με τον Ροβήρο Μανθούλη μιλούσαν για όλα, την πολιτική, την κοινωνία, το σινεμά, για ό,τι καινούργιο ερχόταν.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.