Βραβειο πρωτοεμφανιζομενου ποιητη στον συντοπιτη μας Μαρκο Τραιτορακη απο την Εταιρια Λογοτεχνων Θεσσαλονικης

Απονεμήθηκαν τα βραβεία της ΕΛΘ σε πρωτοεμφανιζόμενους λογοτέχνες και προσωπικότητα του λογοτεχνικού χώρου

Σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 5 Οκτωβρίου στη στέγη της η Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης απένειμε τα βραβεία της σε προσωπικότητα του λογοτεχνικού χώρου και σε πρωτοεμφανιζόμενους λογοτέχνες με έργα που εκδόθηκαν το 2024.

Συγκεκριμένα το Δ.Σ. της ΕΛΘ αποφάσισε ομόφωνα να απονείμει το Μεγάλο Λογοτεχνικό Βραβείο για την προσφορά και το σύνολο του έργου του στον Τόλη Νικηφόρου.

Η συγγραφέας κ. Λίλια Τσούβα, μέλος του Δ.Σ., αιτιολόγησε το σκεπτικό κάνοντας μίαν αναδρομή στο έργο του πολυσχιδούς συγγραφέα αναφέροντας μεταξύ άλλων:

«Η Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης βραβεύει σήμερα τον Τόλη Νικηφόρου, έναν από τους πιο γνωστούς και αγαπητούς ποιητές της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.

Ο Τόλης Νικηφόρου γεννήθηκε στις 14 Νοεμβρίου του 1938, στη Θεσσαλονίκη, στην οδό Αγνώστου Στρατιώτου, στην Πλατεία Δικαστηρίων. Οι γονείς του ήταν πρόσφυγες. Ο πατέρας του από το Σαλιχλί της Μικράς Ασίας και η μητέρα του από τη Σωζόπολη της Ανατολικής Ρωμυλίας. Η καταγωγή του αυτή έκανε ιδιαίτερα ευαίσθητο τον τιμώμενο λογοτέχνη μας σε θέματα ταυτότητας, μνήμης και ανθρωπισμού.

Στα ελληνικά γράμματα εμφανίστηκε το 1966 με το ποίημα «Οι Άταφοι». Έκτοτε, διέγραψε μια ιδιαίτερα πλούσια και επιτυχημένη λογοτεχνική πορεία. Έχει εκδώσει μέχρι σήμερα περισσότερα από 50 βιβλία, εκ των οποίων 4 μυθιστορήματα, 9 συλλογές διηγημάτων, 3 παραμύθια για μεγάλους και φυσικά πολυάριθμες ποιητικές συλλογές, συμπεριλαμβανομένων των συγκεντρωτικών εκδόσεων «Ο πλοηγός του απείρου», που εξέδωσε το 2004, «Ίχνη του δέους», που εξέδωσε το 2018 και «Στιγμές», που εξέδωσε το 2022.

Το 2009, ο Νικηφόρου έλαβε το Κρατικό Βραβείο Διηγήματος για το βιβλίο του «Ο δρόμος για την Ουρανούπολη». Το 1989, το Βραβείο μυθιστορήματος επιστημονικής φαντασίας για το παραμύθι του «Σοτοσαπόλ ο χρυσοθήρας». Το 1957, το 1ο επίσης βραβείο στον διαγωνισμό του Κολλεγίου Ανατόλια για το διήγημά του «Η ώρα της δημιουργίας».

Ποιήματα του Νικηφόρου έχουν μεταφραστεί σε πολλές ευρωπαϊκές γλώσσες, έχουν περιληφθεί σε ελληνικές και ξένες ανθολογίες, σε σχολικά κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας, στην Ελλάδα και την Κύπρο. Διηγήματα και ποιήματά του έχουν επίσης δημοσιευτεί σε εφημερίδες και λογοτεχνικά περιοδικά».

Βραβείο ΕΛΘ πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή

Ακολούθησε η βράβευση πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή.  Η επιτροπή της ΕΛΘ, που αποτελούταν από τους/τις: Χρύσα Βλάχου, Ανδρέα Καρακόκκινο, Δήμητρα Κουβάτα, Μαρία Λάτσαρη, μελέτησε 36 ποιητικές συλλογές της εκδοτικής παραγωγής του 2024 και, έπειτα από συζήτηση μεταξύ των μελών, κατέληξε σε πέντε έργα πρωτοεμφανιζόμενων ποιητών και ποιητριών, τα οποία ξεχώρισαν για τη θεματική τους συνοχή, την εκφραστική ποικιλία και την πρωτοτυπία του ύφους. Πρόκειται για τις συλλογές με αλφαβητική σειρά: α. Πένθιμη γη, Πηνελόπη Αλεξίου, Εκδόσεις Βακχικόν, β. Θλιμμένος βάτραχος, Άκης Παρώδης, Εκδόσεις Ιωλκός, γ. Ετερόκλητα, Εύη Σέμπου, Εκδόσεις Gutenberg, δ. Τριάντα στιγμιότυπα, Μάρκος Τραϊτοράκης, Εκδόσεις ΑΩ, ε. Το ξενοδοχείο της αυτοπραγμάτωσης, Ανθία Χριστοδούλου Θεοφίλου, Εκδόσεις Βακχικόν

Μετά την αξιολόγηση η Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης απένημε φέτος το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Ποιητή στον Μάρκο Τραϊτοράκη για την πρώτη του συλλογή Τριάντα στιγμιότυπα, που κυκλοφορεί από τις ΑΩ Εκδόσεις.

Όπως αναφέρει στο σκεπτικό της η επιτροπή, «η γραφή του ξεχώρισε για την αμεσότητα, το εκφραστικό σφρίγος και την ικανότητα να καταγράφει την καθημερινότητα χωρίς ωραιοποιήσεις. Η αξία του έγκειται στον αιχμηρό κοινωνικό προβληματισμό και στη μετατροπή του σε συγκινησιακά φορτισμένο ποιητικό λόγο.

Ο  Μάρκος Τραϊτοράκης είναι απόφοιτος του Τμήματος Τεχνών Ήχου και Εικόνας του Ιονίου Πανεπιστημίου, με εικαστικές σπουδές που συναντιούνται δημιουργικά στην ποίησή του. Ο τίτλος Τριάντα στιγμιότυπα μαρτυρά αυτή τη σχέση: τριάντα ποιητικές εικόνες, σαν φωτογραφικά καρέ ή σαν ρεπορτάζ, που καταγράφουν τη ζωή σε καίριες στιγμές, χωρίς να χάνουν την ποιητική τους πυκνότητα. Η ποίησή του δεν είναι απλώς καταγραφή. Κινείται ανάμεσα στον βιωματικό ρεαλισμό και την κοινωνική παρατήρηση. Η θεματική του περιστρέφεται γύρω από τον άνθρωπο που αγωνίζεται μέσα σε συνθήκες αλλοτρίωσης και κοινωνικής ανισότητας και αντιπαλεύει την ανεργία, την αφομοίωση που επιβάλλει ο καπιταλιστικός ρυθμός, την απώλεια, την ξενιτιά. Ο ποιητικός του φακός καταγράφει τον μετανάστη Χασάν, τον εργάτη Σινάν, τον Πόντιο παππού, τον θείο μετανάστη, τον φακελάκια-πολιτευόμενο, σκηνοθετώντας ένα παζλ κοινωνικής πολυμορφίας και προβληματισμού.

Χρησιμοποιεί τη γλώσσα με κοφτό ρυθμό και συχνά προφορικό ύφος. Επανάληψη, αποσπασματικότητα, κοφτερά ρήματα: όλα συνθέτουν μια γραφή με ρυθμό καθημερινής ομιλίας, που κυμαίνεται ανάμεσα στην ειρωνεία και την οργή, στον λυρισμό και την ωμότητα.

Στην πρώτη του αυτή συλλογή, ο ποιητής κατορθώνει να υφάνει έναν χάρτη της γενιάς του: μια γενιά εγκλωβισμένη σε παιδικά δωμάτια, φοιτητές χωρίς μέλλον, εργάτες, μετανάστες που γυρνούν μόνοι, αδιάφοροι τουρίστες, πρόσφυγες δίχως πατρίδα, βολεμένοι και λαμόγια. Ωστόσο, μέσα από αυτή τη σκληρή τοιχογραφία, αναδύεται η ελπίδα: η μνήμη που αντιστέκεται, η φωνή που επιμένει, το ποίημα που αρνείται να σιωπήσει. Η συλλογή είναι αφιερωμένη στον Παλαιστίνιο ποιητή Ρεφαάτ Αλαρίρ, που δολοφονήθηκε πρόσφατα στη Λωρίδα της Γάζας, στη φυλακισμένη του πατρίδα –Παλαιστίνη τη λένε ακόμα. Μια αφιέρωση που δεν είναι τυπική, αλλά φωτίζει το πολιτικό και ανθρωπιστικό φορτίο της ποίησης του Τραϊτοράκη.

Βραβεύοντας τα Τριάντα στιγμιότυπα, αναγνωρίζουμε μια νέα ποιητική φωνή που δεν διστάζει να μιλήσει για τα πιο δύσκολα του καιρού μας. Μια φωνή που συνδυάζει κοινωνική συνείδηση με καλλιτεχνική τόλμη. Και, κυρίως, μια φωνή που μας υπενθυμίζει ότι η ποίηση δεν είναι ουδέτερη πολυτέλεια που ομφαλοσκοπεί, αλλά εργαλείο μνήμης και αντίστασης».

Βραβείο ΕΛΘ πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα στο Διήγημα ΟΧΙ, ΜΗΝ ΜΠΑΙΝΕΤΕ ΣΤΟΝ ΚΟΠΟ του Βαγγέλη Σέρφα

Η Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης ανέλαβε επίσης για μία ακόμη χρονιά την ευθύνη έναντι ομοτέχνων να αναδείξει τον ή την πρωτοεμφανιζόμενο, -η συγγραφέα της πεζογραφικής παραγωγής 2024 στην κατηγορία του διηγήματος.

Τα μέλη της κριτικής επιτροπής Γιώργος Γκόζης, Σπύρος Κιοσσές, Βαγγέλης Τασιόπουλος και Παναγιώτης Χατζημωυσιάδης ανέγνωσαν, επέλεξαν, συναντήθηκαν, πρόκριναν, επιχειρηματολόγησαν και τελικά κατέληξαν η ΕΛΘ να απονείμει ομόφωνα το βραβείο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα διηγήματος 2024 στη συλλογή ΟΧΙ, ΜΗΝ ΜΠΑΙΝΕΤΕ ΣΤΟΝ ΚΟΠΟ του Βαγγέλη Σέρφα, που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις Πατάκη.

Στο σκεπτικό της η επιτροπή αναφέρει: «Ως μέλη της επιτροπής, αλλά και ως διά βίου αναγνώστες εμπιστευόμαστε τους νέους και τις νέες δημιουργούς και στηρίζουμε τις προσπάθειές τους. Στην προκειμένη περίπτωση αξιολογήσαμε πώς ο Σέρφας στρέφει με υπαινικτική αφήγηση το συγγραφικό του βλέμμα ευθύς εξαρχής στους επαρκείς αναγνώστες. Ο λόγος του δεν χρησιμοποιείται καταγγελτικά, παραμένει παραμυθητικός και συγχωρητικός. Δεν περιγράφει τον μικρόκοσμό του, αλλά ανοίγεται στον έξω κόσμο, ιδιαίτερα στους αποσυνάγωγους της δυτικής Αττικής, τους αποδιοπομπαίους, τους ηττημένους της ζωής – αν δεν γράψει γι’ αυτούς η λογοτεχνία, ποιος άλλος θα το κάνει; -, εστιάζει με στοργή στους κοινωνικά περιθωριακούς Ρομά, βγαίνει από το εγώ, καταγράφει την εποχή του, ενώ παράλληλα ικανοποιεί και το αισθητικό αποτέλεσμα διά της γλώσσας που μετέρχεται προκειμένου να την εξιστορήσει.

Κόντρα στην κυριαρχία του καιρού τους, τα διηγήματα της συλλογής ΟΧΙ, ΜΗΝ ΜΠΑΙΝΕΤΕ ΣΤΟΝ ΚΟΠΟ ταράζουν ύδατα, ανατρέπουν πρότυπα και στερεότυπα, σώζουν και διασώζουν χαρίζοντας στον συγγραφέα τους τη μυθοπλαστική του ελευθερία που εν πολλοίς είναι και το κάθε κόμμα, η κάθε τελεία, το κάθε σκόπιμα παράταιρο σχήμα λόγου».

Δεν απονεμήθηκε βραβείο μυθιστορήματος πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κριτική Επιτροπή για το βραβείο μυθιστορήματος πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα για το έτος 2024, που αποτελούταν από τους/τις Μαρία Ψωμά Πετρίδου, Σπύρο Κιοσσέ, Λένα Οφλίδη, Μιχάλη Πιτένη, Τασούλα Τσιλιμένη, έλαβε την ομόφωνη απόφαση να μην απονείμει βραβείο για τη συγκεκριμένη χρονιά. Ο λόγος που οδήγησε την Επιτροπή στην παραπάνω απόφαση είναι ο ιδιαίτερα περιορισμένος αριθμός μυθιστορημάτων που έφτασε στα χέρια της προς κρίση, και μάλιστα από ελάχιστους εκδοτικούς οίκους.

Μάρκος Τραϊτοράκης: «Είναι αναγκαία και σήμερα μια λογοτεχνία βοηθητικό εργαλείο στην μάχη για να ξεκολλήσει η ανθρωπότητα από την προϊστορία της εκμετάλλευσης»

Κατά τη βράβευση του ο κ. Μάρκος Τραϊτοράκης ευχαρίστησε την Εταιρία Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης για τη βράβευση λέγοντας πως «έχει τη σημασία του για μένα ότι η βράβευση προέρχεται από δημιουργούς και πιο συγκεκριμένα από δημιουργούς που δεν βλέπουν την λογοτεχνία ξεκομμένη από τα μεγάλα ζητήματα της εποχής, από την ίδια τη ζωή. Φάνηκε αυτό και από τις δράσεις της Ε.Λ.Θ κόντρα στη σφαγή του Παλαιστινιακού λαού εκτός των άλλων. Είναι αναγκαία και σήμερα μια λογοτεχνία βοηθητικό εργαλείο στην μάχη για να ξεκολλήσει η ανθρωπότητα από την προϊστορία της εκμετάλλευσης».

(Οι φωτογραφίες είναι του Θεοχάρη Μπικηρόπουλου και προέρχονται από τη σελίδα της Εταιρίας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης)

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.