Τιμωντας τους «φυλακες» της λεσβιακης διαλεκτου
Η καταγραφή, μελέτη και διάσωση των τοπικών διαλέκτων της Θράκης αποτελεί ένα ζήτημα που απασχολεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, τόσο την επιστημονική κοινότητα όσο και την τοπική κοινωνία. Στην περιοχή μας, το ενδιαφέρον αυτό κατέστη περισσότερο ορατό, τα προηγούμενα χρόνια, μέσα από τις συστηματικές δράσεις του Τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του ΔΠΘ, με πρωτοπόρο την Ομότιμη πλέον Καθηγήτρια Γλωσσολογίας κ. Πηνελόπη Καμπάκη-Βουγιουκλή και τους συναδέλφους της, όπως τον κ. Ασημάκη Φλιάτουρα, Αν. Καθηγητή του ΤΕΦ, καθώς και μέσα από την πολύτιμη συμβολή ερευνητών-συγγραφέων, όπως ο κ. Γεώργιος Μπατζάκας, ο κ. Γεώργιος Κουφάκης, η κ. Σίσσυ Μαμούγκα κ.ά, και φοιτητών, όπως για παράδειγμα ο κ. Κάρεν Χαναγκιάν, απόφοιτος πλέον του Τμήματος και με πολλά υποσχόμενη ακαδημαϊκή πορεία, αλλά και άλλων πολλών, που αφιερώθηκαν στη διάσωση πολύτιμων γλωσσικών ποικιλιών: της Ξυλαγανιώτικης, της Σουφλιώτικης, της Ιασμιώτικης και άλλων θρακιώτικων διαλέκτων. Οι προσπάθειες αυτές όμως δεν περιορίστηκαν σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά αντιθέτως άνοιξαν δρόμους προς μια ουσιαστική κατανόηση και ανάδειξη της γλωσσικής ιδιαιτερότητας του τόπου μας.
Ωστόσο, δεν πρόκειται για ένα φαινόμενο που συναντάται μόνο στη Θράκη. Ανάλογες δράσεις παρατηρούνται και σε άλλα μέρη της Ελλάδας, με χαρακτηριστικό το πρόσφατο παράδειγμα του πρώτου Διεθνούς Συνεδρίου για τη διάλεκτο της Λέσβου, που πραγματοποιήθηκε από τις 4 έως τις 6 Ιουλίου στη Μυτιλήνη. Τη διοργάνωση ανέλαβαν, ως βασικοί επιστημονικοί φορείς, το Πανεπιστήμιο Πατρών και το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, με στόχο να αναδείξουν την αξία της λεσβιακής διαλέκτου ως στοιχείου της πλούσιας άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού. Το Συνέδριο συγκέντρωσε ακαδημαϊκούς και ερευνητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό, ενισχύοντας έτσι τη διεθνή διάσταση του εγχειρήματος.
Η κ. Αγγελική Ράλλη, Ομότιμη Καθηγήτρια Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών, Πρόεδρος της Επιστημονικής και Οργανωτικής Επιτροπής του Συνεδρίου, μετά την ολοκλήρωση των εργασιών του, ανέφερε στην ΕΡΤ πως: «Το Συνέδριο θέλησε να προσελκύσει το ενδιαφέρον της διεθνούς γλωσσολογικής κοινότητας για τις ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες ποικιλίες της σύγχρονης λεσβιακής διαλέκτου και για τη στάση των ομιλητών της, οι οποίοι στη μεγάλη τους πλειονότητα αντιστέκονται στη σαρωτική επίδραση της Κοινής Νεοελληνικής. Παράλληλα, επιδίωξε την ευαισθητοποίηση της τοπικής κοινωνίας σχετικά με τον πλούτο της γλωσσικής πολιτιστικής κληρονομιάς και τη συμβολή στις προσπάθειες για την καταγραφή και διατήρησή της».
Στο πλαίσιο αυτού του Συνεδρίου, τη δεύτερη μέρα, πραγματοποιήθηκε στο Παλιό Χαμάμ Μυτιλήνης έκθεση βιβλίων που έχουν συνταχθεί στη λεσβιακή ή πραγματεύονται θέματα της συγκεκριμένης διαλέκτου. Κατά τη διάρκεια της ίδιας εκδήλωσης απονεμήθηκαν τιμητικές πλακέτες, προσφορά του Πανεπιστημίου Πατρών, σε 25 συγγραφείς με ολοκληρωμένο έργο σε λεσβιακό διαλεκτικό λόγο, μεταξύ των οποίων υπήρξε και η «δική» μας, αρχαιολόγος, τ. Προϊσταμένη Εφορείας Αρχαιοτήτων Ξάνθης και συγγραφέας του βιβλίου «Ένι ανιτσhιφαλάδα να πιτάξ ντ γκαρπουζουφλάδα; Διάλεκτος της Αγίας Παρασκευής Λέσβου» (εκδ. Παρατηρητής της Θράκης), κ. Κωνσταντίνα Καλλιντζή. Το βιβλίο αυτό, που πολύ πρόσφατα εξαντλήθηκε και επανακυκλοφόρησε σε δεύτερη αναθεωρημένη έκδοση, παρουσιάζει μέσα από σπαρταριστούς διαλόγους και χιουμοριστικές αφηγήσεις πτυχές της καθημερινής ζωής, χρησιμοποιώντας την τοπική διάλεκτο όχι μόνο ως εργαλείο έκφρασης, αλλά και ως φορέα πολιτισμού.
Η κ. Καλλιντζή, βαθιά συγκινημένη από αυτήν την τιμητική αναγνώριση, σχολίασε σχετικά σε ανάρτησή της στο Facebook: «“Δεν το περίμενα ποτέ ότι θα βραβευόμουν επειδή μιλάω τη γλώσσα μου”. Τα λόγια αυτά, καίτοι τα γράφω τώρα με περισσή συγκίνηση, δεν είναι δικά μου. Ανήκουν σε έναν από τους 25 Λέσβιους που βραβεύτηκαν επειδή έχουν εκδώσει βιβλία γραμμένα αποκλειστικά σε διαλεκτικό λόγο ή έχουν συντάξει λεξικά. Η βράβευση έγινε σε μια σεμνή τελετή στο Παλιό Χαμάμ Μυτιλήνης, που περιλάμβανε και έκθεση βιβλίων γραμμένων στη λεσβιακή ντοπιολαλιά. Την οργάνωσε η ψυχή του Συνεδρίου Λεσβιακής Διαλεκτολογίας κ. Αγγελική Ράλλη, Ομότιμη Καθηγήτρια Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών. Την ευχαριστώ πολύ που με συμπεριέλαβε.
Τύχη Αγαθή, την τιμητική πλακέτα, που μαζί με μένα τιμά και όλους τους συγχωριανούς μου, μου επέδωσε η βουλευτής Μαρία Κομνηνάκα, εκ πατρός Αγιαπαρασκευώτισσα και αυτή. Κάθε βράβευση γεννά προσδοκίες από τους άλλους και δημιουργεί στον βραβευόμενο την επιθυμία να ξεπεράσει το επίτευγμά του. Έτσι και εγώ, νιώθω δυο φορές υπεύθυνη να συνεχίσω το έργο που από μόνη μου ανέλαβα, δηλαδή την καταγραφή του ιδιωματικού λόγου του τόπου μου. Ευτυχώς, είναι πολλοί οι χωριανοί που με τροφοδοτούν με λέξεις. Μαζί θα συνεχίσουμε!»
Πόσο σημαντικό, λοιπόν, να στρεφόμαστε στον τόπο μας, διασώζοντας φωνές που κινδυνεύουν από τη λήθη. Ευχόμαστε στην κ. Καλλιντζή και σε κάθε μία και έναν ερευνητή που ασχολείται με αυτόν τον τομέα να συνεχίσουν με ίδιο πάθος το ταξίδι της διάσωσης, γιατί σώζοντας τις διαλέκτους, διαφυλάττουμε και κομμάτια της συλλογικής μας ταυτότητας.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
